Tự đánh giá: Vì sao có cầu vồng? lớp 5 (trang 99, 100) – Cánh diều

a) Cầu vồng được con người tạo ra trong cơn mưa.
b) Cầu vồng được bảy màu sắc phối hợp với nhau tạo ra.
c) Cầu vồng được nắng phối hợp với bảy màu sắc tạo ra.
d) Cầu vồng được nắng chiếu qua những hạt nước nhỏ tạo ra.

Trả lời: Chọn d. Bảy màu không có sẵn mà sinh ra khi ánh nắng đi qua các giọt nước nhỏ và bị tách ra. Vì vậy cầu vồng là kết quả của nắng chiếu qua hạt nước.

a) Vì sau cơn mưa, trên bầu trời vẫn còn những hạt nước nhỏ.
b) Vì chỉ có thể quan sát cầu vồng từ vệ tinh hoặc tàu vũ trụ.
c) Vì xuất hiện trên bầu trời hai dải cầu vồng che khuất nhau.
d) Vì Trái Đất hình cầu, có độ cong.

Trả lời: Chọn d. Đoạn 2 giải thích: do bề mặt Trái Đất cong nên người đứng dưới đất chỉ thấy một nửa. Từ vệ tinh mới thấy đủ vòng, nên ý b nói ngược.

a) Màu sắc của cầu vồng ngoài nhạt hơn cầu vồng trong.
b) Màu sắc của cầu vồng trong nhạt hơn cầu vồng ngoài.
c) Thứ tự sắp xếp màu của hai cầu vồng giống nhau.
d) Thứ tự sắp xếp màu của hai cầu vồng khác nhau.

Trả lời: Chọn a, d. Cầu vồng ngoài nhạt màu hơn, và màu của nó xếp ngược lại: bắt đầu từ tím rồi mới đến đỏ, còn cầu vồng trong đi từ đỏ đến tím.

(a) Vào mùa hè, sau khi mưa xong, có lúc trên bầu trời sẽ xuất hiện hai dải cầu vồng. (b) Dải bên ngoài được gọi là cầu vồng ngoài. (c) Màu sắc của nó nhạt hơn cầu vồng trong.

Trả lời:

• Câu (b) liên kết với câu (a) bằng cách lặp từ ngữ: các từ dải, cầu vồng ở câu (a) được nhắc lại ở câu (b).
• Câu (c) liên kết với câu (b) bằng cách thay thế từ ngữ: từ nó thay cho cầu vồng ngoài ở câu (b). Ngoài ra, từ cầu vồng cũng được lặp lại.

Bác sĩ theo thầy phù thuỷ vào cung vua. Với vài giọt thuốc bổ cực mạnh, ông đã làm cho nhà vua hồi tỉnh. Thật không khác gì một phép mầu! Từ cung vua đến ngoài đường vang lên những tiếng reo hò vui mừng tột độ.

Gợi ý những chi tiết có thể bổ sung:

• Quang cảnh cung điện.
• Thái độ lo lắng của mọi người.
• Bệnh tình của nhà vua và chẩn đoán của bác sĩ Phơ-gu-xơn.
• Những lời reo vui, thán phục của người xung quanh khi nhà vua hồi tỉnh.

Trả lời: Em giữ đúng các sự việc chính của đoạn văn, chỉ thêm chi tiết theo gợi ý: tả cung điện, tả người xung quanh, tả nhà vua, việc bác sĩ khám bệnh và niềm vui lúc vua tỉnh lại. Nhớ rằng trong truyện, dân làng tưởng các nhà du hành là con của Thần Mặt Trăng. Đoạn văn tham khảo:

Bác sĩ theo thầy phù thuỷ đi qua một khoảng sân rộng rồi bước vào cung vua. Cung điện là một ngôi nhà lớn lợp lá, cột gỗ chạm hình thú dữ, trong phòng thoang thoảng mùi khói hương. Các quan và người hầu đứng chật hai bên, ai nấy mặt mày ủ rũ, chốc chốc lại thì thầm cầu khấn. Nhà vua nằm im trên tấm da thú, mặt tái xanh, hơi thở yếu ớt. Bác sĩ Phơ-gu-xơn cúi xuống bắt mạch, xem mắt rồi khẽ gật đầu: nhà vua chỉ kiệt sức sau trận ốm dài. Ông lấy trong túi ra một lọ nhỏ, nhỏ vài giọt thuốc bổ cực mạnh vào miệng vua. Cả gian phòng nín thở chờ đợi. Một lát sau, mi mắt nhà vua khẽ động, rồi ngài từ từ mở mắt, cất tiếng gọi người hầu. Thật không khác gì một phép mầu! Mọi người reo lên, ai cũng khen con của Thần Mặt Trăng tài giỏi đã cứu sống đức vua. Tiếng reo truyền từ cung vua ra tận ngoài đường, tiếng trống, tiếng hò vui mừng vang dậy cả vùng.

Trả lời: Em đối chiếu bài làm: câu 1 chọn d; câu 2 chọn d; câu 3 chọn a, d; câu 4 nêu đúng câu (b) liên kết bằng phép lặp, câu (c) liên kết bằng phép thế (từ nó). Câu 5 đạt khi em giữ đúng sự việc chính và thêm được vài chi tiết hợp lí theo gợi ý. Vở bài tập gợi ý thang 10 điểm: câu 1, 2, 3 mỗi câu 1 điểm; câu 4: 2 điểm; câu 5: 5 điểm. Từ 9 điểm trở lên là tốt, từ 5 đến 8 điểm là đạt, dưới 5 điểm là cần cố gắng.

Trả lời: Em có thể cần:

• Đọc văn bản khoa học: tìm đúng câu giải thích nguyên nhân (thường có từ khi, nên, vì vậy).
• Phân biệt liên kết câu bằng lặp từ ngữ và bằng thay thế từ ngữ (nó, họ, đó, ấy…).
• Tập viết thêm chi tiết: tả cảnh, tả người, lời nói, cảm xúc mà không làm sai cốt truyện.

Ôn lại các bài đọc trong Bài 17: Trăng ơi… từ đâu đến?, Vinh danh nước Việt, Chiếc khí cầu, Bạn muốn lên Mặt Trăng?.