Tóm tắt Trái Đất – cái nôi của sự sống (Hồ Thanh Trang) ngắn gọn – 6 mẫu hay nhất

Nhờ có nước, Trái Đất là hành tinh duy nhất của hệ Mặt Trời có sự sống, nơi muôn loài và con người sinh sôi, phát triển. Thế nhưng con người lại đang khai thác thiên nhiên bừa bãi khiến hành tinh xanh bị tổn thương nặng nề và sự sống đứng trước nhiều thử thách.

Văn bản cho biết hệ Mặt Trời có tám hành tinh và Trái Đất là một trong số đó. Gần ba phần tư bề mặt của nó là nước, và chính nước đã giúp sự sống xuất hiện, phát triển thành vô số loài, trong đó con người là sinh vật cao cấp nhất. Con người làm Trái Đất tốt đẹp hơn nhưng cũng gây ra phá rừng, ô nhiễm, biến đổi khí hậu. Trái Đất đang bị đe dọa và rất cần được bảo vệ.

Trái Đất là hành tinh vừa tự quay quanh mình vừa quay quanh Mặt Trời, mỗi ngày một vòng quanh trục và mỗi năm một vòng quanh Mặt Trời. Điều làm nên sự đặc biệt của nó là nước: nước có trong đại dương, trong băng tuyết, trong sông suối, phủ kín gần ba phần tư bề mặt, khiến Trái Đất trông như một giọt nước xanh giữa vũ trụ. Nhờ nước, sự sống nảy nở với muôn hình muôn vẻ, từ những vi sinh vật bé xíu tới cá voi xanh, cây bao báp. Đứng đầu thế giới sinh vật là con người, loài có trí tuệ và ngôn ngữ. Nhưng chính con người đang làm hành tinh tổn thương: rừng bị phá, động vật bị săn bắt, biển đầy rác nhựa, khí hậu nóng lên, băng tan, nước biển dâng. Câu hỏi Trái Đất còn chịu đựng được bao lâu là lời cảnh tỉnh cho tất cả chúng ta.

Cách tóm tắt này bám theo các đề mục in đậm của văn bản, phù hợp khi em cần ôn bố cục:

• Sa-pô: ba câu hỏi gợi vấn đề (vì sao gọi là hành tinh xanh, sự sống phát triển thế nào, cần làm gì để giữ gìn hành tinh).
• Trái Đất trong hệ Mặt Trời: thuộc nhóm tám hành tinh của hệ; tự quay hết khoảng 23,934 giờ, chuyển động vòng quanh Mặt Trời theo đường e-líp với tốc độ gần 30 km/s, hết 365,25 ngày.
• Vai trò của nước: nước bao trùm gần 3/4 diện tích, là điều kiện để sự sống ra đời và tiến hóa; không có nước, Trái Đất sẽ là hành tinh chết.
• Nơi cư ngụ của muôn loài: sinh vật vô cùng đa dạng về kích thước và hình thức, phát triển theo quy luật sinh học riêng, còn nhiều bí ẩn.
• Con người: là sinh vật phát triển nhất, biết cải tạo Trái Đất nhưng cũng khai thác thiên nhiên quá mức.
• Tình trạng hiện nay: rừng bị thu hẹp, nhiều loài tuyệt chủng, đại dương cạn kiệt và ô nhiễm, khí hậu nóng lên, tầng ô-dôn bị thủng; sự sống đang gặp thử thách lớn.

Mở đầu văn bản, tác giả Hồ Thanh Trang đặt ra ba câu hỏi: vì sao Trái Đất mang tên hành tinh xanh, sự sống trên đó đã phát triển ra sao, và con người cần làm gì để giữ gìn nó.

Trước hết, Trái Đất được giới thiệu là thành viên của hệ Mặt Trời, cùng với bảy hành tinh khác. Hành tinh này liên tục chuyển động: quay quanh trục mất gần một ngày đêm và đi hết một vòng quanh Mặt Trời trên quỹ đạo e-líp sau khoảng một năm, với vận tốc xấp xỉ 30 km/s.

Tiếp đó, văn bản khẳng định nước chính là thứ bảo vệ và nuôi dưỡng sự sống. Gần ba phần tư bề mặt Trái Đất được nước bao phủ, nước hiện diện ở biển cả, ở hai vùng cực băng giá, trên đỉnh những ngọn núi cao và trong hệ thống sông ngòi chằng chịt. Nhờ nước, từ những sinh vật đơn bào đến những loài có cấu tạo phức tạp đều có thể tồn tại và tiến hóa.

Sự sống trên Trái Đất vô cùng phong phú: có loài tí hon chỉ thấy được qua kính hiển vi, có loài to lớn như cá voi xanh, cây bao báp, hay khủng long thời tiền sử. Trong thế giới ấy, con người đứng ở vị trí cao nhất, có trí tuệ, tình cảm và ngôn ngữ. Con người đã làm cho Trái Đất trở nên đẹp và gần gũi hơn, song cũng đã vơ vét thiên nhiên thiếu suy nghĩ.

Cuối cùng, tác giả nêu thực trạng đáng buồn: rừng xanh bị thay bằng hoang mạc, nhiều loài thú gần như biến mất, biển bị đánh bắt cạn kiệt và tràn ngập rác nhựa, công nghiệp phát triển thiếu bền vững khiến nhiệt độ toàn cầu tăng, băng ở hai cực tan chảy, mực nước biển cao lên, tầng ô-dôn thủng, đất, nước, không khí đều bị ô nhiễm. Văn bản kết thúc bằng một câu hỏi nhức nhối về sức chịu đựng của Trái Đất, nhắc nhở loài người phải hành động.

Có thể tóm tắt văn bản bằng cách trả lời lần lượt ba câu hỏi ở phần sa-pô:

• Tại sao gọi Trái Đất là hành tinh xanh? Vì nước chiếm gần ba phần tư bề mặt; nhìn từ vũ trụ, hành tinh hiện lên như một giọt nước màu xanh.
• Sự sống trên Trái Đất nảy nở như thế nào? Nước đã nuôi dưỡng sự sống từ dạng đơn giản nhất đến các loài phức tạp; ngày nay Trái Đất có vô số sinh vật lớn nhỏ, và con người là đỉnh cao của sự sống.
• “Con người có thể làm gì để bảo vệ Trái Đất?” Văn bản không trả lời trực tiếp mà nêu những tổn thương do con người gây ra (phá rừng, săn bắt, khai thác quá mức, ô nhiễm, biến đổi khí hậu), qua đó ngầm nhắc chúng ta phải dừng những hành động ấy và chung tay giữ gìn hành tinh.

Kết luận

Dù tóm tắt ngắn hay dài, em cần giữ đúng trình tự: Trái Đất trong hệ Mặt Trời – vai trò của nước – muôn loài – con người – thực trạng đáng báo động. Nên dùng lời văn của mình, giữ lại các số liệu quan trọng (tám hành tinh, gần 3/4 bề mặt là nước) và không thêm những thông tin văn bản không nói tới.

Xem thêm:

• Soạn bài Trái Đất – cái nôi của sự sống
• Soạn bài Các loài chung sống với nhau như thế nào?