Bài tập làm văn là văn bản đọc thứ ba của Bài 8 “Khác biệt và gần gũi” trong sách Ngữ văn 6 Kết nối tri thức (tập 2), trích từ bộ truyện Nhóc Ni-cô-la: những chuyện chưa kể của Rơ-nê Gô-xi-nhi và Giăng-giắc Xăng-pê. Bài viết dưới đây tổng hợp những gì cần nắm về tác giả và tác phẩm: xuất xứ, thể loại, ngôi kể, bố cục, nhân vật, giá trị nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa nhan đề, sơ đồ tư duy và hai mẫu tóm tắt ngắn.
Nội dung văn bản Bài tập làm văn
Văn bản là bản dịch còn được bảo hộ bản quyền nên ở đây chỉ tóm lược mạch truyện; em đọc toàn văn trong SGK (từ trang 63).
Mở đầu. Một buổi tối, bố Ni-cô-la đi làm về, vừa than một ngày ở văn phòng thật mệt, vừa xỏ dép đi trong nhà, cầm tờ báo ngồi xuống ghế bành. Ni-cô-la liền nói bố phải giúp mình làm bài tập. Bố bế con lên đầu gối, lau mặt cho con và nhận lời, kèm điều kiện đây là lần giúp cuối cùng, vì hồi nhỏ bố chẳng bao giờ được ông nội giúp.
Hai bố con làm bài. Đề bài là tả người bạn thân nhất. Bố khen đề hay và khoe mình vốn giỏi tập làm văn, các thầy từng nói trong bố có cả một Ban-dắc. Bố bảo con chọn một người bạn thân nhất rồi ghi ra những đức tính của bạn ấy để lập dàn ý. Ni-cô-la lập tức kể ra cả một danh sách: cậu bạn béo ăn suốt ngày, cậu có bố giàu mua nhiều đồ chơi, cậu khỏe mà thích đấm bạn, cậu có cái còi và bố là cảnh sát, cậu chạy rất nhanh, cậu lúc nào cũng có tiền mua kẹo nhưng không cho ai. Bố tròn mắt và nhận ra việc này khó hơn mình tưởng.
Ông hàng xóm xen vào. Ông Blê-đúc ở nhà bên, người lúc nào cũng muốn hơn bố một bậc, sang rủ đánh cờ. Biết chuyện bài văn, ông hăng hái đòi làm hộ, bảo hai người cùng làm thì càng nhanh. Bố không muốn, ngắt lời không cho Ni-cô-la trả lời câu hỏi của ông. Lời qua tiếng lại, ông Blê-đúc chê con nhà bên học hành lẹt đẹt khiến bố phật ý. Ni-cô-la muốn bênh bố, kể lại chuyện “có hàng đống Ban-dắc” trong bố, làm ông Blê-đúc cười rũ. Bực mình, bố hất mực làm bẩn chiếc ca-vát của ông, và ông nổi giận.
Kết thúc. Ni-cô-la hiểu rằng tốt nhất mình nên tự làm bài. Cậu viết về Ác-nhăng, coi đó là bạn thân nhất, và được điểm rất cao; cô giáo còn phê “Bài viết rất cá tính, đề tài độc đáo”. Có điều, từ hôm ấy hai người lớn giận nhau, chẳng ai thèm hỏi han ai.
Thông tin tác giả Gô-xi-nhi và Xăng-pê
Văn bản có hai tác giả: một người viết lời, một người vẽ tranh.
Rơ-nê Gô-xi-nhi (René Goscinny, 1926 – 1977) là nhà văn người Pháp, đồng thời là tác giả kịch bản của nhiều bộ truyện tranh. Giới nghiên cứu xem ông là một trong những người đặt nền móng cho công việc viết kịch bản truyện tranh ở Pháp, khi nghề này còn chưa thành hình. Tên tuổi ông gắn với nhiều bộ truyện tranh nổi tiếng thế giới như Astérix, Lucky Luke, Iznogoud. Lối viết của Gô-xi-nhi dí dỏm, giàu tình huống bất ngờ và rất hiểu tâm lí trẻ con.
Giăng-giắc Xăng-pê (Jean-Jacques Sempé, 1932 – 2022) là họa sĩ người Pháp, nổi tiếng với tranh biếm họa và tranh minh họa truyện. Những nét vẽ mảnh, nhiều khoảng trắng của ông đã tạo nên hình ảnh cậu bé Ni-cô-la nhỏ xíu mà tinh nghịch, gắn liền với bộ truyện.
Bộ truyện về Ni-cô-la ra đời từ cuối thập niên 1950 và nhanh chóng được yêu thích. Những mẩu chuyện chưa từng in thành sách lúc sinh thời Gô-xi-nhi về sau được tập hợp lại, trong đó có tập Nhóc Ni-cô-la: những chuyện chưa kể mà SGK trích dẫn.
Thông tin tác phẩm Bài tập làm văn
Các mục dưới đây trả lời những câu hỏi học sinh hay gặp khi tìm hiểu văn bản.
Xuất xứ
Văn bản trích từ Nhóc Ni-cô-la: những chuyện chưa kể. Khi đưa vào SGK, người biên soạn có lược bớt một số đoạn (có đánh dấu […]).
Thể loại, phương thức biểu đạt, ngôi kể
- Thể loại: truyện ngắn hài hước viết cho thiếu nhi.
- Phương thức biểu đạt chính: tự sự, kết hợp miêu tả.
- Ngôi kể: ngôi thứ nhất – người kể xưng “tôi” là Ni-cô-la. Nhờ vậy mọi chuyện được nhìn bằng con mắt ngây thơ của một cậu bé, càng làm nổi rõ sự buồn cười của người lớn.
Bài tập làm văn có mấy phần? Bố cục
Văn bản có thể chia làm 4 phần:
- Phần 1 (từ đầu đến chỗ Ni-cô-la đề nghị bố giúp làm bài): giới thiệu buổi tối ở nhà và lời nhờ vả.
- Phần 2 (tiếp theo đến lúc bố thấy việc khó hơn mình tưởng): hai bố con làm bài, Ni-cô-la kể ra quá nhiều bạn thân.
- Phần 3 (tiếp theo đến khi ông Blê-đúc nổi giận): ông hàng xóm xen vào, hai người lớn tranh cãi.
- Phần 4 (còn lại): Ni-cô-la tự làm bài, được điểm cao; hai người lớn giận nhau.
Nhân vật trong truyện
- Ni-cô-la: cậu học trò hồn nhiên, thật thà, có rất nhiều bạn và nhìn bạn bè theo cách rất trẻ con. Từ một tối rối rắm, cậu tự rút ra bài học và tự làm bài.
- Bố Ni-cô-la: thương con, muốn làm người cha tốt, nhưng cũng sĩ diện, thích khoe tài và dễ nổi nóng.
- Ông Blê-đúc: ông hàng xóm hay kiếm chuyện, hay xen vào chuyện nhà người khác, cũng hiếu thắng không kém bố.
Giá trị nội dung
Qua câu chuyện vui về một bài tập làm văn, tác phẩm cho thấy việc làm hộ bài cho con, dù vì thương, rốt cuộc cũng không giúp được gì; muốn có bài văn hay, học sinh phải tự suy nghĩ, tự viết bằng hiểu biết và cảm xúc của mình. Truyện đồng thời nhẹ nhàng phê phán thói sĩ diện, hơn thua của người lớn.
Giá trị nghệ thuật
- Ngôi kể thứ nhất, giọng kể hồn nhiên của trẻ con tạo nên tiếng cười tự nhiên.
- Tình huống bất ngờ, kết thúc có hậu với Ni-cô-la nhưng trớ trêu với hai người lớn.
- Chi tiết hài hước, đối thoại sinh động; cách liệt kê “đức tính” của các bạn rất độc đáo.
Ý nghĩa nhan đề Bài tập làm văn
Nhan đề gọi đúng tên sự việc trung tâm: một bài tập làm văn của học trò. Chính bài tập nhỏ ấy làm bộc lộ tính cách của từng nhân vật và dẫn tới bài học về sự tự lập. Nhan đề giản dị nhưng gợi tò mò: chuyện làm văn của một cậu bé thì có gì đáng kể?
Sơ đồ tư duy Bài tập làm văn
Sơ đồ dưới đây tóm tắt các ý chính về tác giả, thể loại, bố cục, nhân vật, nội dung và nghệ thuật.
Tóm tắt Bài tập làm văn
Hai mẫu dưới đây giúp em kể lại văn bản thật nhanh; bản đầy đủ hơn có trong bài tóm tắt riêng của tác phẩm.
Mẫu 1 – Tóm tắt Bài tập làm văn ngắn nhất
Được con nhờ viết giúp bài văn tả bạn thân, bố Ni-cô-la nhận lời, nhưng cậu bé kể ra quá nhiều bạn nên bố thấy khó viết. Ông hàng xóm Blê-đúc sang chơi, đòi làm hộ, hai người lớn cãi nhau to. Ni-cô-la đành tự làm, được điểm cao, còn bố và ông Blê-đúc thì giận nhau.
Mẫu 2 – Tóm tắt theo các sự việc chính
Buổi tối, bố đi làm về thì Ni-cô-la xin bố giúp làm bài tập làm văn với đề tả người bạn thân nhất. Tự tin vì từng được thầy khen giỏi văn, bố bảo con chọn một người bạn và kể các đức tính của bạn ấy. Ni-cô-la kể một mạch sáu người bạn, ai cũng có những “đức tính” ngộ nghĩnh, khiến bố bối rối. Đúng lúc ấy ông Blê-đúc sang rủ đánh cờ, rồi hăng hái đòi cùng làm bài. Bố không chịu, hai người lời qua tiếng lại; Ni-cô-la vô tình làm ông Blê-đúc cười chê bố, bố tức tối hất mực vào chiếc ca-vát. Biết rằng bài của mình phải do mình viết, Ni-cô-la viết về Ác-nhăng, được điểm cao và lời khen của cô giáo. Riêng hai người lớn thì từ đó giận nhau.
Lời kết
Bài tập làm văn là một câu chuyện nhỏ, vui và gần gũi với mọi học trò. Đằng sau tiếng cười là lời khuyên giản dị: hãy tự mình làm bài, vì chỉ có em mới viết được những điều em thực sự nghĩ và cảm.
Xem thêm:
- Xem người ta kìa! (Lạc Thanh): tác giả, tác phẩm
- Tóm tắt Xem người ta kìa!
- Mục lục Ngữ văn 6 Kết nối tri thức