Bài 98: Ong mật và ong bầu là bài kể chuyện trong phần Học vần của sách Tiếng Việt lớp 1 Cánh diều tập 2, trang 12. Truyện của nhà văn Pháp La Phông-ten, gồm 6 tranh, mỗi tranh có câu hỏi. Bài giúp con nghe hiểu, trả lời câu hỏi và hiểu rằng việc làm thật sẽ nói lên sự thật.
Câu chuyện Ong mật và ong bầu kể về điều gì?
Vào một buổi sáng mùa hè, ong mật và ong bầu cùng khiêng đến một thùng mật, nhờ ong vò vẽ xem thùng mật ấy là của ai, vì bên nào cũng nhận là của mình. Ong vò vẽ nhìn thùng mật thơm ngon mà không biết xử thế nào. Bướm vàng góp ý: mật thơm thế này chắc của ong mật, nhưng tổ ong bầu cũng có mật giống vậy. Kiến thì muốn mời bác gấu đến xử. Ong mật bèn nói không cần nhờ ai, cứ để hai bên cùng làm mật, ai làm được mật ngon như thế thì thùng mật là của người đó. Ong bầu từ chối ngay. Thế là rõ: ong bầu không biết làm mật. Ong vò vẽ xử thùng mật thuộc về ong mật.
Nghe kể chuyện và trả lời câu hỏi (trang 12)
Câu 1 (trang 12): Nghe kể chuyện
Trả lời: Con nghe cô (hoặc ba mẹ) kể, mắt nhìn theo 6 tranh. Khi nghe, con chú ý:
- Ong mật và ong bầu tranh nhau cái gì? Ai được nhờ phân xử?
- Bướm vàng, kiến đã góp ý những gì?
- Ong mật nghĩ ra cách gì, và vì sao cách đó tìm ra được sự thật?
Câu 2 (trang 12): Trả lời câu hỏi
Câu hỏi dưới các tranh: Tranh 1: Ong mật, ong bầu mang thùng mật đến nhờ ong vò vẽ làm gì? Tranh 2: Ong vò vẽ có biết thùng mật là của ai không? Tranh 3: Bướm vàng nói gì trong cuộc phân xử? Tranh 4: Kiến muốn nhờ ai phân xử giúp? Tranh 5: Ong mật đề nghị phân xử thế nào? Thái độ của ong bầu ra sao? Tranh 6: Vì sao ong vò vẽ kết luận thùng mật là của ong mật?
Trả lời:
- Tranh 1: Hai bạn nhờ ong vò vẽ phân xử giúp xem thùng mật là của ai, vì cả hai đều nói thùng mật là của mình.
- Tranh 2: Ong vò vẽ không biết. Nhìn thùng mật vàng óng, thơm phức, ong vò vẽ không đoán ra được ai mới là chủ.
- Tranh 3: Bướm vàng cho rằng xét màu và mùi thơm thì mật này giống của ong mật, nhưng bướm cũng từng thấy trong tổ ong bầu có mật như vậy, nên bướm cũng không chắc.
- Tranh 4: Kiến muốn nhờ bác gấu đến phân xử.
- Tranh 5: Ong mật đề nghị cả hai cùng làm mật trước mặt mọi người: bên nào làm ra mật ngon như thế thì thùng mật là của bên đó. Ong bầu từ chối ngay, không chịu làm.
- Tranh 6: Vì ong bầu không dám làm mật, nghĩa là ong bầu không biết làm mật. Ai làm ra được mật thì mới là chủ của thùng mật, nên ong vò vẽ kết luận thùng mật là của ong mật.
Trong tranh, ong mật nhỏ, sọc vàng đen; ong bầu to, màu đen; ong vò vẽ thân dài, sọc vàng đen, cánh trong. Tranh 4 có bóng nghĩ vẽ hình một con gấu, cho biết kiến đang nghĩ tới bác gấu. Tranh 6 vẽ ong bầu bay ra xa, các bạn còn lại đứng quanh thùng mật.
Gợi ý kể lại câu chuyện theo tranh
Con kể mỗi tranh một hai câu bằng lời của mình:
- Tranh 1: Ong mật, ong bầu khiêng thùng mật đến nhờ ong vò vẽ xử.
- Tranh 2: Ong vò vẽ chưa biết mật là của ai.
- Tranh 3: Bướm vàng góp ý nhưng cũng không chắc.
- Tranh 4: Kiến bảo nên nhờ bác gấu.
- Tranh 5: Ong mật xin thi làm mật, ong bầu từ chối.
- Tranh 6: Ong vò vẽ xử thùng mật cho ong mật.
Phân xử là xem xét để nói ai đúng, ai sai. Ong bầu là loài ong to, màu đen, hay làm tổ trong gỗ mục; ong bầu không làm mật như ong mật.
Câu chuyện khuyên em điều gì?
Nói dối, nhận bừa cái không phải của mình thì sớm muộn cũng bị phát hiện. Muốn biết ai nói thật, hãy xem việc làm của người đó. Con cũng học được cách giải quyết khéo của ong mật: bình tĩnh, dùng việc làm để chứng minh. Bài kể chuyện Thần Gió và Mặt Trời ở Bài 74 cũng là một truyện ngụ ngôn nước ngoài có bài học hay.