Bài 131: oanh, oach thuộc phần Học vần của sách Tiếng Việt lớp 1 Cánh diều tập 2, trang 66–67. Con học vần oanh và vần oach qua hai từ khoanh bánh, thu hoạch. Bài có 4 hoạt động: làm quen, tìm tiếng có vần oanh, oach, tập đọc truyện Bác nông dân và con gấu (phần 1) và tập viết.
Bài 131: oanh, oach học những gì?
- Biết vần oanh gồm o, a, nh; vần oach gồm o, a, ch. Đánh vần: o – a – nh – oanh; o – a – ch – oach.
- Đọc trơn khoanh bánh, thu hoạch; tìm đúng tiếng có vần oanh, oach trong bốn hình.
- Đọc phần 1 truyện Bác nông dân và con gấu, nói tiếp câu bác nông dân nói với gấu.
- Tập viết oanh, khoanh bánh, oach, thu hoạch.
Làm quen, tìm tiếng có vần oanh, oach (trang 66)
Câu 1 (trang 66): Làm quen
Trả lời: Sách in hai hình:
- Một mâm bánh được cắt thành nhiều khoanh tròn, có nhân màu vàng ở giữa: khoanh bánh. Đánh vần: khờ – oanh – khoanh.
- Hai cô đội nón, gánh những bó lúa vàng trên cánh đồng: thu hoạch. Đánh vần: hờ – oach – hoach – nặng – hoạch.
Vần oanh là vần anh (Bài 94) có thêm o ở đầu; vần oach là vần ach có thêm o ở đầu. Thu hoạch là thu về lúa, rau, quả khi đã chín.
Câu 2 (trang 66): Tiếng nào có vần oanh? Tiếng nào có vần oach?
Bốn hình: (1) doanh trại (cổng doanh trại bộ đội, có chú lính gác); (2) làm kế hoạch nhỏ (các bạn nhỏ mang giấy vụn đến cân); (3) chim oanh (chú chim nhỏ lông vàng đậu trên cành); (4) giày mới toanh (đôi giày vải xanh, dây hồng).
Trả lời:
| Tiếng có vần oanh | doanh, oanh, toanh |
| Tiếng có vần oach | hoạch |
Doanh trại là nơi bộ đội ở và làm việc. Kế hoạch nhỏ là phong trào học sinh gom giấy vụn, vỏ chai để góp quỹ làm việc tốt. Mới toanh là rất mới, chưa dùng lần nào. Tiếng oanh trong chim oanh chỉ có vần, không có âm đầu.
Cuối trang 66 in các vần để con đọc lại: oăng, oăc, oanh, oach. Cặp oăng, oăc con vừa học ở bài oăng, oăc lớp 1 Cánh diều qua từ con hoẵng, ngoắc tay.
Tập đọc và tập viết (trang 67)
Câu 3 (trang 67): Tập đọc
Bài đọc: Bác nông dân và con gấu (1), phỏng theo Truyện cổ Grim. Sau bài đọc có câu hỏi Nói tiếp để hoàn thành câu bác nông dân nói với gấu: Lúc thu hoạch, tôi chỉ lấy… Tất cả phần còn lại…
Trả lời: Phần 1 của truyện Bác nông dân và con gấu kể: một bác nông dân vào rừng làm đất, gieo hạt cải củ. Đang gieo, bác quay lại thì thấy một con gấu rất to chạy đến, quát hỏi ai cho bác vào rừng của nó. Bác sợ nhưng không hoảng, nhẹ nhàng xin gấu cho gieo cải trên mảnh đất nhỏ ấy và hứa chia phần cho gấu. Tranh vẽ con gấu nâu đứng hai chân, tay chống nạnh; bác nông dân cầm cuốc, chỉ tay về phía gấu, bên cạnh là rổ hạt giống.
Cách đọc:
- Đánh vần tiếng có vần mới: ngoảnh (ngờ – oanh – ngoanh – hỏi – ngoảnh), khoảnh (khờ – oanh – khoanh – hỏi – khoảnh), hoạch (hờ – oach – hoach – nặng – hoạch).
- ngoảnh lại: quay đầu nhìn về phía sau. khoảnh đất: mảnh đất nhỏ. mi: mày (cách nói của gấu, tỏ ý hách dịch).
- Lời gấu đọc to, giọng dữ; lời bác nông dân đọc chậm, bình tĩnh.
Nói tiếp câu của bác nông dân:
| Lúc thu hoạch, tôi chỉ lấy… | gốc. |
| Tất cả phần còn lại… | thuộc về ông. |
Con thử đoán: cải củ có phần củ trắng ở dưới đất và phần lá ở trên. Bác nói chỉ lấy gốc, vậy gấu sẽ được phần nào? Con đọc tiếp phần 2 ở Bài 132 để xem bác nông dân thông minh thế nào.
Câu 4 (trang 67): Tập viết
Trả lời: Con viết vào bảng con: oanh, khoanh bánh, oach, thu hoạch.
- Vần oanh: o nối a, a nối n, n nối h (h cao 5 li).
- khoanh bánh: chữ k, h, b đều cao 5 li; dấu sắc đặt trên a của bánh.
- Vần oach: o nối a, a nối c, c nối h.
- thu hoạch: chữ t cao 3 li; dấu nặng đặt dưới a của hoạch.
Ghi nhớ sau Bài 131
Tiếng có vần oanh: khoanh, doanh, oanh, toanh, ngoảnh, khoảnh. Tiếng có vần oach: hoạch. Hai vần này là vần anh, ach (Bài 94) thêm o ở đầu.