Ba bà kéo sợi là biểu tượng cho số phận và định mệnh trong nhiều câu chuyện cổ tích. Những câu chuyện này thường chứa đựng bài học sâu sắc về cuộc sống. Hãy cùng tìm hiểu những điều thú vị xoay quanh các nhân vật và tình huống trong những tác phẩm này.
Ngày xưa có một cô gái lười biếng, không chịu kéo sợi. Mẹ cô khuyên bảo thế nào cô cũng không nghe. Một hôm, bà mẹ không chịu được nữa, tức quá đánh cô, cô khóc gào lên. Vừa lúc đó, hoàng hậu đi qua nghe tiếng khóc bèn dừng xe lại, vào nhà hỏi bà mẹ vì cớ gì mà lại đánh con gái đến nỗi nó kêu ầm lên thế. Bà mẹ sợ nói con gái mình lười thì xấu hổ, nên mới tâu:
– Thần bảo cháu thôi đừng kéo sợi nữa vì nhà nghèo làm gì có cúi đưa cho cháu, nhưng cháu cứ đòi kéo mãi.
Hoàng hậu nói:
– Ta thích nghe tiếng guồng sợi vù vù lắm. Ngươi cứ cho con gái nhà ngươi đến cung, ta có nhiều cúi, nó tha hồ mà kéo.
Bà mẹ thấy vậy mừng lắm để hoàng hậu đem con gái về cung. Về đến cung, hoàng hậu dẫn cô đến ba buồng đầy ngập cúi rất tốt. Hoàng hậu bảo cô gái:
– Con kéo cho hết chỗ cúi này. Kéo xong ta sẽ cho lấy con trai cả ta. Con nghèo khổ ta không kể làm chi, chăm chỉ là của hồi môn quí giá lắm rồi.
Cô gái rất lo vì dù có sống đến ba trăm năm và làm việc từ sáng đến tối cũng không sao kéo hết chỗ cúi đó. Cô ngồi khóc một mình ba ngày liền không nhúc nhích. Hôm thứ ba, hoàng hậu tới ngạc nhiên thấy cô vẫn chưa làm gì cả. Nhưng cô thoái thác rằng vì xa mẹ, buồn rầu nên chưa làm được. Hoàng hậu cũng cho là phải, nhưng khi quay gót, dặn rằng:
– Mai con phải bắt đầu làm đi nhé.
Khi cô gái còn lại một mình một bóng, không biết xoay xở ra sao. Trong lúc bối rối, cô ra đứng cửa sổ. Cô thấy có ba bà đến. Bà thứ nhất có một bàn chân to bèn bẹt. Môi dưới bà thứ hai trễ xuống quá cằm. Bà thứ ba có một ngón tay cái bèn bẹt. Ba bà ngừng lại trước cửa sổ, ngước mắt lên nhìn cô và hỏi cô có việc gì mà phải lo âu. Cô gái kể lể sự tình khốn khổ. Ba bà hứa sẽ đến giúp:
– Nếu em bằng lòng mời chúng ta đi ăn cưới em, nếu em không thẹn gọi chúng ta là chị họ, nếu em bằng lòng để chúng ta ngồi cùng tiệc cưới với em, thì chúng ta sẽ kéo sợi giúp cho, chẳng mấy chốc mà xong.
Cô gái đáp:
– Vâng, em rất đồng ý. Xin mời các chị vào làm ngay cho.
Ba bà thợ dệt lạ lùng vào buồng thứ nhất, thu xếp chỗ ngồi và bắt đầu kéo sợi. Bà thứ nhất chắp sợi và đạp guồng. Bà thứ hai rấp nước vào sợi. Bà thứ ba xe chỉ và ấn xuống bàn cho nhẵn. Mỗi lần bà hất ngón tay cái là một con sợi rất mịn rơi xuống đất. Cô gái giấu không cho hoàng hậu biết có ba bà giúp mình. Mỗi khi xe hoàng hậu đến, cô cho hoàng hậu xem số sợi đã xe. Hoàng hậu khen cô hết lời.
Cúi buồng thứ nhất xe hết, ba bà xe đến cúi buồng thứ hai. Rồi đến cúi buồng thứ ba, chẳng mấy chốc cũng xe xong. Ba bà từ giã cô và dặn:
– Em chớ quên lời hứa nhé, hạnh phúc sẽ tới với em.
Sau khi thấy buồng đã hết cúi và những con chỉ chất thành đống, hoàng hậu định ngày cưới. Chú rể sung sướng lấy được vợ khéo léo đảm đang, ca tụng vợ mãi. Cô dâu nói:
– Em có ba người chị, họ đã giúp đỡ em nhiều. Trong hạnh phúc của em, em không thể quên các chị ấy được, xin chàng cho phép em mời ba chị đến ăn cưới và dự tiệc với chúng ta.
Chú rể và hoàng hậu nói:
– Nhẽ nào lại không cho phép?
Nghi lễ vừa bắt đầu thì ba bà đến, ăn mặc kỳ quặc. Cô dâu nói:
– Em xin chào mừng ba chị!
Chú rể hỏi thầm cô dâu:
– Chết nỗi, sao em có họ hàng xấu xí thế?
Rồi chàng hỏi bà có chân bẹt:
– Vì đâu mà chân bà rộng thế?
– Vì tôi đạp guồng.
Rồi chàng hỏi bà thứ hai:
– Vì đâu mà môi bà trễ như thế?
– Vì tôi rấp nước bọt vào sợi.
Rồi chàng hỏi bà thứ ba:
– Vì đâu mà ngón tay cái bà bèn bẹt?
– Vì tôi xe chỉ.
Hoàng tử khiếp sợ, nói:
– Từ nay về sau vợ đẹp của ta không được mó đến guồng sợi nữa.
Thế là vợ chàng thoát được cái việc kéo sợi mà cô ta không thích.
Ý nghĩa truyện Ba bà kéo sợi
Một truyện cổ tích “ngược đời”
Truyện cổ tích thường thưởng cho người chăm chỉ, nhưng ở đây nhân vật chính lại là cô gái lười, không chịu kéo sợi. Một lời nói dối nhỏ của bà mẹ (“con cứ đòi kéo mãi”) đưa cô vào cung với ba buồng đầy cúi. Cô thoát nạn nhờ ba người lạ, rồi cuối cùng còn được miễn kéo sợi suốt đời. Chính cái kết bất ngờ ấy làm truyện thú vị và khiến người đọc phải nghĩ: phần thưởng của cô đến từ đâu?
Giữ lời hứa và không xấu hổ vì người giúp mình
Ba bà kéo sợi chỉ đòi một điều: được mời dự cưới, được gọi là chị họ và ngồi cùng tiệc. Đến ngày vui, cô dâu giữ đúng lời, công khai chào đón ba “người chị” dị dạng trước mặt hoàng tử. Nếu có bài học nào, đó là lòng biết ơn và sự giữ lời: cô không chối bỏ những người đã giúp mình, dù họ xấu xí, nghèo hèn.
Cái giá của công việc nặng nhọc
Bàn chân bèn bẹt vì đạp guồng, môi trễ vì liếm sợi, ngón cái bẹt vì xe chỉ: ba bà là hình ảnh hài hước mà thật về hậu quả của việc kéo sợi quanh năm. Hoàng tử nghe xong liền cấm vợ đụng tới guồng sợi. Truyện như một lời trêu nhẹ nhàng về nghề kéo sợi vất vả của phụ nữ nông thôn châu Âu xưa, khi chăm kéo sợi được xem là phẩm hạnh của cô dâu.
Nguồn gốc truyện Ba bà kéo sợi
Đây là truyện số 14 trong tập truyện của anh em Grimm, tên tiếng Đức “Die drei Spinnerinnen”. Truyện cùng nhóm với “Rumpelstilzchen” của Grimm, nơi một cô gái phải làm công việc kéo sợi bất khả thi để được cưới vua và nhờ một kẻ lạ giúp với điều kiện kèm theo. “Cúi” trong truyện là sợi bông hoặc lanh đã chải thành cuộn, chờ kéo thành sợi. Bản tiếng Việt trên không ghi người dịch.
Đọc thêm truyện Grimm và truyện cổ tích về những người giúp đỡ kỳ lạ: Bà chúa tuyết và cô bé mồ côi, Ba người lùn trong rừng và Cô bé Lọ Lem.
Câu hỏi thường gặp
Ba bà kéo sợi đòi cô gái điều gì?
Ba bà chỉ đòi được mời dự đám cưới, được cô gọi là chị họ và được ngồi cùng bàn tiệc với cô dâu chú rể.
Vì sao cô gái không phải kéo sợi nữa?
Hoàng tử hỏi ba bà vì sao chân bẹt, môi trễ, ngón tay bẹt; nghe họ nói tất cả là do kéo sợi, chàng sợ vợ mình cũng thành ra như thế nên cấm nàng đụng tới guồng sợi.