Streamer là người phát trực tiếp hình ảnh, âm thanh của mình lên mạng và trò chuyện với người xem trong cùng lúc, thường gặp nhất là phát trực tiếp khi chơi game. Người Việt hay gọi tắt là “người làm stream”, “người live”. Hỏi streamer nghĩa là gì thì có thể hiểu gọn: người dẫn một buổi livestream của riêng mình.
| Nghĩa ngắn | Người phát sóng trực tiếp trên internet |
| Gốc từ | Tiếng Anh: stream (dòng chảy; truyền phát) + -er (người làm) |
| Loại từ | Danh từ |
| Nơi hay gặp | Twitch, YouTube, Facebook, TikTok |
Streamer: từ dải ruy băng đến webcam
Trong tiếng Anh, stream trước hết là dòng suối, dòng chảy. Từ đó mới có nghĩa công nghệ: dữ liệu được truyền đi liên tục, xem đến đâu tải đến đó, không cần tải cả tệp về máy. Thêm đuôi -er chỉ người, ta có streamer.
Điều thú vị là nghĩa cũ của streamer chẳng dính gì tới máy tính. Từ điển Collins vẫn ghi streamer là dải giấy màu cuộn tròn, tung ra thì bung dài, hoặc lá cờ đuôi dài bay trong gió. Nghĩa “người phát trực tiếp” mới được các từ điển bổ sung sau này: Oxford Learner’s giảng là người phát video về chính mình trên mạng, thường trong lúc chơi game hay làm việc thường ngày, vừa làm vừa trò chuyện với người xem; Dictionary.com thì nhấn vào chuyện phát nội dung trực tiếp kèm lời bình.
Sang tiếng Việt, streamer gần như chỉ còn nghĩa ấy. Ban đầu chữ này gắn với giới chơi game, vì người xem muốn thấy ai đó chơi giỏi hoặc chơi vui. Dần dần, phạm vi rộng ra: có người live hát, live nấu ăn, live học bài, live trò chuyện đêm khuya. Ai thường xuyên phát trực tiếp và có lượng người xem ổn định đều có thể được gọi là streamer.
Một buổi stream diễn ra thế nào?
Người ngoài nhìn vào hay nghĩ streamer chỉ việc bật máy lên chơi. Thật ra phần “trực tiếp” mới là cái khó: không cắt được, không quay lại được, nói sai là cả nghìn người nghe thấy. Một buổi stream quen thuộc thường có camera nhỏ ở góc màn hình, khung chat chạy liên tục bên cạnh, và streamer vừa làm việc chính vừa đọc, trả lời bình luận.
Người xem có thể ủng hộ bằng cách tặng quà ảo, đăng ký hội viên kênh hoặc gửi một khoản ủng hộ kèm lời nhắn. Nguồn thu khác đến từ quảng cáo, nhà tài trợ, bán đồ lưu niệm. Có streamer sống được bằng nghề này, nhưng số đông thì không: cạnh tranh lớn, giờ làm việc thất thường, ngồi máy hàng giờ liền khá hại sức.
Trong khung chat, người xem còn thả emote trên Twitch và trong game, những hình biểu cảm nhỏ mà mỗi kênh thường có bộ riêng.
Streamer, YouTuber, TikToker khác nhau chỗ nào
| Cách gọi | Làm gì là chính | Nội dung |
|---|---|---|
| Streamer | Phát trực tiếp | Diễn ra ngay lúc đó, có tương tác qua khung chat |
| YouTuber | Làm video đăng YouTube | Phần lớn quay trước, dựng lại rồi mới đăng |
| TikToker | Làm video ngắn trên TikTok | Clip vài chục giây đến vài phút |
| Vlogger | Quay nhật ký cuộc sống bằng video | Kể chuyện thường ngày, thường có dựng |
Ranh giới ở đây chỉ là tương đối. Một người có thể vừa là streamer trên Twitch, vừa cắt đoạn hay đăng lên YouTube, vừa làm clip ngắn cho TikTok. Gọi theo vai nào thường là theo việc họ làm nhiều nhất. Muốn rõ hơn về kiểu nhật ký bằng video của các vlogger, có thể đọc riêng.
Nghe chữ streamer trong đời thường
- Bạn bè rủ nhau: “Tối nay vào xem streamer ruột của tao leo rank, vui lắm.”
- Bình luận dưới clip: “Anh streamer này nói chuyện duyên ghê, chơi thua mà vẫn cười.”
- Hỏi nghề: “Em muốn làm streamer thì cần máy cấu hình cỡ nào ạ?”
- Trên mục tin tức: “Nhiều streamer bị nhắc nhở vì dùng nhạc không có bản quyền trong lúc phát.”
- Lời nhắc của phụ huynh: “Xem streamer thì xem, nhưng đừng thức quá mười một giờ.”
Khi viết văn bản trang trọng, có thể thay bằng “người phát trực tiếp” hoặc “người sáng tạo nội dung phát trực tiếp”. Riêng chữ “streamer game” thì nhiều bài báo vẫn giữ nguyên vì đã quen.
Người chủ yếu quay clip ngắn thay vì phát trực tiếp lại có tên gọi riêng, và TikToker là ai cho thấy nghề này khác streamer ra sao.
Xem stream sao cho tỉnh táo
Ngồi xem một người trò chuyện mỗi tối, lâu dần người xem dễ thấy streamer như bạn thân, dù người kia chưa từng biết mặt mình. Hiện tượng gắn bó một chiều này có tên riêng, là mối quan hệ cận xã hội giữa fan và người nổi tiếng. Quý mến thì không sao. Chỉ cần giữ ranh giới: đừng tiêu tiền tặng quà vượt quá túi tiền, đừng cãi nhau với người lạ vì bênh thần tượng, và nhớ rằng thứ mình thấy trên sóng chỉ là một phần của người ta.
Gõ “streamer” và những câu hỏi đi kèm
Streamer là nghề gì, có được coi là một công việc không?
Có. Với người phát trực tiếp đều đặn và có thu nhập từ quà tặng, quảng cáo, tài trợ thì streamer là một nghề sáng tạo nội dung. Nhưng thu nhập rất không ổn định, nhiều người chỉ coi đó là việc làm thêm.
Stream là gì, khác streamer thế nào?
Stream là hoạt động truyền phát trực tiếp (động từ hoặc danh từ chỉ buổi phát), còn streamer là người thực hiện. Nói “tối nay có stream” là có buổi phát; nói “anh ấy là streamer” là nói về người.
Streamer game cần những gì?
Thường là máy tính đủ mạnh để vừa chơi vừa phát, đường truyền mạng ổn định, micro, tai nghe và một phần mềm phát sóng. Webcam là tùy người, có streamer chỉ phát màn hình kèm giọng nói.
Nữ streamer gọi là gì?
Vẫn gọi là streamer, chữ này không phân biệt nam nữ. Trên mạng hay gặp cách nói “nữ streamer” hoặc “streamer nữ” khi cần nói rõ.