Tóm tắt Vịnh Hạ Long: một kì quan thiên nhiên độc đáo và tuyệt mĩ – 7 mẫu hay nhất

Năm 1994, vịnh Hạ Long được ghi danh là di sản thiên nhiên thế giới. Văn bản lí giải vì sao Hạ Long xứng danh một kì quan độc đáo và tuyệt mĩ: hàng nghìn đảo đá như tác phẩm điêu khắc của tạo hóa, cảnh sắc thay đổi theo góc nhìn và thời gian, cùng hệ thống hang động huyền bí như động Thiên Cung, hồ Ba Hầm.

Ngày 14/12/1994, Hội đồng Di sản thế giới họp tại Thái Lan đã công nhận vịnh Hạ Long là di sản thế giới. Trước đó rất lâu, Nguyễn Trãi đã gọi nơi này là kì quan. Văn bản chứng minh nhận định ấy qua ba phần. Thứ nhất, Hạ Long như một công trình nghệ thuật khổng lồ với hàng nghìn đảo đá mang dáng người, dáng vật. Thứ hai, cảnh vịnh luôn biến hóa: nhìn xa, nhìn gần mỗi khác; sớm, trưa, chiều, đêm mỗi khác. Thứ ba, trong lòng núi đá là những hang động kì ảo như động Thiên Cung, hồ Ba Hầm. Hạ Long đẹp đến mức thơ ca, hội họa đều thấy mình chưa diễn tả hết.

Phần mở đầu: Tác giả nêu sự kiện vịnh Hạ Long được Hội đồng Di sản thế giới công nhận vào chiều 14/12/1994 tại Phu-kẹt (Thái Lan), dẫn lời đánh giá của chuyên gia IUCN và hai câu thơ của Nguyễn Trãi viết về Vân Đồn, rồi đặt câu hỏi: vẻ đẹp độc đáo ấy nằm ở đâu.

Mục 1 – Tác phẩm nghệ thuật thiên nhiên hoành tráng: Hàng nghìn đảo đá trên mặt vịnh, chỗ quây quần, chỗ nối thành dải, chỗ nhấp nhô; đảo mang dáng ông già câu cá, nhà sư, gà chọi, đại bàng; chân đảo bị biển khoét thành hình phù điêu; mặt vịnh xanh suốt bốn mùa.

Mục 2 – Cảnh quan biến đổi theo góc nhìn và thời gian: Đi thuyền giữa vịnh, cảnh đổi liên tục như trò chơi ú tim; vịnh huyền ảo lúc sớm xuân, rực rỡ khi mặt trời mọc, lấp lánh buổi trưa, đỏ thẫm lúc hoàng hôn, bí ẩn trong đêm trăng thu.

Mục 3 – Hệ thống hang động như những lâu đài bí ẩn: Động Thiên Cung rộng lớn, lộng lẫy với vách đá chạm nổi và thạch nhũ ánh bạc; hồ Ba Hầm với ba trũng biển thông nhau qua hang luồn. Đoạn kết khẳng định Hạ Long là nguồn cảm hứng bất tận của nghệ thuật.

• Sự kiện: 14/12/1994, vịnh Hạ Long trở thành di sản thế giới; IUCN đánh giá cao vẻ đẹp tự nhiên của vịnh.
• Từ thế kỉ XV, Nguyễn Trãi đã coi Hạ Long là kì quan.
• Đảo đá: hàng nghìn hòn, đủ dáng hình, nhiều đảo có tên riêng (Lã Vọng, Ông Sư, Gà Chọi, Ngà Voi…).
• Cảnh quan: đổi theo chỗ đứng của người ngắm và theo từng buổi, từng mùa.
• Hang động: động Thiên Cung, hồ Ba Hầm – vẻ đẹp ẩn trong lòng núi.
• Ý nghĩa: Hạ Long là cảm hứng của nghệ thuật, xứng đáng là kì quan độc đáo và tuyệt mĩ.

Văn bản Vịnh Hạ Long: một kì quan thiên nhiên độc đáo và tuyệt mĩ bắt đầu bằng thời khắc lịch sử chiều 14/12/1994, khi Hội đồng Di sản thế giới ghi danh vịnh Hạ Long. Người viết cho rằng lời ngợi khen của các chuyên gia quốc tế không có gì bất ngờ, vì từ hơn năm trăm năm trước, Nguyễn Trãi đã nhận ra đây là kì quan. Vẻ đẹp ấy trước hết nằm ở hàng nghìn đảo đá: có đảo trông như ông lão ngồi câu, có đảo như nhà sư chắp tay, có đảo cong như ngà voi, chân đảo bị sóng nước tạc thành những đường phù điêu uốn lượn. Vẻ đẹp ấy còn ở sự biến hóa không ngừng: mỗi lần thuyền rẽ lối là một cảnh mới, mỗi thời điểm trong ngày, trong năm vịnh lại khoác một vẻ riêng. Cuối cùng, vẻ đẹp còn ẩn trong những hang động lộng lẫy như động Thiên Cung, hồ Ba Hầm. Trước vẻ đẹp ấy, mọi trang thơ, bức tranh đều tự thấy mình còn thua kém.

Văn bản mở ra bằng một mốc son: 17 giờ 17 phút ngày 14/12/1994, kì họp lần thứ 18 của Hội đồng Di sản thế giới, diễn ra ở thành phố Phu-kẹt, đã ghi tên vịnh Hạ Long vào danh mục di sản. Trong phiên họp, trước lúc các thành viên bỏ phiếu, chuyên gia Giêm Tho-sen của IUCN đã ca ngợi cảnh núi đá giữa biển của Hạ Long là độc nhất vô nhị, cần được bảo tồn. Tác giả nhắc lại rằng khoảng 550 năm trước, Nguyễn Trãi khi tới Vân Đồn cũng đã gọi nơi đây là kì quan, rồi đặt câu hỏi: vậy Hạ Long độc đáo, tuyệt mĩ ở đâu?

Câu trả lời thứ nhất là vẻ đẹp tạo hình. Trên một vùng biển không lớn có hàng nghìn đảo đá; chỗ thì túm tụm như những khối than khổng lồ lăn xuống, chỗ thì nối nhau thành tường thành kéo dài vài chục cây số, chỗ lại đứt nối, nhấp nhô. Đảo mang dáng hình sinh động: ông Lã Vọng ngồi câu, nhà sư niệm Phật, đôi gà chọi nhau, đại bàng rình mồi. Ở chân đảo, nước biển tạc thành những đường phù điêu; lại có những đảo vững chãi như công trình kiến trúc, tiêu biểu là hòn Pháo Đài, hòn Mái Nhà, hòn Xếp và hòn Ngà Voi. Mặt vịnh khi rộng như biển lớn, khi hẹp như ao, như kênh, quanh năm một màu xanh.

Câu trả lời thứ hai là sự biến đổi của cảnh quan. Ngồi thuyền buồm từ Bãi Cháy đi ra, du khách thấy dãy đảo xa như một bức tường liền, nhưng đến gần thì tường vỡ ra thành nhiều đảo, lối đi bất ngờ mở ra, khép lại. Theo thời gian, vịnh có vẻ huyền ảo của sớm xuân trong sương, vẻ rực rỡ của bình minh mùa hè, vẻ lấp lánh của trưa hè với hoa phong lan trên vách đá, vẻ đỏ thẫm của hoàng hôn và vẻ bí ẩn của đêm trăng thu.

Câu trả lời thứ ba là hệ thống hang động. Vịnh có rất nhiều hang lớn nhỏ. Động Thiên Cung rộng, cao, vách chạm nổi hình voi, ngựa, chiến binh, các nhân vật thần thoại, thạch nhũ ánh bạc, có cây gậy đá treo trên trần. Hồ Ba Hầm có ba trũng biển nối nhau qua hang luồn, du khách phải đi xuồng qua rừng thạch nhũ, thấy cá tôm bơi lội, sóc, khỉ, chim quần tụ quanh cây khế cổ thụ.

Khép lại, tác giả cho biết Hạ Long đã gợi cảm hứng cho biết bao nhà thơ, nhạc sĩ, họa sĩ, nhiếp ảnh gia, nhà làm phim, vậy mà ai cũng thấy tác phẩm của mình chưa xứng với cảnh thật, như lời thơ của Quách Mạt Nhược. Người viết khiêm tốn thừa nhận bài viết của mình cũng chưa nói hết, chỉ mong gặp được người đọc đồng cảm.

Nội dung: Văn bản cung cấp thông tin về sự kiện vịnh Hạ Long trở thành di sản thế giới và làm rõ ba nét đẹp chính: đảo đá như tác phẩm nghệ thuật của thiên nhiên, cảnh quan biến đổi theo góc nhìn và thời gian, hệ thống hang động huyền bí. Từ đó khẳng định Hạ Long là kì quan độc đáo, tuyệt mĩ và khơi gợi niềm tự hào, ý thức giữ gìn di sản.

Nghệ thuật: Nhan đề nêu nhận định, các đề mục chia rõ từng phương diện; thông tin cụ thể, đáng tin cậy (mốc thời gian, tổ chức quốc tế, tên đảo, số đo hang động); thuyết minh kết hợp miêu tả, biểu cảm; dẫn thơ nhiều tác giả; dùng nhiều so sánh, nhân hóa, liệt kê.

Kết luận

Bảy mẫu tóm tắt trên đều bám bố cục của văn bản: phần mở đầu nêu sự kiện và vấn đề, ba mục làm rõ vẻ đẹp đảo đá – cảnh quan – hang động, đoạn kết nói về sức gợi cảm hứng của Hạ Long. Khi trả lời câu hỏi ngắn, em dùng mẫu 1 hoặc mẫu 4; khi cần giới thiệu văn bản trong bài viết, mẫu 5 hoặc mẫu 6 sẽ phù hợp hơn.

Xem thêm:

• Những tác phẩm tiêu biểu của Nguyễn Trãi
• Bài đọc Vịnh Hạ Long – Tiếng Việt lớp 5 Chân trời sáng tạo