Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Vô duyên là gì? Chữ duyên 緣 và nghĩa xưa trong Truyện Kiều

Cập nhật 25/07/2025·MMavrick Nguyễn·7 phút đọc
Nội dung chính
  • Chữ duyên trong vô duyên
  • Từ chuyện số phận đến chuyện ăn nói
  • Vô duyên trong Truyện Kiều và Lục Vân Tiên
  • Vô duyên, vô ý, kém tế nhị khác nhau thế nào?

Vô duyên là thiếu duyên: lời nói, cử chỉ hay cách cư xử thiếu tế nhị, không đúng lúc đúng chỗ, khiến người khác thấy khó chịu hoặc ngượng thay. Trong văn chương cũ, vô duyên còn nghĩa là không có duyên phận gắn bó với nhau hay số phận không may. Hỏi “vô duyên nghĩa là gì” ở đời thường thì gần như luôn là nghĩa đầu.

Nghĩa ngắn Thiếu tế nhị, không đáng yêu, làm người khác khó chịu
Nghĩa cũ Không có duyên phận; số phận hẩm hiu
Gốc từ Hán Việt 無緣: vô (không có) + duyên (mối gắn kết; nét đáng yêu)
Loại từ Tính từ; sắc thái chê, nói nặng hay nhẹ tùy giọng
vô duyên là gì
vô duyên là gì? Thiếu tế nhị, nói làm lạc chỗ

Chữ duyên trong vô duyên

Muốn hiểu vô duyên, phải hiểu cái mà người ta “không có”. Chữ duyên (緣) nghĩa đầu là đường viền áo, rồi sang nghĩa mối ràng buộc, cái cớ để hai sự việc gặp nhau. Nhà Phật dùng chữ này rất nhiều, và tiếng Việt giữ lại thành duyên phận, duyên số, hữu duyên, cách nói về cơ duyên gặp gỡ.

Điều thú vị là tiếng Việt còn cho chữ duyên một nghĩa riêng: nét đáng yêu, dễ mến tự nhiên toát ra từ một người. “Cô ấy cười có duyên”, “anh này kể chuyện duyên lắm”. Vì thế vô duyên (無緣, không có duyên) đi theo hai ngả. Ngả cũ là không có duyên phận với ai; ngả mới, giờ phổ biến hơn hẳn, là không có cái duyên trong ăn nói, cư xử.

Từ chuyện số phận đến chuyện ăn nói

Từ điển tiếng Việt và Wiktionary đều ghi ba nét nghĩa, xếp từ thông dụng đến cổ:

  1. Thiếu tế nhị, không đáng yêu: nói năng, hành động lạc lõng, làm người khác không vừa lòng. Ví dụ: Đang lúc bạn buồn mà đem chuyện điểm thi ra trêu thì thật vô duyên.
  2. Không có duyên trời định (từ cũ): hai người không được gắn bó với nhau.
  3. Không có duyên số tốt (từ cũ): số phận gặp toàn chuyện không may.

Nghĩa thứ nhất có nhiều cấp độ. “Vô duyên chưa nói đã cười” là kiểu cười không đúng chỗ. Hỏi lương, hỏi cân nặng người mới quen, bình luận chuyện riêng của người khác giữa chỗ đông người cũng hay bị gọi là vô duyên. Giữa bạn thân, chữ này có khi chỉ là câu trêu: “Ông này vô duyên ghê!” kèm một tràng cười. Còn nói thẳng với người lạ thì nặng, dễ mất lòng.

Vô duyên trong Truyện Kiều và Lục Vân Tiên

Nghĩa cũ của từ nằm trong hai tác phẩm học sinh đều gặp. Ở đoạn kể về Đạm Tiên gần đầu Truyện Kiều, Nguyễn Du viết:

Khóc than khôn xiết sự tình,
Khéo vô duyên bấy là mình với ta!

Một số bản chép là “Khéo vô duyên ấy”. Ở đây vô duyên là lỡ làng, không có phận được sống bên nhau, chẳng dính dáng gì tới chuyện ăn nói vụng về. Trong Lục Vân Tiên của Nguyễn Đình Chiểu cũng có câu:

Trông chồng mà chẳng thấy chồng,
Đã đành một nỗi má hồng vô duyên.

“Má hồng vô duyên” là phận người con gái hẩm hiu, chờ mà không gặp. Đọc thơ xưa mà hiểu vô duyên theo nghĩa thời nay thì sẽ hiểu sai cả câu. Nếu thích chữ duyên trong thơ hiện đại, có thể đọc thêm bài Thơ duyên của Xuân Diệu, nơi chữ duyên lại mang một sắc thái rất khác.

Vô duyên, vô ý, kém tế nhị khác nhau thế nào?

Từ Trọng tâm Ví dụ
Vô duyên Lời nói, hành động lạc chỗ, gây khó chịu hoặc ngượng Đùa về đám tang giữa bữa tiệc
Vô ý Không để ý, sơ suất, không cố tình Vô ý làm đổ nước vào áo bạn
Thiếu tế nhị Không khéo trong cách nói, chạm vào chuyện tế nhị của người khác Hỏi chuyện chia tay trước mặt mọi người
Có duyên (trái nghĩa) Dễ mến, nói gì cũng vừa tai Cô MC dẫn chương trình có duyên

Vô ý nghiêng về sơ suất, còn vô duyên nghiêng về cảm giác người nghe phải chịu. Một câu nói vô duyên chưa chắc do ác ý, nhiều khi chỉ vì người nói không đọc được không khí. Từ trái nghĩa gần nhất là có duyên, duyên dáng, tế nhị; muốn hiểu kĩ hơn mặt tích cực có thể xem bài thế nào là người tế nhị.

Còn một câu tục ngữ hay bị nhắc kèm: “hữu duyên thiên lý năng tương ngộ, vô duyên đối diện bất tương phùng”. Chữ vô duyên ở đó vẫn là nghĩa duyên phận: không có duyên thì ngồi đối mặt cũng chẳng gặp được nhau. Câu này được giảng trọn ở trang câu hữu duyên thiên lý năng tương ngộ trọn vẹn.

Vô duyên ở bàn ăn, trong nhóm chat và trên mạng

Vô duyên nghĩa là gì trong giao tiếp?

Là nói hoặc làm điều không hợp lúc, hợp chỗ, khiến người khác ngượng hay khó chịu: chen ngang, đùa quá trớn, hỏi chuyện riêng tư. Người bị chê vô duyên thường không có ý xấu nhưng thiếu tinh ý.

Người vô duyên là người như thế nào?

Là người hay nói sai lúc, đùa sai chỗ, không để ý cảm xúc của người nghe. Họ có thể rất tốt bụng; cái thiếu chỉ là sự khéo léo khi giao tiếp.

Vô duyên tiếng Anh là gì?

Tùy ngữ cảnh: tactless (thiếu tế nhị), awkward (vụng về, gây ngượng) hoặc inappropriate (không phù hợp). Nghĩa duyên phận trong thơ cũ thì không có từ tương đương gọn.

Nói ai đó vô duyên có bất lịch sự không?

Với người lạ hoặc người lớn tuổi thì có, vì đây là lời chê. Giữa bạn bè thân, giọng đùa, nó nhẹ hơn nhiều, gần như “ông lố quá đấy”.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
nổ hũ
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
febet
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
https://789betlove.com/
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
FB88
fb88
kèo nhà cái
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5