Tóm tắt Con chào mào (Mai Văn Phấn) ngắn gọn, đầy đủ – 8 mẫu hay nhất

Nghe chú chào mào hót trên ngọn cây, nhân vật “tôi” muốn nhốt nó trong một chiếc lồng tưởng tượng, nhưng chim đã bay mất. Đuổi theo không kịp, “tôi” chợt hiểu chim chỉ hạnh phúc khi được tự do, và tiếng hót ấy đã ở lại mãi trong lòng mình.

Bài thơ mở ra bằng hình ảnh một chú chào mào lông lốm đốm trắng, chỏm đầu đỏ, đang líu lo trên một cây rất cao. Mê tiếng hót, người viết vội nghĩ ra chiếc lồng để giữ chim bên mình vì sợ nó bay đi. Chiếc lồng vừa xong thì chim cất cánh; “tôi” mang theo nắng, gió, cành cây đuổi theo nhưng chim đã mất hút. Lúc ấy, “tôi” thôi nghĩ đến chuyện giữ chim, chỉ tưởng tượng nó đang tự kiếm sâu, ăn quả chín, uống nước sạch. Tiếng hót lại vang lên, và “tôi” nhận ra không cần chim quay về, vì giờ mình đã nghe tiếng hót ấy thật rõ.

Phần 1 (3 dòng đầu): Hình ảnh chú chào mào ngoài thiên nhiên: bộ lông chấm trắng, chỏm lông đỏ, đậu tít trên ngọn cây cao và cất tiếng hót trong trẻo, được nhà thơ ghi lại bằng những âm tiết mô phỏng.

Phần 2 (5 dòng tiếp): Con chim trong ý nghĩ của “tôi”. Muốn giữ tiếng hót cho riêng mình, “tôi” vẽ vội một chiếc lồng trong đầu. Chim bay đi ngay khi lồng vẽ xong, khiến “tôi” ôm cả nắng gió, cành cây đuổi theo.

Phần 3 (8 dòng còn lại): Con chim trong tâm hồn. Không còn thấy chim đâu, “tôi” hình dung nó đang sống tự do giữa trời đất. Tiếng hót vang lên lần nữa, và “tôi” khẳng định không cần chim trở lại, vì tiếng chim đã ở trong lòng mình.

Say mê: Bắt gặp chú chào mào xinh đẹp hót trên cao, người viết bị cuốn hút bởi màu lông và tiếng hót của nó.

Muốn chiếm giữ và lo sợ: Từ say mê nảy ra ý muốn giữ chim làm của riêng. “Tôi” vội tưởng tượng một chiếc lồng, lòng thấp thỏm sợ chim vụt bay.

Hụt hẫng, níu kéo: Chim bay đi ngay khi chiếc lồng hoàn thành. “Tôi” cuống quýt chạy theo, ôm cả nắng, gió và cây xanh như muốn ôm trọn khoảng trời của chim.

Thấu hiểu và bình yên: Khi chim đã mất dạng, “tôi” hình dung cuộc sống tự do của nó và hiểu ra chim thuộc về thiên nhiên. Tiếng hót trở lại trong tâm trí, rõ ràng hơn cả lúc đầu; “tôi” thấy đủ đầy mà không cần giữ chim bên mình.

Bài thơ Con chào mào của Mai Văn Phấn bắt đầu bằng một cảnh rất quen của làng quê: một chú chào mào đậu trên ngọn cây cao vút. Chỉ bằng mấy nét, nhà thơ cho ta thấy bộ lông có những đốm trắng và chiếc mào đỏ nổi bật như chiếc mũ nhỏ. Tiếng hót của chú vang lên thành từng chuỗi âm thanh ngắt quãng, trong trẻo, được ghi riêng thành một dòng thơ.

Say mê vẻ đẹp ấy, nhân vật “tôi” lập tức nảy ra ý định giữ chim lại. Không có lồng thật, “tôi” vẽ vội một cái lồng chỉ có trong đầu, vì sợ chỉ chậm một chút là chim bay mất. Thế nhưng chiếc lồng vừa vẽ xong cũng là lúc chú chim tung cánh rời cành. Người viết cuống quýt đuổi theo, mang theo cả khoảng nắng, làn gió và nhành cây xanh, như thể muốn đem cả không gian quen thuộc của chim đi để níu nó lại.

Cuộc đuổi theo không có kết quả: chim đã bay đi không để lại dấu vết. Chính lúc ấy, suy nghĩ của “tôi” đổi khác. Thay vì tiếc nuối, “tôi” hình dung một lát nữa thôi, chú chào mào sẽ tìm sâu, ăn quả chín, uống những giọt nước trong lành giữa thiên nhiên. Con chim đang sống đúng cuộc sống của nó.

Tiếng hót quen thuộc lại vang lên lần thứ hai. Nhân vật “tôi” khẳng định chẳng cần chim bay trở về, vì tiếng hót ấy giờ đây đã nghe rõ ràng trong lòng mình. Bài thơ khép lại bằng sự bình yên của một người đã biết yêu cái đẹp mà không đòi chiếm giữ nó.

Sáng hôm ấy, tôi nghe trên ngọn cây cao có tiếng chim lảnh lót. Ngước lên, tôi thấy một chú chào mào lông chấm trắng, đầu đội chỏm đỏ, đang hót say sưa. Tôi thích quá, chỉ muốn giữ nó ở bên mình, nên vội vẽ trong đầu một chiếc lồng. Nhưng lồng vừa xong thì chú chim đã vỗ cánh bay. Tôi tiếc, vội vàng đuổi theo, như ôm theo cả nắng, cả gió, cả cành cây xanh. Chẳng mấy chốc, chim đã khuất hẳn. Đứng lại, tôi nghĩ đến cảnh lát nữa nó sẽ bắt sâu, ăn trái chín, uống giọt nước mát, và lòng tôi bỗng nhẹ đi. Rồi tiếng chim như lại ngân lên. Tôi hiểu mình không cần con chim quay về nữa, bởi tiếng hót ấy đã ở yên trong tâm hồn tôi.

Bài thơ ghi lại sự thay đổi trong cách nhân vật “tôi” yêu một chú chim chào mào. Ban đầu, vì quá yêu tiếng hót, “tôi” muốn chiếm giữ nó bằng một chiếc lồng tưởng tượng. Khi chim bay mất, “tôi” mới hiểu muôn loài chỉ hạnh phúc khi được tự do giữa thiên nhiên. Từ đó, bài thơ gửi gắm thông điệp: yêu thiên nhiên là tôn trọng sự sống tự nhiên của nó, lưu giữ vẻ đẹp bằng cảm nhận và kí ức, chứ không phải giam cầm cho riêng mình.

Hôm ấy tôi, một chú chào mào, đậu trên ngọn cây cao nhất vườn và hót vang chào buổi sáng. Dưới gốc cây, có một người đứng lặng nhìn tôi rất lâu. Tôi đoán người ấy thích tiếng hót của mình và đang mong giữ tôi lại. Nhưng tôi quen với gió, với nắng, với những cành cây bạt ngàn, nên tôi tung cánh bay đi. Người ấy hình như chạy theo một quãng rồi dừng lại. Tôi bay qua những vòm lá, tìm được mấy con sâu béo, mổ vài quả chín đỏ và nhấp những giọt nước trong veo. No nê, tôi lại cất tiếng hót. Tôi tin người đứng dưới gốc cây hôm ấy vẫn nghe thấy, dù tôi không quay lại.

Kết luận

Bài thơ Con chào mào ngắn nhưng có một mạch cảm xúc rõ ràng: say mê, muốn chiếm giữ, níu kéo rồi thấu hiểu. Khi tóm tắt, em cần giữ đúng trình tự ấy, nêu được hình ảnh chiếc lồng tưởng tượng, việc chim bay đi và lời khẳng định cuối bài. Với đề yêu cầu tóm tắt ngắn, mẫu 1 hoặc mẫu 7 là đủ; khi cần trình bày kĩ, em dùng mẫu 3, 4 hoặc 5.

Xem thêm:

• Soạn bài Cô bé bán diêm
• Soạn bài Gió lạnh đầu mùa
• Ngữ văn 6 Kết nối tri thức