Tóm tắt Bài hát đồng sáu xu (A-ga-thơ Crít-xti) ngắn gọn, đầy đủ – 8 mẫu hay nhất

Bà Li-ly Cráp-tri bị sát hại trong căn nhà đóng kín cửa, khiến bốn người thân sống cùng bà bị nghi ngờ. Luật sư Ét-uốt nhận lời điều tra, nhờ một đồng sáu xu mới bị thiếu trong túi tiền của nạn nhân mà phát hiện hung thủ là Ben, con trai người giúp việc Ma-thơ; chính bà đã giấu tội cho con.

Méc-đơ-lân Va-an tìm đến luật sư Ét-uốt, nhờ ông tìm ra kẻ đã giết bà Li-ly, người bà đã nuôi chị em cô từ năm mười bốn tuổi. Bà Li-ly bị đánh bằng chiếc chặn giấy trong nhà, cửa sổ cài then, không có kẻ đột nhập, nên bốn người thân cùng hưởng thừa kế đều bị tình nghi. Bà giúp việc Ma-thơ đứng ra bảo đảm cho cả bốn người và nói hôm đó không có khách. Ông Ét-uốt hỏi kĩ bà, xem xét chiếc túi nhung đen của nạn nhân nhưng chưa tìm được lời giải. Trên đường về, tên một nhà hàng gợi ông nhớ bài đồng dao về đồng sáu xu. Ông quay lại, thấy đồng xu mới mà bà Li-ly từng chê đã không còn, liền đoán ra có người lạ được bà cho vào nhà. Bà Ma-thơ thú nhận kẻ ra tay chính là con trai mình.

Phần 1 – Vụ án và những người bị nghi. Ba tuần sau khi bà Li-ly Cráp-tri chết trong nhà, Méc-đơ-lân đến nhờ ông Ét-uốt. Nạn nhân bị đánh bằng chặn giấy, hung khí đã được lau sạch, các cửa sổ đều cài then. Bốn người trong nhà được chia đều tài sản và đều có chuyện va chạm với bà: thím Ê-mi-ly vừa bị đuổi đi sau trận cãi vã, Méc-đơ-lân bị cấm làm người mẫu, Mét-thiu nợ nần, chú Uy-li-am thì chỉ nói mình mải chơi tem.

Phần 2 – Điều tra và suy luận. Mét-thiu vội bỏ đi khi gặp luật sư. Trong bếp, bà Ma-thơ đưa ra lí lẽ: cầu thang kêu to, tiếng máy chữ của Mét-thiu không lúc nào ngớt, chuông cửa reo vào tận bếp. Ông Ét-uốt nêu khả năng bà chủ tự mở cửa đón khách, khiến bà Ma-thơ bối rối. Bà nhắc lại các lời phàn nàn sau cùng của bà chủ, có cả đồng sáu xu mới hình lá sồi. Ông xem chiếc túi nhung đen, ra về vẫn chưa có đáp án. Mét-thiu đuổi theo xin lỗi, đúng lúc ông trông sang quán ăn Hai Tư Chú Sáo Đen bên kia đường và nhớ bài đồng dao; ông quay lại mở chiếc túi.

Phần 3 – Sự thật. Lần này ông đếm được hai đồng sáu xu, đều là đồng cũ. Ông nói với bà Ma-thơ rằng ai đó đã nhận đồng xu mới để đổi tờ thơ về người thất nghiệp. Bà òa khóc, kể rằng con trai bà là Ben đến tìm mẹ, được bà chủ cho vào, thấy cọc tiền liền đánh chết bà. Bà đã đuổi con đi và im lặng. Ông Ét-uốt thương cảm nhưng khẳng định pháp luật phải được thực thi.

Một buổi tối, cô gái trẻ Méc-đơ-lân Va-an tìm gặp luật sư Ét-uốt. Cách đó ba tuần, bà Li-ly Cráp-tri, em gái bà nội cô, bị đánh chết bằng chiếc chặn giấy nặng trong nhà. Uống trà xong, mỗi người đi làm việc riêng; đến 7 giờ 30, lúc sắp dọn cơm tối, bà Ma-thơ phát hiện bà chủ không còn sống. Hung khí đã bị lau sạch dấu tay, cửa sổ đều cài then. Cảnh sát nghi bốn người trong nhà: Méc-đơ-lân, cậu em sinh đôi Mét-thiu, chú Uy-li-am và thím Ê-mi-ly, những người được chia đều khoản thừa kế lớn.

Qua luật sư riêng của bà Li-ly, ông Ét-uốt biết rằng bà không dùng séc mà thường giữ tiền mặt bằng những tờ 5 bảng. Ba giờ chiều, ông đến nhà. Méc-đơ-lân kể thêm: hôm ấy thím Ê-mi-ly cãi nhau to với bà và bị đuổi đi; cô thì muốn dọn đi vì bà không cho làm người mẫu; Mét-thiu đang mang nợ. Chú Uy-li-am nói đang chơi tem, thím Ê-mi-ly bảo đang ngủ.

Ở hành lang, Mét-thiu từ chối nói chuyện và bỏ đi. Trong bếp, bà Ma-thơ một mực bênh những người trong nhà: cầu thang kêu cót két mỗi khi có người bước, ba người trên lầu không thể xuống mà bà không biết, còn Mét-thiu ở phòng dưới gõ máy chữ suốt. Bà kể rằng hồi trẻ lỡ lầm, chính bà Li-ly đã bênh vực và nhận bà về làm. Ông Ét-uốt gợi ý bà chủ có thể đã tự mở cửa đón một người khách; bà Ma-thơ bất ngờ, miễn cưỡng đồng ý. Khi được hỏi bà chủ nói gì lần cuối, bà kể những lời chê người bán thịt, chuyện trà, bơ thực vật, cá giao nhầm, và một đồng sáu xu mới hình lá sồi mà bà chủ không ưa. Bà còn bảo bà chủ khó tính nhưng chẳng bao giờ để người ăn xin ra về tay trắng.

Méc-đơ-lân đưa ông chiếc túi nhung đen của bà Li-ly. Trong đó có tiền lẻ, bánh quy gừng, mẩu báo, một tờ thơ in về người thất nghiệp, cuốn lịch, miếng long não, kính và ba lá thư. Ông trả lại túi, ra về và suy nghĩ mãi. Mét-thiu chạy theo xin lỗi, giữ ông đứng lại trước một nhà hàng mang tên Hai Tư Chú Sáo Đen. Cái tên làm ông nhớ bài đồng dao mở đầu bằng câu hát về đồng sáu xu. Ông quay lại, đổ tiền lẻ ra bàn: chỉ có hai đồng sáu xu cũ.

Ông gọi bà Ma-thơ và nói rằng tối hôm ấy có người đã đến, được bà chủ cho đồng sáu xu mới để lấy tờ thơ. Nhìn mặt bà, ông biết mình đúng. Bà Ma-thơ khóc, thú nhận: chuông cửa trục trặc, bà ra xem thì thấy một gã vừa đánh gục bà chủ, cọc tiền 5 bảng nằm trên bàn; gã quay lại, đó là Ben, con trai bà, kẻ từng hai lần vào tù. Hắn đến tìm mẹ, bà Li-ly tự ra mở cửa, thương tình cho hắn vào và lấy đồng sáu xu cho hắn, rồi hắn nổi lòng tham và ra tay. Vì là mẹ, bà đuổi con đi rồi vẫn dọn bữa tối như mọi ngày. Ông Ét-uốt thương bà nhưng nói rằng luật pháp vẫn phải được thực thi.

Tối hôm ấy, cô Méc-đơ-lân đến nhờ tôi tìm kẻ đã sát hại bà Li-ly ngay trong ngôi nhà đóng kín cửa. Bốn người thân của bà đều có lí do để bị nghi, nhưng điều tôi cần là bằng chứng. Tôi tới nhà, gặp bà Ma-thơ trong bếp. Bà là người thật thà, và lời bà về chiếc cầu thang ồn ào, tiếng máy chữ không ngớt cho thấy người trong nhà khó lòng gây án. Khi tôi nói có thể bà chủ đã tự mở cửa cho ai đó, bà ngập ngừng, và tôi biết bà đang giấu điều gì. Bà thuật lại mấy chuyện vặt bà chủ than phiền lúc chiều, có cả chuyện một đồng sáu xu mới. Tôi xem chiếc túi nhung đen mà chưa thấy gì, đành ra về. Rồi Mét-thiu chạy theo xin lỗi, và tôi nhìn thấy tấm biển Hai Tư Chú Sáo Đen ở phía đối diện. Bài đồng dao thời thơ ấu bật lên trong đầu, kéo theo đồng sáu xu. Tôi trở lại, đếm tiền: không có đồng xu mới. Ai đó đã nhận nó để đổi lấy tờ thơ về người thất nghiệp. Tôi giơ tờ thơ ra, và bà Ma-thơ thú nhận kẻ đó là con trai bà. Tôi thương bà, nhưng công lí không thể nhường chỗ cho tình riêng.

Bà Li-ly là người đã cưu mang tôi khi tôi lầm lỡ, nên tôi quý bà như ân nhân. Chiều hôm ấy, dọn trà xong, tôi đem sổ sách và tiền thối lên cho bà; bà vẫn cằn nhằn đủ chuyện, cả chuyện một đồng sáu xu mới mà bà chê xấu. Rồi chuông cửa kêu không bình thường, tôi ra xem. Tôi thấy một gã đàn ông vừa đánh gục bà chủ, cọc tiền vẫn nằm trên bàn. Gã quay lại, và tôi nhận ra Ben, đứa con trai hư hỏng của tôi. Nó đến tìm tôi, bà chủ tự ra mở cửa, nó chìa tờ thơ xin giúp đỡ, bà cho nó vào và lấy cho nó đồng sáu xu. Thấy tiền, nó đã giết bà. Tôi không kêu lên được. Tôi đuổi nó đi rồi quay vào bếp dọn bữa tối như thường. Khi cảnh sát và cả nhà nghi ngờ nhau, tôi chỉ khẳng định không ai trong nhà làm chuyện đó, và cố không nói dối. Nhưng ngài Ét-uốt đã nhìn ra đồng xu bị thiếu và tờ thơ trong túi bà chủ. Tôi không giấu được nữa. Ngài thương tôi, nhưng ngài nói pháp luật phải được thực thi.

Từ năm mười bốn tuổi, em trai tôi là Mét-thiu và tôi sống cùng bà Li-ly. Cách đó ba tuần, bà bị sát hại ngay tại nhà, và bốn chúng tôi, những người được chia tiền thừa kế, đều bị cảnh sát nghi. Tôi tìm đến ngài Ét-uốt. Ông đến nhà, nghe tôi kể về những trận cãi vã giữa bà và từng người, rồi vào bếp hỏi chuyện bà Ma-thơ. Tôi mang chiếc túi xách của bà ra cho ông, ông xem từng món rồi thở dài, bảo chưa đi đến đâu. Tôi tưởng mọi hi vọng đã hết. Không ngờ ít lâu sau, ông quay lại cùng Mét-thiu, đổ tiền lẻ trong túi ra bàn rồi cho gọi bà Ma-thơ. Ông chỉ ra rằng đồng sáu xu mới đã biến mất, tức là đã có một người từ ngoài vào và được bà cho tiền. Bà Ma-thơ khóc và thú nhận kẻ giết bà tôi là Ben, con trai bà. Tôi vừa nhẹ nhõm vì gia đình được minh oan, vừa xót xa cho người giúp việc đã bao năm gắn bó với chúng tôi.

Nếu sắp xếp các sự việc theo đúng thứ tự xảy ra, câu chuyện diễn ra như sau. Chiều hôm ấy, uống trà xong, bà Ma-thơ đem tiền thối và sổ sách lên cho bà Li-ly; bà chủ cằn nhằn nhiều chuyện, trong đó có một đồng sáu xu mới. Mỗi người trong nhà ở một nơi: ba người trên lầu, Mét-thiu gõ máy chữ ở tầng dưới. Ben, con trai bà Ma-thơ, tìm đến nhà. Bà Li-ly tự mở cửa; hắn đưa tờ thơ xin giúp đỡ, bà cho hắn vào và lấy cho đồng sáu xu mới. Thấy cọc tiền trên bàn, hắn đánh gục bà. Bà Ma-thơ ra xem vì chuông kêu lạ, nhận ra con, đuổi hắn đi rồi im lặng dọn bữa tối; 7 giờ 30, cái chết được phát hiện.

Ba tuần sau, Méc-đơ-lân nhờ luật sư Ét-uốt. Ông hỏi chuyện mọi người, xem túi đồ của nạn nhân, rồi nhờ tên nhà hàng gợi nhớ bài đồng dao mà phát hiện đồng xu mới bị thiếu. Bà Ma-thơ phải nói ra sự thật. Nhà văn đã đảo trật tự ấy: đặt cuộc điều tra lên trước, để sự việc thật chỉ hiện ra trong lời thú nhận ở cuối truyện.

Kết luận

Dù tóm tắt ngắn hay dài, em cần giữ các ý chính: vụ án trong ngôi nhà khép kín, bốn người thân bị nghi, lời khai của bà Ma-thơ, manh mối đồng sáu xu được gợi ra từ bài đồng dao và lời thú nhận về Ben. Khi làm bài, chọn mẫu 1 hoặc mẫu 2 cho câu hỏi ngắn, mẫu 3 hoặc mẫu 4 khi cần nêu đủ diễn biến; các mẫu kể theo lời nhân vật phù hợp với đề đóng vai.

Xem thêm:

• Mục lục Ngữ văn 9 Kết nối tri thức