Hang Én của tác giả Hà My là văn bản đọc thứ hai trong Bài 5 “Những nẻo đường xứ sở”, sách Ngữ văn 6 Kết nối tri thức (tập 1), học sau bài kí Cô Tô của Nguyễn Tuân. Bài kí đưa người đọc theo chân một đoàn khám phá hang Én giữa rừng nguyên sinh Quảng Bình. Bài viết tổng hợp nội dung văn bản, thông tin tác giả, xuất xứ, thể loại, ngôi kể, bố cục, giá trị nội dung – nghệ thuật, ý nghĩa nhan đề và sơ đồ tư duy.
Nội dung văn bản Hang Én
Văn bản là bài viết còn được bảo hộ bản quyền, vì vậy dưới đây chỉ tóm lược theo hành trình; toàn văn có trong SGK.
Hành trình đến hang. Muốn tới hang Én phải đi bộ xuyên rừng nguyên sinh, vượt nhiều dốc cao và lội qua chừng ba mươi quãng sông suối. Người kể – nhân vật “tôi” – coi chuyến đi bộ đường dài ấy là một cuộc khám phá thú vị. Khởi đầu là dốc Ba Giàn dài gần 2 km, đường mòn hẹp và trơn, có chỗ cây đổ chắn ngang, dây leo giăng kín. Hai bên là cây cổ thụ, phong lan nở hoa, sên, vắt, côn trùng, chim chóc. Hết dốc là thung lũng Rào Thương với dòng suối trong vắt, đáy đầy sỏi cuội và những đàn bướm nhiều màu bay quấn quýt theo chân người, khiến người kể ngỡ như đang lạc vào một giấc mơ đẹp.
Vẻ đẹp của hang. Hang Én có ba cửa lớn. Muốn vào lòng hang chính phải lội sông, trèo vách đá, lần xuống dốc rồi ngồi bè qua sông. Lòng hang rộng mênh mông, trần cao tương đương tòa nhà 40 tầng; cửa thứ hai mở lên trời như một giếng trời đón ánh sáng và không khí. Chim én cư ngụ khắp nơi, hồn nhiên chưa biết sợ người: én bố mẹ tất bật kiếm mồi, én con chấp chới tập bay, có chú én nhỏ ngủ quên, có chú bị gãy cánh xuống tận lều mổ cơm trong tay người. Phía sau hang là những dải đá hình thành từ san hô, hóa thạch sò ốc, nhũ đá, măng đá, ngọc động.
Một đêm và một bình minh trong hang. Người kể ngồi trên cát ngắm dòng sông lấp lánh, trần hang tối thẳm và khoảng trời đầy sao trên miệng hang; tiếng chim ríu rít suốt đêm, tiếng nước chảy âm vang. Sáng ra, nắng ban mai chiếu chéo xuống làm sáng bừng lòng hang. Ai nấy chạy ra bờ sông vốc nước rửa mặt, hít thở thật sâu bầu không khí trong lành. Người kể ví hang Én như một tổ ấm khổng lồ, chở che con người, do thiên nhiên dành tặng.
Thông tin tác giả Hà My
Hà My là tác giả bài viết về hang Én đăng trên trang thông tin điện tử của Sở Du lịch Quảng Bình ngày 14/10/2020; SGK trích bài viết này làm văn bản đọc. SGK và sách giáo viên không cung cấp thêm thông tin tiểu sử về tác giả.
Cần lưu ý: một số tài liệu trên mạng ghi tiểu sử của nghệ sĩ cải lương Hà My (sinh năm 1968 ở Cà Mau) cho tác giả bài kí. Đây chỉ là trùng tên; không có căn cứ cho thấy hai người là một, nên khi làm bài em chỉ cần ghi tác giả là Hà My và nguồn bài viết như trong SGK.
Qua văn bản, có thể thấy người viết là người yêu thiên nhiên, ưa khám phá, có con mắt quan sát tinh tế và cách viết giàu cảm xúc, đồng thời cung cấp những thông tin chính xác về một địa danh du lịch nổi tiếng.
Thông tin tác phẩm Hang Én
Các mục dưới đây giải đáp những câu hỏi thường gặp khi tìm hiểu văn bản.
Xuất xứ
Văn bản trích từ trang thông tin điện tử Sở Du lịch Quảng Bình, ngày 14/10/2020. Hang Én thuộc khu vực lõi của Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng (Quảng Bình).
Thể loại, phương thức biểu đạt, ngôi kể
- Thể loại: kí (du kí – ghi chép về chuyến đi).
- Phương thức biểu đạt: tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm, có yếu tố thông tin.
- Ngôi kể: ngôi thứ nhất, người kể xưng “tôi” – người trực tiếp tham gia hành trình, tạo cảm giác chân thực.
Bố cục: Hang Én có mấy phần?
Văn bản có thể chia làm 4 phần:
- Phần 1 (đoạn mở đầu): giới thiệu chung về hành trình khám phá hang Én.
- Phần 2 (tiếp theo đến khi người kể ngỡ như đi trong giấc mộng đẹp): hành trình qua dốc Ba Giàn và thung lũng Rào Thương.
- Phần 3 (tiếp theo đến đoạn tả những tạo tác của tự nhiên phía sau hang): vẻ đẹp hang Én và thế giới chim én.
- Phần 4 (còn lại): cảm nhận của người kể về hang Én.
Một số tài liệu chia gọn thành 2 phần: hành trình đến hang Én – vẻ đẹp của hang Én.
Trình tự miêu tả
Người viết miêu tả theo trình tự không gian, đúng bước chân của đoàn khám phá: dốc Ba Giàn → thung lũng Rào Thương → cửa hang → lòng hang chính → phía sau hang; xen giữa là trình tự thời gian từ chiều, đêm đến sáng hôm sau. Cách sắp xếp này giúp người đọc như cùng đi trong chuyến hành trình.
Giá trị nội dung
Bài kí thuật lại chuyến đi tới hang Én, đem đến cho người đọc hiểu biết về cảnh quan, cây cỏ, muông thú vừa kì vĩ vừa nên thơ của một kì quan thiên nhiên. Qua đó, người viết bày tỏ tình yêu, sự trân trọng thiên nhiên hoang sơ và mong muốn con người sống hòa hợp với tự nhiên.
Giá trị nghệ thuật
- Người kể xưng tôi, trực tiếp trải nghiệm nên lời kể chân thực, gần gũi.
- Trình tự miêu tả hợp lí, hấp dẫn; kết hợp kể, tả và bộc lộ cảm xúc.
- Số liệu, địa danh rõ ràng (độ dài con dốc, độ cao trần hang, tên suối, tên thung lũng).
- Ngôn ngữ giàu hình ảnh, nhiều so sánh, nhân hóa (đàn én như một gia đình, hang như tổ ấm).
Ý nghĩa nhan đề Hang Én
Nhan đề gọi đúng tên địa danh – đối tượng chính của bài kí. Tên hang gắn với loài chim én sinh sống đông đúc bên trong, vì thế nhan đề vừa giới thiệu địa điểm vừa gợi một thế giới sống động, nơi con người và thiên nhiên cùng chung sống.
Sơ đồ tư duy Hang Én
Sơ đồ dưới đây tóm tắt các ý chính.
Lời kết
Hang Én là trang du kí tươi tắn, giàu thông tin và cảm xúc. Đọc văn bản, em thêm yêu những nẻo đường đất nước, đồng thời hiểu rằng cần giữ gìn những miền thiên nhiên còn hoang sơ.
Xem thêm: