Cảm nghĩ về bài thơ Con chào mào (Mai Văn Phấn) – Dàn ý + 7 mẫu hay nhất

Mỗi lần đọc Con chào mào, bài thơ nhỏ của Mai Văn Phấn, em có cảm giác như vừa được đứng dưới một tán cây cao giữa buổi sáng trong lành. Trên ngọn cây, chú chim nhỏ có bộ lông chấm trắng, chiếc mào đỏ tươi đang hót líu lo. Em rất hiểu vì sao nhân vật “tôi” muốn giữ chú chim lại, bởi chính em cũng từng ước có một chú chim biết hót trong nhà. Nhưng chiếc lồng vừa vẽ trong đầu đã không giữ được ai, chim vẫn bay đi. Điều làm em xúc động là ở cuối bài, người viết không buồn bã mà lại thấy bình yên, vì tiếng hót đã ở lại trong lòng. Bài thơ ngắn mà dạy em một điều lớn: yêu một thứ gì đẹp đẽ không có nghĩa là phải giữ nó cho riêng mình.

Đọc Con chào mào, em nghĩ nhiều nhất về nhân vật “tôi”. Thoạt đầu, “tôi” hiện lên như một người say mê thiên nhiên đến mức muốn chiếm lấy nó: nghe chim hót, “tôi” vội vẽ ngay một cái lồng bằng trí tưởng tượng, lòng lo âu sợ chim vụt mất. Khi chim cất cánh, “tôi” còn cuống quýt đuổi theo, ôm cả nắng, gió, cành cây như muốn mang cả bầu trời của chim về cho mình. Em thấy hình ảnh ấy vừa đáng yêu vừa có chút ích kỉ, giống hệt cảm giác của trẻ con muốn giữ món đồ chơi đẹp nhất. Nhưng điều đáng quý là “tôi” biết thay đổi. Đứng giữa khoảng trống chim để lại, “tôi” nghĩ đến bữa sâu, trái chín, giọt nước trong lành mà chú chim sẽ tìm được ngoài kia. Từ chỗ muốn giam giữ, “tôi” chuyển sang mừng cho tự do của chim. Nhân vật “tôi” giúp em hiểu rằng tình yêu thật sự luôn đi cùng sự tôn trọng.

Ba dòng mở đầu bài thơ Con chào mào là một bức tranh nhỏ mà đầy đủ màu sắc và âm thanh:

Con chào mào đốm trắng mũ đỏ
Hót trên cây cao chót vót
triu… uýt… huýt… tu hìu…

Chỉ với mấy chữ “đốm trắng mũ đỏ”, nhà thơ đã làm nổi bật dáng vẻ quen thuộc của loài chim này: những chấm trắng điểm trên bộ lông, chỏm lông đỏ trên đầu như một chiếc mũ con. Chữ “chót vót” đẩy chú chim lên tận đỉnh cây, đồng thời mở ra phía trên là cả một khoảng trời cao rộng. Đặc biệt, dòng thơ thứ ba không có một từ ngữ thông thường nào mà chỉ toàn tiếng chim, nối nhau bằng dấu chấm lửng, đọc lên em như nghe thấy chú chim đang hót ngay trên đầu mình, khi lảnh lót, khi trầm xuống rồi ngân dài. Ba dòng thơ đã đem cái đẹp tự nhiên, trong trẻo của làng quê đến gần với người đọc, khiến em hiểu vì sao nhân vật “tôi” lại say mê chú chim đến thế.

Có những bài thơ chỉ đọc một lần mà nhớ mãi. Với em, bài thơ Con chào mào mà Mai Văn Phấn viết là một bài như thế. Bài thơ ngắn, câu chữ giản dị, nhưng gửi đến em một bài học nhẹ nhàng về cách yêu thiên nhiên.

Bài thơ mở ra với một chú chào mào đang hót trên ngọn cây. Em thích cách nhà thơ tả chú chim: chỉ cần nhắc đến những chấm trắng và chỏm mào đỏ là em đã hình dung ra ngay. Tiếng hót của chú được ghi lại bằng những âm thanh ngân nga, đọc lên nghe vui tai, giống như lúc em đứng dưới vòm cây trong vườn nhà ông bà.

Thế rồi nhân vật “tôi” muốn giữ chú chim lại. Chiếc lồng không có thật mà chỉ được vẽ trong ý nghĩ, nhưng em vẫn thấy hơi buồn khi đọc đến đó, vì một chú chim tự do sắp bị nhốt lại. May sao, chim bay đi ngay khi chiếc lồng vừa xong. Người viết chạy theo, ôm cả nắng gió, cành cây như muốn níu kéo. Em thấy nhân vật “tôi” rất giống chúng em những lúc quá thích một thứ gì đó.

Đến cuối bài, em thở phào. Không còn thấy chim, “tôi” lại nghĩ đến cảnh chim tìm sâu, ăn quả chín, uống nước sạch, nghĩa là mừng cho cuộc sống tự do của nó. Tiếng chim vang lên lần nữa, và “tôi” nói rằng không cần chim quay về nữa. Em hiểu rằng tiếng hót ấy giờ đã ở trong lòng người viết, không ai lấy đi được.

Bài thơ khiến em nghĩ lại về những chiếc lồng chim treo trước hiên nhà nhiều người. Có lẽ con chim nào cũng muốn được bay giữa trời như chú chào mào kia. Em sẽ yêu thiên nhiên bằng cách ngắm nhìn, lắng nghe và bảo vệ, chứ không giữ nó cho riêng mình.

Thiên nhiên luôn là nguồn cảm hứng lớn của thơ ca. Nhưng bên cạnh những bài thơ ngợi ca cảnh đẹp, có những bài thơ còn khiến người đọc tự hỏi: mình đã yêu thiên nhiên đúng cách chưa? Con chào mào của Mai Văn Phấn, bài thơ thuộc tập Bầu trời không mái che ra mắt năm 2010, là một tác phẩm như vậy. Đọc bài thơ, em vừa thích thú trước vẻ đẹp của chú chim nhỏ, vừa nhận ra một bài học sâu sắc về tình yêu thương.

Bài thơ mở ra bằng một khung cảnh trong trẻo. Chú chào mào hiện lên với những nét rất riêng của loài chim này: lông lấm tấm chấm trắng, chỏm đầu đỏ rực. Chú đậu trên một cái cây cao vút và hót vang. Nhà thơ không dùng lời để kể về tiếng hót mà ghi lại nó thành một dòng riêng, chỉ toàn những âm thanh ngân lên, ngắt nhịp bằng dấu chấm lửng. Đọc dòng thơ ấy, em có cảm giác như tiếng chim đang vọng xuống từ ngọn cây, len vào từng câu chữ. Chỉ ba dòng thôi mà màu sắc, đường nét, âm thanh đã hòa vào nhau, tạo thành một bức tranh thiên nhiên tươi tắn.

Trước vẻ đẹp ấy, nhân vật trữ tình bộc lộ một mong muốn rất con người:

Tôi vội vẽ chiếc lồng trong ý nghĩ
Sợ chim bay đi

Hai dòng thơ ngắn mà cho thấy cả một tâm trạng. Chữ “vội” cho thấy sự gấp gáp, chữ “sợ” cho thấy nỗi lo mất mát. Người viết yêu tiếng chim đến mức muốn nó thuộc về mình mãi mãi. Chiếc lồng tuy chỉ có trong ý nghĩ, nhưng nó tượng trưng cho mong muốn chiếm giữ cái đẹp, biến vẻ đẹp chung của đất trời thành thứ riêng của một người. Em nghĩ ai trong chúng ta cũng từng có lúc như vậy: muốn hái bông hoa đẹp nhất, muốn bắt con bướm sặc sỡ nhất về nhà.

Nhưng chú chim không chờ ai cả. Chiếc lồng vừa vẽ xong, nó đã cất cánh. Hình ảnh “tôi” ôm theo nắng, theo gió, theo cả nhành cây xanh để đuổi theo khiến em vừa buồn cười vừa thương. Người viết như muốn mang cả không gian quen thuộc của chim đi theo, mong níu kéo nó trở lại. Cuộc đuổi theo ấy cho thấy tình yêu thì có thật, nhưng là một tình yêu còn vụng về, chưa hiểu điều mà con chim thật sự cần.

Rồi chim bay mất, không để lại dấu vết. Điều bất ngờ là chính lúc ấy, người viết lại hiểu ra. “Tôi” hình dung một lát nữa thôi, chú chim sẽ bắt sâu, ăn trái chín đỏ, uống những giọt nước trong lành. Những thứ ấy được gọi là “của tôi”, như thể người viết tự nguyện gửi tặng chú chim cả thiên nhiên mình yêu. Từ mong muốn giữ lại, người viết đã chuyển sang mong cho chim được sống đầy đủ, tự do. Và rồi tiếng chim lại vang lên, giống hệt lần đầu, dẫn đến hai dòng kết:

Chẳng cần chim lại bay về
Tiếng hót ấy giờ tôi nghe rất rõ.

Em đọc đi đọc lại hai dòng này. Lúc đầu “tôi” sợ chim bay đi, giờ chim đã đi thật mà “tôi” lại thấy đủ. Bởi tiếng hót không còn nằm trên ngọn cây nữa mà đã ở trong lòng người viết. Người ta nghe rõ nhất không phải khi giữ được con chim, mà khi thật sự hiểu và yêu nó. Dòng thơ mô phỏng tiếng chim được lặp lại hai lần, ở đầu và gần cuối, cũng như đánh dấu hành trình ấy: lần đầu là tiếng hót ngoài đời, lần sau là tiếng hót trong tâm hồn.

Về nghệ thuật, bài thơ viết theo thể tự do, câu chữ mộc mạc, không cầu kì nhưng giàu hình ảnh. Từ tượng thanh, phép lặp và hình ảnh chiếc lồng mang ý nghĩa biểu tượng đã giúp một câu chuyện nhỏ trở thành bài học lớn.

Đọc Con chào mào, em hiểu rằng yêu thiên nhiên không phải là nhốt chim vào lồng hay hái hết hoa trong vườn. Yêu thiên nhiên là để mỗi loài được sống đúng với tự nhiên của nó, còn mình thì lắng nghe, ngắm nhìn và gìn giữ. Bài thơ nhỏ của Mai Văn Phấn đã gieo vào lòng em một tình yêu thiên nhiên dịu dàng và đúng đắn hơn.

Ở góc phố gần nhà em có một tiệm bán chim cảnh. Mỗi sáng đi học ngang qua, em lại nghe những tiếng hót vọng ra từ hàng chục chiếc lồng treo san sát. Trước đây em chỉ thấy vui tai. Nhưng từ khi học bài thơ Con chào mào của Mai Văn Phấn trong chương trình Ngữ văn 6, em bắt đầu nghĩ khác về những tiếng hót ấy.

Bài thơ kể một chuyện rất nhỏ. Nhân vật “tôi” thấy một chú chào mào đang hót trên ngọn cây và muốn giữ nó lại. Chiếc lồng chỉ được vẽ trong ý nghĩ, nhưng ý muốn thì rất thật. Chú chim bay đi, “tôi” đuổi theo trong vô vọng, rồi cuối cùng hiểu rằng không cần giữ chim bên mình nữa, vì tiếng hót đã nằm sẵn trong lòng. Chỉ một khoảnh khắc ngắn mà chứa đựng cả một sự thay đổi lớn trong cách nghĩ.

Điều em thấm thía nhất là sự khác nhau giữa hai kiểu yêu. Kiểu thứ nhất là yêu để chiếm giữ: thích tiếng chim thì nhốt chim lại, thích hoa thì hái hoa về cắm, thích bướm thì bắt bướm ép vào sách. Kiểu yêu ấy xuất phát từ lòng say mê thật, nhưng lại làm cho cái đẹp mất đi sự sống. Con chim trong lồng vẫn hót, song đó không còn là tiếng hót giữa trời cao, giữa nắng gió và cây lá như ở đầu bài thơ. Kiểu thứ hai là yêu để thấu hiểu: biết rằng con chim cần bầu trời, cần sâu bọ, quả chín và nước sạch, nên vui lòng để nó bay đi. Nhân vật “tôi” đã đi từ kiểu yêu thứ nhất đến kiểu yêu thứ hai, và nhờ vậy mà nghe tiếng chim “rất rõ”.

Em nghĩ bài thơ được đặt trong Bài 3 Yêu thương và chia sẻ là rất có lí. Cũng như các nhân vật trong Cô bé bán diêm hay Gió lạnh đầu mùa, chúng ta cần học cách yêu thương người khác, và cả muôn loài, bằng sự quan tâm đến điều họ thật sự cần, chứ không chỉ theo ý thích của mình. Tình yêu thương đúng nghĩa luôn có phần nhường nhịn và tôn trọng.

Từ bài thơ, em tự nhắc mình những việc làm cụ thể: không bắt chim non, không phá tổ chim, không ném đá vào những đàn chim sẻ trên dây điện. Ở trường, em cùng các bạn chăm sóc cây xanh để chim có chỗ đậu, có quả mà ăn. Khi muốn lưu giữ một cảnh đẹp, em có thể chụp ảnh, vẽ tranh hay viết vài dòng nhật kí, thay vì mang nó về làm của riêng.

Con chào mào chỉ là một bài thơ ngắn, nhưng nó giống như một tiếng chim nhỏ còn ngân mãi trong em. Mỗi lần đi qua tiệm chim cảnh, em lại mong một ngày nào đó, những chú chim kia được bay giữa trời và tự do cất tiếng hót.

Ở cuối Con chào mào, nhà thơ để nhân vật “tôi” nói một điều thoạt nghe tưởng như ngược với đầu bài: chim không cần quay về nữa. Em đã dừng lại khá lâu ở hai dòng thơ ấy. Ở đầu bài, người viết lo sợ chim bay đi, vội nghĩ cách giữ nó lại. Vậy mà khi chim đi thật, người viết lại bình thản, thậm chí còn thấy tiếng hót rõ hơn trước. Em hiểu rằng giữa hai khoảnh khắc ấy, trong lòng nhân vật đã có một sự lớn lên. Lúc đầu, “tôi” nghe tiếng chim bằng đôi tai và muốn sở hữu nó; về sau, “tôi” nghe bằng trái tim đã biết thương con chim, biết mừng cho nó được bay giữa nắng gió, được ăn quả chín, uống giọt nước trong. Tiếng hót lúc này không còn phụ thuộc vào chuyện chim ở gần hay xa, vì nó đã thành một phần kí ức đẹp. Chữ “rất rõ” khiến em nghĩ tới những điều mình yêu quý nhưng không thể giữ mãi bên mình: tiếng ve mùa hè năm lớp năm, buổi chiều thả diều trên đê cùng bố. Chúng không còn nữa, nhưng mỗi lần nhớ lại em vẫn thấy rõ ràng như mới hôm qua. Hai dòng thơ ngắn đã dạy em rằng có những cách giữ gìn không cần đến chiếc lồng nào, chỉ cần một tấm lòng biết trân trọng.

Kết luận

Khi viết bài cảm nghĩ về bài thơ Con chào mào, em nên bám vào mạch cảm xúc của nhân vật “tôi”: say mê chú chim, muốn giữ nó trong chiếc lồng tưởng tượng, đuổi theo khi nó bay đi và cuối cùng thấu hiểu. Hãy trích dẫn ngắn gọn, đúng chữ, và dành phần cuối để nói cảm xúc, bài học của riêng em. Các mẫu trên chỉ để tham khảo cách triển khai ý; em nên viết bằng trải nghiệm của chính mình.

Xem thêm:

• Cô bé bán diêm (An-đéc-xen)
• Gió lạnh đầu mùa (Thạch Lam)
• Mai Văn Phấn và hành trình thơ vào cõi khác
• Ngữ văn 6 Kết nối tri thức