Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Xét nét là gì? Nghĩa, ví dụ và khác kĩ tính, soi mói ra sao?

Cập nhật 15/08/2025·MMavrick Nguyễn·7 phút đọc
Nội dung chính
  • Ánh mắt xét nét nhìn vào đâu?
  • Xét nét ở nhà, ở lớp, ở chỗ làm
  • Khắt khe, kĩ tính, soi mói: đứng gần mà không trùng
  • Khi bị xét nét, và khi chính mình xét nét

Xét nét là để ý đến từng điều quá nhỏ nhặt ở một người rồi dựa vào đó mà đánh giá, chê trách người ấy. Người hay xét nét nhìn đâu cũng thấy chỗ chưa vừa ý: cái áo hơi nhàu, câu chào hơi trễ, chiếc bát rửa chưa thật trong. Từ này gần như luôn mang ý chê, dùng để nói về tính xét nét, cái nhìn xét nét trong quan hệ giữa người với người.

Nghĩa ngắn Soi từng li từng tí ở người khác để đánh giá, bắt lỗi
Loại từ Động từ; hay đứng sau danh từ như tính từ: tính xét nét, ánh mắt xét nét
Sắc thái Chê; nặng hơn “kĩ tính”, nhẹ hơn “soi mói”
Gần nghĩa Bắt bẻ, khắt khe, hạch sách, bới lông tìm vết
xét nét là gì
xét nét là gì? Soi từng li từng tí để bắt lỗi

Ánh mắt xét nét nhìn vào đâu?

Mục từ xét nét trong từ điển của Viện Ngôn ngữ học nói khá gọn: để ý từng cái quá nhỏ nhặt nhằm đánh giá, nhận xét con người. Hai chữ đáng chú ý nằm ở cuối câu. Thứ bị soi là con người, không phải đồ vật. Thợ kiểm hàng săm soi từng đường may thì ta gọi là cẩn thận; mẹ chồng săm soi từng đường may trên áo con dâu để tìm cớ phàn nàn mới là xét nét.

Chữ “quá” cũng quan trọng. Ai cũng có lúc để ý cái nhỏ, nhưng xét nét là khi cái nhỏ bị phóng to lên thành bằng chứng về cả một con người: rót trà không đầy chén thì “vô ý”, đi đứng hơi mạnh thì “không được dạy”. Ánh mắt ấy không đi tìm sự thật mà đi tìm lỗi.

Từ điển Wiktionary bản tiếng Anh dịch xét nét bằng to scrutinise (soi xét kĩ) kèm nghĩa hypercritical (chê bai quá mức). Hai cách dịch đặt cạnh nhau cho thấy đúng hai vế của từ: xem rất kĩ, rồi phán xét rất nặng.

Xét nét ở nhà, ở lớp, ở chỗ làm

Từ này đi vào lời ăn tiếng nói khá tự nhiên, và mỗi nơi nó hiện ra một kiểu:

  • Trong gia đình: Bà nội không khó, chỉ hơi xét nét chuyện con dâu nấu nướng.
  • Trong lớp học: Cô chủ nhiệm nhắc lớp góp ý cho bạn chứ đừng xét nét nhau từng câu nói.
  • Nơi làm việc: Trưởng phòng mới xét nét từng dấu phẩy trong báo cáo, cả phòng ai cũng nộp bài muộn hơn vì sợ sửa.
  • Giữa bạn bè: Đi chơi với người hay xét nét rất mệt, ăn gì cũng bị chấm điểm.

Có thể thấy xét nét thường đi với một người ở vị trí “được quyền nhận xét”: mẹ chồng, cấp trên, người lớn tuổi. Khi kẻ dưới làm điều tương tự với người trên, tiếng Việt hay dùng từ khác như bắt bẻ hoặc cãi lí.

Khắt khe, kĩ tính, soi mói: đứng gần mà không trùng

Từ Điểm chính Sắc thái
Xét nét Để ý cái nhỏ ở người khác để chê, đánh giá Chê
Khắt khe Đòi hỏi quá chặt, ít chịu bỏ qua Chê nhẹ
Kĩ tính Làm gì cũng muốn chu đáo, đúng ý Trung tính, có khi khen
Soi mói Moi móc sai sót, chuyện riêng của người khác với ý xấu Chê nặng
Bao dung, dễ dãi Rộng lòng bỏ qua (bao dung) hoặc quá dễ cho qua (dễ dãi) Trái nghĩa

Người kĩ tính có thể khó với chính mình trước tiên; người xét nét thì thường khó với người khác. Gần với kĩ tính còn có thói muốn mọi thứ hoàn hảo, được bàn riêng ở bài tính cầu toàn và chu toàn. Còn khi sự săm soi trượt sang chuyện riêng tư của người ta thì đã thành tò mò quá đà, xem thêm cách phân biệt ở bài giải nghĩa chữ tọc mạch.

Một chữ nữa hay bị đánh đồng với xét nét là người khó tính, tức khó bằng lòng với người và việc, dù không phải lúc nào cũng soi lỗi.

Khi bị xét nét, và khi chính mình xét nét

Ở góc nhìn của người bị soi, xét nét làm người ta mất tự nhiên. Một đứa trẻ bị xét nét từng bữa ăn sẽ học cách giấu thay vì học cách sửa. Một nhân viên bị xét nét từng câu chữ sẽ viết an toàn, nhạt, không dám thử.

Ở góc nhìn của người đang soi, câu hỏi đáng tự đặt ra là: điều mình vừa thấy có thật sự quan trọng không, hay chỉ khác thói quen của mình? Nhiều lần, thứ bị chê “sai” chỉ là “không giống tôi”. Góp ý một việc lớn cho rõ ràng thường hiệu quả hơn nhắc mười việc nhỏ.

Nếu gặp đề nghị luận về lòng bao dung hay về thói soi mói trên mạng, xét nét là một biểu hiện cụ thể dễ đưa vào bài: nêu khái niệm, kể một tình huống trong gia đình hoặc lớp học, rồi đối chiếu với thái độ biết nhìn tổng thể con người. Một câu đúc kết có thể dùng: người xét nét nhìn rõ từng sợi chỉ nhưng không thấy cả tấm áo.

Bốn chuyện quanh tính xét nét

Người xét nét là người như thế nào?

Là người hay để ý và nhắc đi nhắc lại những lỗi rất nhỏ của người khác: cách ăn, cách nói, cách bày đồ. Họ không hẳn ác ý, nhưng ở gần họ người ta luôn có cảm giác đang bị chấm điểm.

Xét nét là động từ hay tính từ?

Từ điển xếp xét nét là động từ, như trong “xét nét từng li từng tí”. Khi đứng sau danh từ, như “tính xét nét”, “cái nhìn xét nét”, nó làm nhiệm vụ miêu tả giống một tính từ.

Xét nét tiếng Anh là gì?

Nghĩa động từ có thể dịch là to scrutinise hoặc khẩu ngữ to nitpick; nói về tính người thì dùng hypercritical hoặc fault-finding.

Kĩ tính có phải là xét nét không?

Không hẳn. Kĩ tính là muốn mọi việc chu đáo, có khi là lời khen. Chỉ khi sự kĩ ấy quay sang soi lỗi người khác một cách quá mức thì mới thành xét nét.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
nổ hũ
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
febet
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
https://789betlove.com/
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
FB88
fb88
kèo nhà cái
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5