Thày lang bất đắc dĩ là một câu chuyện thú vị về những tình huống éo le trong cuộc sống. Qua đó, nhân vật chính khám phá giá trị của lòng nhân ái và sự hy sinh. Câu chuyện mở ra nhiều bài học quý giá cho mỗi chúng ta.
Ở làng kia có một người nung đất làm chén đĩa tên là Tâm, sống với mẹ già. Trong làng cũng có cô Thắm khá xinh đẹp, nên một thanh niên trong làng ve vãn cô, chọc ghẹo cô, đòi lấy cô làm vợ. Một hôm chàng ghẹo cô ngay ngoài đường, Tâm thấy thế, cầm đá ném vào bụi rậm gây tiếng động để giải thoát cô Thắm. Người thanh niên quyền thế kia để bụng trả thù.
Một hôm có tiếng loa gọi “ai có tài chữa bệnh, mời đến dinh quan tuần phủ chữa bệnh cho vợ ông”. Người thanh niên kia gài bẫy cho lính đến bắt người nung đất về chữa bệnh. Dù hết sức từ chối, lính cứ lôi anh ta đi.
Vào dinh anh ta chối không biết chữa nên bị quan tuần đánh đòn, đau quá anh ta phải liều. Anh ta vào phòng bệnh nhân, biết là bị hóc xương cá. Anh ta vén quần lộ chỗ vừa bị đánh bầm tím, kêu xuýt xoa, người nhà và bệnh nhân cười rũ. Anh ta xin muối xát vào mông cho tan chỗ bầm, xót quá, anh ta la lối, bệnh nhân cười tới ho sặc sụa, cục xương hóc bật rớt ra. Anh ta bất đắc dĩ nhận tiếng khen và phần thưởng.
Quan tuần phủ lại giới thiệu thầy thuốc bất đắc dĩ này cung vua, chữa bệnh cho công chúa. Công Chúa không rõ mắc bệnh gì mà không nói. Vua phán: “Nếu làm cho công chúa nói được 3 câu sẽ được trọng thưởng và được lấy nàng”.
Vào cung vua, anh ta lấy gạo vo sạch, rồi bắc lên bếp trên kiềng 2 chân nên nồi cứ đổ hoài, công chúa đi qua, thấy gai mắt, công chúa nói: “Anh kia sao ngu quá vậy, thêm một chân nữa đi”. Anh chàng nghe theo, nồi không đổ nữa.
Anh chàng lấy viên đá cuội đánh vào nhau để lấy lửa nhưng không để mồi, công chúa thấy ngứa mắt lại nói câu thứ hai: “Đặt bùi nhùi vào đi”. Lần thứ 3 công chúa lại nói: “Đặt một cây đũa vào đi, người gì ngu chịu không nổi”. Vua rất vui mừng thấy công chúa đã nói.
Nhưng Vua thấy thầy lang nghèo quá nên tính rút lời không gả công chúa cho anh ta. Sau cùng anh ta vâng lời đi chữa bệnh cho dân làng nếu không sẽ bị vua chém đầu.
Tới đình làng, anh ta bảo những ai không phải bệnh nan y thì ra về. Người ta ra về rất đông. Anh ta nói: “Cần một người bị bệnh nặng nhất để thiêu sống”. Không ai chịu ra, mọi người từ chối ra về, không ai muốn chết.
Vua khen, nên đã gả công chúa cho anh ta, nhưng anh ta xin phép từ chối để về làng lấy cô Thắm.
Lúc ấy, anh thanh niên quyền thế lại tới ve vãn cô, đang lúc đó Tâm về, hô lính đến giải cứu. Chàng này xấu hổ chạy mất dạng. Thế là Tâm và cô Thắm đẹp đôi.
Ý nghĩa truyện Thày lang bất đắc dĩ
Chữa bệnh bằng tiếng cười
Anh thợ nung đất không biết gì về thuốc men, bị lính lôi đến dinh quan rồi bị đánh đòn. Chính vết bầm và tiếng kêu xuýt xoa khi xát muối lại làm bà vợ quan cười đến bật cục xương hóc. Truyện đem lại tiếng cười từ sự trớ trêu: người bị ép làm thầy chữa khỏi bệnh mà chẳng cần một vị thuốc nào.
Mẹo vặt làm công chúa phải nói
Bắc nồi trên kiềng hai chân, đánh đá lấy lửa mà không có mồi: anh chàng cố tình làm sai để công chúa ngứa mắt mà lên tiếng. Mỗi câu chê của nàng là một lần chữa khỏi. Cũng vậy, lời dọa thiêu sống người bệnh nặng nhất khiến cả làng tự nhận mình đã khỏi. Cái tài của anh ta là hiểu tâm lý con người.
Người hiền giữ lấy tình cũ
Được vua cho lấy công chúa, Tâm từ chối để về cưới cô Thắm, người con gái anh từng giúp thoát khỏi kẻ quyền thế. Kết thúc nhẹ nhàng ấy cho thấy trong mắt người kể, sự thủy chung và chân thành quý hơn mọi bổng lộc.
Nguồn gốc truyện Thày lang bất đắc dĩ
Cốt truyện người nông dân bị ép làm thầy thuốc, làm người hóc xương cá cười mà khỏi, rồi chữa cả đám đông bằng lời dọa thiêu người bệnh nặng nhất rất giống truyện thơ trào phúng Pháp thời trung cổ “Le Vilain Mire” (Anh nhà quê làm thầy thuốc); nhà soạn kịch Molière về sau dựa vào truyện ấy để viết vở hài kịch “Thầy thuốc bất đắc dĩ” (1666). Bản trên trang đã Việt hóa với anh thợ nung đất tên Tâm, cô Thắm và quan tuần phủ, nhưng chưa xác định được người kể và thời điểm du nhập.
Đọc thêm các truyện cười, truyện mẹo lừa kẻ quyền thế: Chàng rể thong manh, Kẻ trộm dạy học trò, Lợn cưới, áo mới.
Câu hỏi thường gặp
Thày lang bất đắc dĩ chữa bệnh hóc xương bằng cách nào?
Anh ta vén quần cho xem chỗ bầm tím rồi xát muối kêu la, khiến người bệnh cười sặc sụa, cục xương hóc bật ra.
Anh ta làm công chúa nói được bằng cách nào?
Anh ta cố ý làm sai trước mặt công chúa: bắc nồi trên kiềng hai chân, đánh lửa không có bùi nhùi, khiến nàng ngứa mắt phải lên tiếng chỉ bảo ba lần.