Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Âm đệm là gì? Cách nhận biết âm đệm o, u trong tiếng kèm bài tập

Cập nhật 27/06/2025·MMavrick Nguyễn·10 phút đọc
Nội dung chính
  • Âm đệm nằm ở đâu trong tiếng?
  • Bốn bước nhận ra âm đệm
  • Khi nào viết o, khi nào viết u?
  • Soi âm đệm trong thơ Bà Huyện Thanh Quan và Nguyễn Khuyến

Âm đệm là thành phần đứng giữa âm đầu và âm chính trong một tiếng, làm cho tiếng ấy được đọc tròn môi. Âm đệm trong tiếng Việt chỉ có một âm, ghi bằng chữ o hoặc u, như trong hoa, khoe, xuân, quê. Nhờ âm đệm mà toán khác tán, hoa khác ha.

Khái niệm Thành phần nằm giữa âm đầu và âm chính, làm tròn môi tiếng được đọc
Thuộc Phần vần của tiếng (vần = âm đệm + âm chính + âm cuối)
Chữ ghi o (trước a, ă, e) hoặc u (trước â, ê, ơ, y, và luôn là u sau q)
Dấu hiệu nhận biết Bỏ chữ o hoặc u đi, tiếng vẫn đọc được nhưng mất độ tròn môi: hoa → ha, xuân → xân
Học ở Tiếng Việt lớp 1 (vần oa, oe, uê, uy…), ôn lại khi học cấu tạo của tiếng
âm đệm là gì
âm đệm là gì? Âm o, u làm tròn môi giữa tiếng

Âm đệm nằm ở đâu trong tiếng?

Theo cách mô tả quen dùng trong các giáo trình ngữ âm (mô hình của Đoàn Thiện Thuật), mỗi tiếng của tiếng Việt có tối đa năm thành phần, xếp thành hai bậc. Bậc ngoài gồm thanh điệu, âm đầu và vần. Đi sâu vào vần lại có ba phần: âm đệm, âm chính, âm cuối. Muốn ôn lại cả sơ đồ, xem bài năm thành phần làm nên một âm tiết.

Lấy tiếng nguyệt làm ví dụ:

Âm đầu Âm đệm Âm chính Âm cuối Thanh
ng u yê t nặng

Âm đệm vì thế là “cái đệm” lót giữa âm mở đầu và phần lõi của vần. Nó không bắt buộc: phần lớn các tiếng không có âm đệm, như bàn, mẹ, trường. Các nhà ngữ âm học nói tiếng Việt có hai khả năng ở vị trí này: có âm đệm (bán nguyên âm /w/) hoặc không có gì, gọi là âm đệm zero.

Về cách phát âm, âm đệm là động tác tròn môi lướt nhanh ngay trước âm chính. Trang ngonngu.net mô tả chức năng của nó là làm trầm hóa âm sắc của âm tiết: đọc toán rồi đọc tán, môi ở tiếng đầu chụm lại trước, nghe trầm và tròn hơn. Sự khác biệt nhỏ đó đủ để tách hai từ khác nghĩa, nên âm đệm là một thành phần thật sự chứ không phải chữ thừa. Ở lớp 4, khi học tiếng gồm âm đầu, vần và thanh, âm đệm được gộp vào phần vần.

Bốn bước nhận ra âm đệm

  1. Tìm chữ o hoặc u nằm ngay sau âm đầu. Âm đệm chỉ có thể là một trong hai chữ này. Tiếng nào không có o, u đứng ở vị trí ấy thì không có âm đệm.
  2. Xem sau chữ đó còn nguyên âm khác không. Trong hoa, sau o còn a, nên o chỉ là đệm, a mới là âm chính. Trong ho, o đứng một mình làm âm chính.
  3. Thử bỏ chữ đó đi. Khoe bỏ o còn khe, thuở bỏ u còn thở: vẫn ra một tiếng đọc được, chỉ mất độ tròn môi. Bỏ được như vậy thì đó là âm đệm.
  4. Cẩn thận với o, u ở cuối vần. Trong cao, khéo, sau, rêu, chữ o, u đứng cuối là âm cuối, không phải âm đệm.

Riêng chữ q thì không bao giờ đi một mình; tổ hợp qu luôn gồm âm đầu /k/ và âm đệm. Vì vậy qua, quê, quốc, quyển đều có âm đệm.

Khi nào viết o, khi nào viết u?

Cùng một âm đệm nhưng chữ quốc ngữ ghi bằng hai chữ cái, tùy âm chính đứng sau:

Chữ ghi âm đệm Đứng trước Ví dụ
o a, ă, e hoa, toán, hoặc, xoăn, khoe, loè
u â, ê, ơ, y (và vần uyê) xuân, huế, thuở, thuỷ, khuya, tuyết
u (sau q) mọi âm chính qua, quăng, que, quê, quốc, quy

Âm đệm cũng có thể đứng đầu tiếng khi tiếng không có phụ âm đầu: oa oa, oán, uể oải, uy tín. Ngược lại, nó gần như không đi sau các phụ âm môi b, m, ph, v. Những ngoại lệ hiếm hoi phần nhiều là từ mượn tiếng Pháp như xe buýt, vải voan.

Ở trường, các vần có âm đệm được dạy thành từng nhóm ngay từ lớp 1. Có thể xem bài học hai vần oa, oe trong sách Kết nối tri thức và bài vần oai, uê, uy cùng bộ sách.

Soi âm đệm trong thơ Bà Huyện Thanh Quan và Nguyễn Khuyến

Chữ hoa và tiếng chim quốc trên Đèo Ngang

Bước tới Đèo Ngang bóng xế tà,
Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.

Trong hai câu mở đầu Qua Đèo Ngang, chỉ có hoa mang âm đệm (h + o + a). Các tiếng còn lại như bước, bóng, xế đều không có. Đến câu sau của bài:

Nhớ nước đau lòng con quốc quốc,

Hai tiếng quốc quốc có âm đệm vì đi sau q. Điều thú vị là chính chữ nước đứng ngay trước lại không có: ươ là âm chính, không có o hay u lót ở giữa. Bài hướng dẫn đọc hiểu Qua Đèo Ngang có phân tích kĩ nỗi nhớ nước thương nhà gửi vào tiếng chim này.

Ngõ trúc quanh co

Ngõ trúc quanh co khách vắng teo.

Câu thơ trong Thu điếu có ba chữ u, o rất dễ gây nhầm. Quanh có âm đệm (qu + a + nh). Trúc thì u là âm chính. Teo thì o là âm cuối. Một câu bảy chữ mà gom đủ ba vai của cùng một mặt chữ. Ôn lại toàn bài ở phần soạn bài thơ câu cá mùa thu của Nguyễn Khuyến.

Chữ khéo trong Truyện Kiều

Trăm năm trong cõi người ta,
Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau.

Nhìn qua, khéo giống khoe vì cùng có e và o. Nhưng thứ tự đảo ngược: trong khoe, o đứng trước e nên là âm đệm; trong khéo, o đứng sau e nên là âm cuối. Hai câu thơ này, thật ra, không có tiếng nào mang âm đệm cả.

Âm đệm, âm chính và âm cuối cùng viết bằng o, u

Vai trò của chữ o / u Vị trí Ví dụ Thử bỏ đi
Âm đệm Giữa âm đầu và âm chính hoa, xuân, quê Còn tiếng đọc được: ha, xân
Âm chính Lõi của vần ho, cũ, trúc Không còn tiếng
Một phần nguyên âm đôi uô Âm chính thuốc, buồn, muốn Đổi hẳn vần, không phải đệm
Âm cuối Cuối vần cao, khéo, rêu Mất phần kết của vần

Lỗi hay gặp nhất là coi u trong thuốc là âm đệm. Cần nhớ uô là một nguyên âm đôi, đọc liền một khối, như phần nguyên âm đôi ia, ua, ưa đã nói. Trong khi đó thuở mới có âm đệm thật: th + u + ơ.

Ở nhiều vùng miền Nam, âm đệm hay bị nuốt khi nói nhanh: vô duyên nghe thành “vô diên”, có nơi khỏe thành “phẻ”. Cách viết thì vẫn phải giữ đủ âm đệm.

Năm câu luyện nhận diện âm đệm

Câu 1

Câu 1: Tiếng nào có âm đệm: khoe, khéo, thuở, thuốc, quê, cũ, tuyết, tiêu?

Đáp án: Có âm đệm: khoe, thuở, quê, tuyết. Không có: khéo (o là âm cuối), thuốc (uô là nguyên âm đôi), cũ (u là âm chính), tiêu (u là âm cuối).

Câu 2

Câu 2: Điền o hoặc u vào chỗ trống: h…a hồng, mùa x…ân, kh…e mạnh, q…ê hương, th…ở bé.

Đáp án: hoa hồng, mùa xuân, khoẻ mạnh, quê hương, thuở bé. Viết o trước a, e; viết u trước â, ơ và sau q.

Câu 3

Câu 3: Phân tích cấu tạo của hai tiếng “quyển” và “hoạch”.

Đáp án: Quyển: âm đầu q, âm đệm u, âm chính yê, âm cuối n, thanh hỏi. Hoạch: âm đầu h, âm đệm o, âm chính a, âm cuối ch, thanh nặng.

Câu 4

Câu 4: Hai tiếng “toán” và “tán” khác nhau ở thành phần nào? Điều đó cho thấy gì?

Đáp án: Chỉ khác nhau ở âm đệm o. Âm đầu, âm chính, âm cuối và thanh đều giống. Điều đó cho thấy âm đệm có tác dụng phân biệt tiếng, phân biệt nghĩa.

Câu 5

Câu 5: Trong câu “Ngõ trúc quanh co khách vắng teo”, hãy chỉ ra vai trò của các chữ o, u.

Đáp án: Ngõ: o là âm chính. Trúc: u là âm chính. Quanh: u là âm đệm. Co: o là âm chính. Teo: o là âm cuối. Chỉ quanh có âm đệm.

Âm đệm qua mắt học sinh lớp 1 và lớp 4

Âm đệm là gì lớp 1?

Với học sinh lớp 1, có thể hiểu âm đệm là chữ o hoặc u “chen” giữa phụ âm đầu và nguyên âm chính, làm miệng tròn lại khi đọc, như trong các vần oa, oe, uê, uy. Đánh vần hoa là: hờ – oa – hoa.

Âm đệm có mấy loại?

Về âm, tiếng Việt chỉ có một âm đệm là bán nguyên âm /w/ (và trường hợp không có âm đệm). Về chữ viết, âm đệm này được ghi bằng hai chữ: o hoặc u.

Tiếng có âm đệm thì đặt dấu thanh ở đâu?

Theo nguyên tắc chung, dấu thanh đặt trên âm chính: toán, thuở, quyển. Riêng các vần oa, oe, uy còn tồn tại lối đặt dấu cũ lên chính âm đệm (hòa, khỏe, thủy) bên cạnh lối mới (hoà, khoẻ, thuỷ); cả hai đều gặp trong sách báo.

Âm đệm tiếng Anh gọi là gì?

Tài liệu ngữ âm học tiếng Anh thường gọi là medial, on-glide hoặc prevocalic /w/, tức âm lướt /w/ đứng trước nguyên âm chính.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
bắn cá đổi thưởng
FB88
FB88
FB88
fb88
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
tỷ lệ kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
ee88
https://mm88.press/
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
Hay88
Hay88
Hay88
Hay88
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
33win
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
789bet
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
RR88
FB88
fb88
kèo nhà cái
kèo nhà cái
lô đề online
AO88
kèo bóng đá
lô đề online
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5