Thần Mercury và Bác Tiều Phu gặp nhau trong một tình huống bất ngờ. Cuộc trò chuyện của họ mở ra những bài học sâu sắc về cuộc sống. Những câu chuyện này không chỉ thú vị mà còn chứa đựng nhiều triết lý đáng suy ngẫm.
Một Bác Tiều Phu nghèo chặt cây gần một vũng nước sâu trong rừng. Trời đã gần tối và Bác Tiều cũng đã mệt mỏi. Bác đã làm việc vất vả từ sáng sớm và những nhát rìu của bác không còn được chính xác như lúc sáng sớm nữa.
Bỗng bác trượt tay và chiếc rìu văng khỏi tay bác bay vèo ngay xuống vũng nước. Bác đứng nhìn thất vọng. Chiếc rìu là tất cả tài sản mà bác có để kiếm sống, bác chẳng có tiền đâu mà mua một chiếc mới.
Khi bác cứ vặn tay đứng nhìn và khóc, thần Mercury bỗng xuất hiện và hỏi bác có chuyện gì thế. Bác Tiều kể lại tất cả mọi việc, và ngay lập tức, vị thần Mercury tốt bụng liền lao xuống vũng nước. Khi thần trở lên, trong tay thần là một chiếc rìu bằng vàng tuyệt diệu. “Có phải chiếc này của ông không?” Thần hỏi Bác Tiều Phu. “Không,” Bác Tiều Phu thật thà trả lời, “nó không phải của tôi đâu.” Thần Mercury để chiếc rìu vàng trên bờ và lại lao xuống nước một lần nữa.
Lần này thần mang lên một chiếc rìu bạc, nhưng Bác Tiều Phu vẫn bảo không phải là chiếc rìu của bác, và chiếc rìu của bác chỉ là một chiếc rìu bình thường có cán gỗ mà thôi.
Thần Mercury lại lặn xuống nước lần thứ ba, và khi thần trở lên, thì lần này thần tìm được đúng chiếc rìu bác đã đánh mất. Bác Tiều Phu nghèo vui mừng khi đã tìm lại được chiếc rìu và rối rít cảm ơn vị thần. Thần Mercury hết sức hài lòng trước sự lương thiện của bác.
“Ta rất ngưỡng mộ tính lương thiện của ngươi,” thần bảo, “và để thưởng cho ngươi, ta ban cho ngươi luôn cả hai chiếc rìu vàng và bạc kia đấy.”
Bác Tiều Phu sung sướng trở về nhà với báu vật của mình, chẳng mấy chốc, câu chuyện của bác mọi người trong làng đều được biết. Thế là giờ đây, có nhiều người tiều phu trong làng cũng nghĩ rằng họ cũng có thể gặp được may mắn như bác.
Họ vội đi vào rừng, mỗi người một chỗ, giấu chiếc rìu của họ đi và giả vờ họ đã bị mất. Rồi họ khóc lóc than van và kêu gọi thần Mercury đến cứu giúp họ. Và quả thực, thần Mercury lại hiện ra, hết với người này lại đến với người khác.
Với mỗi người, thần lại cho xem rìu vàng, và ai cũng nhanh nhảu nhận nó là chiếc rìu họ đã đánh mất. Nhưng thần không cho họ rìu vàng. Ồ không! Thay vì cho rìu vàng, thần lại gõ cho họ một cú vào đầu thật đau và đuổi họ về nhà. Hôm sau, khi họ trở lại để tìm chiếc rìu mà họ đã giấu trong rừng, họ cũng chẳng tìm thấy chúng ở đâu.
Lời bàn: Thật thà là tốt nhất
Ý nghĩa truyện Thần Mercury và Bác Tiều Phu
Hai lần từ chối vàng bạc
Chiếc rìu là tất cả gia tài của bác tiều phu. Mất nó, bác đứng khóc vì không có tiền mua cái mới. Vậy mà khi thần Mercury đưa lên chiếc rìu vàng, rồi rìu bạc, bác đều nói thật: không phải của tôi. Sự thật thà ấy đáng quý chính vì nó xuất hiện lúc bác nghèo túng nhất, khi nói dối một câu là đổi đời. Phần thưởng cả ba chiếc rìu vì thế không chỉ là may mắn, mà là sự công nhận cho một tính cách.
Những kẻ bắt chước
Nửa sau của truyện thêm một tầng ý mà nhiều bản kể bỏ qua: cả làng tiều phu kéo nhau vào rừng, giấu rìu, khóc giả, rồi nhanh nhảu nhận rìu vàng. Họ chỉ học được hình thức (cũng mất rìu, cũng khóc) mà không học được điều cốt lõi là lòng trung thực. Kết cục họ bị gõ đầu, lại mất luôn rìu thật. Lòng tham khiến người ta mất cả thứ mình đang có.
Thật thà là tốt nhất
Lời bàn ngắn gọn “Thật thà là tốt nhất” có thể nói với trẻ nhỏ theo cách rất gần: nhặt được đồ của bạn thì trả lại, làm vỡ đồ thì nhận lỗi. Người lớn có thể đọc thêm một ý: sự trung thực thường được đền đáp chậm, nhưng gian dối thì hiếm khi thoát.
Nguồn gốc truyện Thần Mercury và Bác Tiều Phu
Đây là ngụ ngôn Aesop “Thần Mercury và người tiều phu”. Mercury là tên La Mã của thần Hermes trong thần thoại Hy Lạp, vị thần đưa tin và che chở người đi đường; vì vậy có bản dịch gọi là thần Hermes, như truyện Người tiều phu và thần Hermes trên trang. Truyện được Việt hóa thành truyện Ba lưỡi rìu, trong đó người hiện lên giúp chàng tiều phu là một ông cụ (ông Bụt).
Truyện cùng cốt trong sách giáo khoa
Sách Tiếng Việt 1 Cánh diều, tập hai, có truyện “Ba lưỡi rìu” chia làm hai bài đọc: phần đầu ở Bài 108: êu, iu (trang 29) và phần tiếp ở Bài 109: iêu, yêu (trang 31). Văn bản trong sách là bản kể của truyện dân gian Việt Nam, không phải bản Aesop có thần Mercury ở bài này.
Câu hỏi thường gặp
Thần Mercury là ai?
Là tên La Mã của thần Hermes trong thần thoại Hy Lạp, vị thần đưa tin của các vị thần. Trong truyện, thần hiện lên giúp bác tiều phu tìm lại chiếc rìu.
Những người tiều phu khác trong làng bị trừng phạt thế nào?
Họ giấu rìu rồi giả vờ mất để được rìu vàng; thần không cho rìu vàng mà gõ vào đầu họ một cú đau, và hôm sau họ cũng không tìm lại được rìu đã giấu.