Valentine là cách người Việt gọi tắt ngày lễ tình nhân 14 tháng 2 (tiếng Anh: Valentine’s Day), dịp các cặp đôi tặng hoa, socola, thiệp để bày tỏ tình cảm. Gốc của chữ là tên một vị thánh Kitô giáo; trong tiếng Anh, valentine còn chỉ tấm thiệp tình yêu và cả người nhận tấm thiệp ấy. Ở Việt Nam, ngày Valentine 14/2 còn được gọi là Valentine đỏ, để phân biệt với Valentine trắng và Valentine đen.
| Nghĩa | Ngày lễ tình nhân 14/2; trong tiếng Anh còn là thiệp tình yêu hoặc người yêu được gửi thiệp |
| Gốc | Tên thánh Valentine (Valentinus), người được tưởng niệm ngày 14/2 |
| Thời điểm | 14 tháng 2 dương lịch hằng năm |
| Phổ biến ở | Châu Âu, Bắc Mỹ, rồi lan sang châu Á; ở Việt Nam là ngày lễ không chính thức |
Valentine: từ tên vị thánh đến ngày lễ
Valentine vốn là một tên riêng, dạng tiếng Anh của chữ Latin Valentinus. Lịch Kitô giáo dành ngày 14/2 để tưởng niệm thánh Valentine, nên tiếng Anh gọi ngày ấy là Saint Valentine’s Day, gọn lại là Valentine’s Day. Người Việt rút ngắn thêm một bước nữa, chỉ nói “Valentine”: “Valentine này đi đâu?”, “quà Valentine cho bạn gái”.
Trong tiếng Anh, chữ valentine viết thường còn có hai nghĩa ít người Việt để ý. Một là tấm thiệp gửi người mình thương vào ngày 14/2, xưa kia thường không ký tên. Hai là chính người được gửi thiệp, nên câu “Will you be my valentine?” nghĩa là “Làm người thương của mình nhé?”. Lời chúc “Happy Valentine’s Day” thì đơn giản là chúc ngày lễ tình nhân vui vẻ.
Thánh Valentine là ai và vì sao gắn với tình yêu?
Câu trả lời trung thực là: người ta biết rất ít. Tư liệu Kitô giáo nhắc tới hơn một vị thánh mang tên Valentine, sống thời La Mã cổ và chết vì đạo. Ngoài cái tên và ngày tưởng niệm, các chi tiết về đời họ gần như không còn tư liệu chắc chắn.
Câu chuyện được kể nhiều nhất là truyền thuyết về một linh mục sống vào thời Claudius II, hoàng đế La Mã. Vì muốn binh lính không vướng bận gia đình, hoàng đế cấm họ cưới vợ; vị linh mục bí mật làm lễ cưới cho các đôi trẻ, bị bắt và bị xử tử. Có bản còn kể ông để lại lá thư ký “From your Valentine”. Đây là truyền thuyết, không phải sử liệu đã được kiểm chứng.
Mối liên hệ giữa ngày thánh Valentine và tình yêu đôi lứa được ghi lại sớm nhất trong văn chương. Năm 1382, nhà thơ Anh Geoffrey Chaucer viết bài thơ Parlement of Foules (Nghị hội loài chim), tả cảnh muôn chim tụ hội vào ngày thánh Valentine để chọn bạn đời. Từ đó, giới quý tộc châu Âu dần coi ngày này là dịp gửi lời tỏ tình. Về sau, khi thiệp in sẵn và việc gửi thư qua bưu điện trở nên rẻ, tục gửi thiệp lan rộng, biến một dịp của thơ ca thành ngày lễ của mọi người.
Có một giả thuyết hay được nhắc là ngày Valentine bắt nguồn từ lễ hội Lupercalia của La Mã cổ. Các nhà nghiên cứu cho rằng mối nối này thiếu bằng chứng, nên chỉ nên coi là một cách giải thích, không phải sự thật lịch sử.
Người Việt đón 14/2 như thế nào?
Valentine theo phim ảnh, sách báo và mạng xã hội vào Việt Nam, phổ biến mạnh ở thành phố trong khoảng vài chục năm gần đây. Không có nghi thức bắt buộc, nhưng có vài thói quen quen thuộc:
- Hoa hồng đỏ. Món quà gần như mặc định; giá hoa thường tăng vọt quanh ngày 14/2.
- Socola và thiệp. Nhiều bạn trẻ tự làm socola hoặc viết thiệp tay thay vì mua sẵn.
- Một buổi hẹn hò. Ăn tối, xem phim, hay đơn giản là dành trọn buổi tối cho nhau.
- Lời chúc. Tin nhắn, bài đăng, đôi khi bằng tiếng Anh; xem thêm những câu chúc tình nhân viết bằng tiếng Anh.
Valentine ở Việt Nam là ngày lễ không chính thức: không được nghỉ, không có trong lịch lễ của Nhà nước. Ai tặng quà cho ai cũng không có quy định. Ở phương Tây, cả hai người đều có thể tặng nhau. Ở Nhật Bản và Hàn Quốc, phụ nữ thường tặng socola cho nam giới vào ngày 14/2, rồi nam giới đáp lễ một tháng sau. Cách làm này theo giới trẻ châu Á sang Việt Nam, sinh ra hai ngày “Valentine” phụ.
Valentine đỏ, trắng, đen và Thất tịch
| Tên gọi | Ngày | Dành cho | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Valentine đỏ | 14/2 dương lịch | Các cặp đôi; ở Nhật, Hàn là ngày con gái tặng quà | Chính là ngày lễ tình nhân gốc phương Tây |
| Valentine trắng | 14/3 dương lịch | Người đã nhận quà ngày 14/2 tặng quà đáp lại | Xuất phát từ Nhật Bản, phổ biến ở Đông Á |
| Valentine đen | 14/4 dương lịch | Người độc thân, chưa có đôi | Phổ biến ở Hàn Quốc, mang tính vui đùa |
| Thất tịch | 7/7 âm lịch | Các cặp đôi | Gắn với truyện Ngưu Lang Chức Nữ, hay được gọi là “Valentine phương Đông” |
Chi tiết từng ngày phụ có ở bài ngày tình nhân 14/3 và chuyện đáp lễ và bài đêm mùng bảy tháng bảy của Ngưu Lang Chức Nữ. Có một chỗ người viết caption hay sai: “Valentine’s Day” cần dấu sở hữu, còn viết “Happy Valentine” không có “‘s Day” thì nghe như đang chúc mừng một người tên Valentine.
Những điều nên biết trước ngày 14/2
Valentine là ngày mấy?
Valentine là ngày 14 tháng 2 dương lịch hằng năm. Nếu nói “Valentine trắng” thì là 14/3, “Valentine đen” là 14/4.
Valentine 14/2 con trai tặng quà hay con gái tặng quà?
Không có quy định. Theo thói quen phương Tây, ai cũng có thể tặng. Theo cách Nhật Bản, Hàn Quốc, con gái tặng vào 14/2 và con trai đáp lại vào 14/3; nhiều bạn trẻ Việt chọn cách này cho vui.
Happy Valentine nghĩa là gì?
Đây là cách nói tắt của “Happy Valentine’s Day”, tức “chúc ngày lễ tình nhân vui vẻ”. Câu “Be my valentine” lại khác: đó là lời ngỏ ý mời người kia làm người yêu của mình.
Ngày Valentine có được nghỉ ở Việt Nam không?
Không. Valentine không nằm trong các ngày nghỉ lễ theo luật lao động, cũng không phải ngày kỷ niệm chính thức. Đây là dịp đời thường, ai muốn đón thì đón, theo cách riêng của mình.