Sui gia là quan hệ giữa hai nhà khi con của họ lấy nhau, cũng gọi là thông gia. Đôi trẻ nên vợ nên chồng thì cha mẹ hai bên thành sui gia của nhau, gọi nhau là ông sui, bà sui. Đây là cách nói quen ở miền Nam; trong văn viết và ở miền Bắc, người ta hay dùng chữ thông gia hơn.
| Nghĩa | Hai nhà có con đã thành vợ chồng, xét trong quan hệ với nhau |
| Từ đồng nghĩa | Thông gia, dâu gia |
| Hình thành khi nào | Từ lúc hai nhà chính thức bàn chuyện cưới xin cho đôi trẻ |
| Vùng miền | Quen dùng ở miền Nam; miền Bắc hay nói thông gia |
Sui gia, thông gia, dâu gia: ba cách gọi một mối quan hệ
Từ điển tiếng Việt (Hoàng Phê) ghi sui gia là danh từ phương ngữ, nghĩa là thông gia. Ở mục thông gia, từ điển giảng là các nhà mà con đã thành vợ thành chồng, xét trong quan hệ giữa những nhà ấy, và xếp dâu gia, sui gia là từ đồng nghĩa. Ba từ cùng chỉ một mối quan hệ, khác nhau ở chỗ dùng.
Thông gia (通家) là từ Hán Việt: thông là qua lại, thông suốt; gia là nhà. Từ điển Hán Việt giảng là hai nhà qua lại với nhau, chỉ hai gia đình có con gả cho nhau. Chữ ấy gói đúng cái tinh thần của mối quan hệ: từ hai nhà xa lạ thành hai nhà đi lại thân tình.
Sui gia thì nghe mộc hơn, thân hơn. Chữ gia vẫn là nhà, còn tiếng sui chưa có tài liệu nào giảng gốc chắc chắn, chỉ biết nó đứng được một mình trong cách gọi: ông sui, bà sui, anh sui, chị sui, “đi thăm sui”. Người miền Nam nói “làm sui với nhau” tự nhiên như nói “làm bạn với nhau”.
Cách viết đúng là sui với chữ s; ai còn phân vân có thể xem bài sui gia, xui gia hay thông gia.
Vì sao người Việt coi trọng tình sui gia?
Với người Việt, cưới xin chưa bao giờ chỉ là chuyện của hai người. Đó là việc của “hai họ”: ông bà, cha mẹ, anh em hai bên đều có mặt từ những lễ đầu tiên. Khi đôi trẻ nên vợ nên chồng, hai gia đình cũng bước vào một quan hệ mới, có lễ nghĩa, có vai vế, có trách nhiệm với nhau.
Sui gia hòa thuận thì vợ chồng trẻ đỡ khó xử: Tết nhất về bên nào cũng vui, sinh con có cả hai bên ông bà đỡ đần. Ngược lại, hai nhà mà sinh chuyện thì người kẹt ở giữa thường là đôi vợ chồng. Vì thế các cụ ngày xưa khi dựng vợ gả chồng cho con hay xem xét kĩ gia đình bên kia, gọi là chọn chỗ “môn đăng hộ đối”. Quan niệm ấy giờ đã nhẹ đi nhiều, nhưng mong ước hai nhà hợp nhau thì vẫn còn nguyên.
Hai nhà thành sui từ những lễ nào, xưng hô ra sao?
Từ dạm ngõ đến ngày cưới
Mối quan hệ sui gia thường bắt đầu từ buổi nhà trai sang thưa chuyện, tức lễ dạm ngõ ra mắt hai nhà. Sau đó là lễ ăn hỏi (đính hôn), rồi lễ cưới với phần đón dâu, rước dâu. Mỗi lễ, đại diện hai bên lại ngồi với nhau, trao lời, trao lễ vật. Đến khi cô dâu về nhà chồng thì hai nhà đã quen nhau, chuyện “làm sui” đến tự nhiên.
Cách gọi nhau giữa hai bên
Cha mẹ hai bên thường gọi nhau là ông sui, bà sui hoặc anh sui, chị sui tùy tuổi; ở miền Bắc là ông bà thông gia, bác thông gia. Không có một quy tắc chung cho mọi vùng. Nhiều nhà vẫn gọi theo tuổi như anh, chị, bác, rồi gắn thêm chữ sui cho rõ vai. Khi nói với người ngoài, người ta giới thiệu “đây là nhà sui của tôi”, “bà thông gia nhà tôi”.
Qua lại sau ngày cưới
Sau đám cưới, hai nhà sui gia thường thăm nhau vào dịp Tết, giỗ chạp, khi có người đau ốm hay khi cháu ra đời. Cách đi lại mỗi nhà mỗi khác, nhiều ít tùy khoảng cách và điều kiện; cái được coi trọng là giữ lễ và giữ lòng tử tế với nhau.
Câu thơ sui gia trong Lục Vân Tiên
Chữ sui gia có hẳn trong truyện thơ Lục Vân Tiên của Nguyễn Đình Chiểu, ở đoạn kết khi Vân Tiên và Kiều Nguyệt Nga nên duyên:
Sui gia đã xứng sui gia,
Rày mừng hai họ một nhà thành thân.
Hai câu lục bát nói gọn quan niệm xưa: hai nhà phải “xứng” với nhau, và cưới hỏi là “hai họ một nhà”. Từ điển Hoàng Phê cũng chọn chính câu này làm ví dụ cho mục từ. Ai muốn đọc thêm ca dao về đôi lứa, vợ chồng có thể xem tuyển ca dao về nghĩa vợ chồng.
Những điều hay hỏi về chuyện làm sui
Sui gia và thông gia khác nhau thế nào?
Về nghĩa, hai từ như nhau. Thông gia là từ Hán Việt, nghe trang trọng hơn, dùng nhiều ở miền Bắc và trong văn viết; sui gia là cách nói phương ngữ, thân mật, quen ở miền Nam.
Ông sui, bà sui là ai?
Là cha, mẹ của con dâu hoặc con rể, khi gọi từ phía gia đình bên kia. Bố mẹ chú rể gọi bố mẹ cô dâu là ông sui, bà sui, và ngược lại.
Hai nhà thành sui gia từ lúc nào?
Theo cách hiểu thông thường, từ khi đôi trẻ cưới nhau. Trong giao tiếp, nhiều nhà đã gọi nhau là sui từ sau lễ ăn hỏi, khi chuyện cưới xin đã được hai bên định xong.
Sui gia tiếng Anh là gì?
Tiếng Anh không có một từ gọn tương đương. Người ta thường diễn đạt là co-parents-in-law hoặc nói rõ “my son’s (daughter’s) in-laws”.