Rizz là tiếng lóng tiếng Anh chỉ sức hút, duyên ăn nói khiến người khác để ý và có cảm tình, nhất là khi làm quen hay tán tỉnh. Nói ai đó “có rizz” nghĩa là người ấy bắt chuyện khéo, tự tin, dễ được thích. Từ này còn dùng như động từ trong cụm rizz up, tức là bắt chuyện, “thả thính” một người.
| Nghĩa ngắn | Sức hút, duyên tán tỉnh, khả năng làm người khác thích mình |
| Gốc từ | Tiếng Anh, được cho là rút từ phần giữa chữ charisma |
| Loại từ | Danh từ (have rizz); động từ trong cụm rizz up |
| Sắc thái | Thân mật, hài hước, dùng nhiều trên TikTok và trong nhóm bạn |
Rizz được cắt ra từ chữ nào?
Nhà xuất bản Đại học Oxford (OUP) giải thích rizz bắt nguồn từ charisma, nghĩa là sức hấp dẫn, uy tín cá nhân. Cách cắt hơi lạ: không lấy đầu chữ như kiểu info từ information, mà lấy âm ở giữa, giống cách tiếng Anh tạo ra fridge từ refrigerator. Theo định nghĩa của OUP, rizz là phong cách, sự quyến rũ hay vẻ hấp dẫn, cùng khả năng thu hút một người yêu.
Khi sang tiếng Việt, giới trẻ giữ nguyên chữ rizz, không dịch. Nghĩa được dùng rộng hơn một chút: không chỉ chuyện tình cảm mà cả cái duyên nói chuyện nói chung. Một bạn mới vào lớp đã làm quen được cả bàn cuối cũng có thể được khen “rizz quá”.
Từ của năm 2023 theo Oxford
Đầu tháng 12/2023, OUP chọn rizz là Từ của năm (Word of the Year). Cách chọn năm đó gồm hai vòng: chuyên gia lập danh sách tám từ, chia cặp cho công chúng bình chọn, rồi chuyên gia cân nhắc lần cuối với bốn từ vào chung kết. Rizz nhận hơn 32.000 phiếu của công chúng và thắng ba từ còn lại là prompt, Swiftie và situationship.
Từ này bùng lên mạnh trong năm 2023 sau khi nam diễn viên Tom Holland, người đóng Người Nhện, được hỏi trong một buổi phỏng vấn về bí quyết rizz của mình và trả lời đùa rằng anh gần như không có chút rizz nào. Đoạn trả lời lan khắp mạng, kéo theo hàng loạt video chế. Còn ai là người đầu tiên dùng chữ rizz thì chưa rõ nguồn gốc chính xác.
Nói rizz trong tin nhắn và bình luận
Vài ví dụ, mỗi câu một tình huống:
- Bình luận dưới video bắt chuyện: “Câu mở đầu này đúng là rizz cấp độ cao thủ.”
- Nhắn trong nhóm bạn: “Ông ấy hỏi xin Instagram có một câu mà người ta cho luôn, rizz thật sự.”
- Tự trêu mình: “Định tán crush mà đứng hình ba giây, rizz bằng không.”
- Caption ảnh tốt nghiệp: “Bốn năm đại học, bằng thì có, rizz thì vẫn đang chờ.”
- Dạng động từ: “Đừng cố rizz up cô ấy bằng mấy câu sao chép trên mạng.”
Để ý là người Việt thường dùng rizz như danh từ (“có rizz”, “hết rizz”), còn dạng động từ rizz up gặp nhiều hơn trong video và bình luận tiếng Anh.
Rizz, aura và flirt: ba từ hay bị dùng lẫn
| Rizz | Aura | Flirt | |
|---|---|---|---|
| Nói về | Duyên bắt chuyện, khả năng làm người khác thích | Khí chất toát ra, không cần nói gì | Hành động tán tỉnh, thả thính |
| Loại từ chính | Danh từ (và rizz up) | Danh từ | Động từ |
| Ví dụ | “Anh ấy có rizz thật.” | “Bước vào phòng thôi mà aura ngút trời.” | “Cậu đang flirt với tớ đấy à?” |
Nói gọn: aura là cái người ta cảm thấy khi nhìn bạn, rizz là cái bạn làm được khi mở lời, còn flirt là hành động tán tỉnh cụ thể. Ai muốn hiểu thêm chữ còn lại có thể đọc bài aura và aura farming.
Viết văn thì thay rizz bằng từ nào?
Trong bài văn, bài nói ở lớp hay email, nên dùng tiếng Việt: “có duyên”, “ăn nói có duyên”, “cuốn hút”, “có sức hút”. Ví dụ: “Bạn ấy ăn nói có duyên nên rất được mọi người quý.” Chữ rizz chỉ hợp khi trò chuyện thân mật, hoặc khi bài viết đang bàn chính về ngôn ngữ mạng của thế hệ Gen Z.
Rizz qua vài câu hỏi hay gặp
Rizz nghĩa là gì trên TikTok?
Trên TikTok, rizz thường gắn với video thử bắt chuyện, tán tỉnh người lạ hay người mình thích. Câu mở lời khéo, hài hoặc bất ngờ sẽ được khen là có rizz; mở lời vụng về thì bị trêu là “không có rizz”.
Rizz up là gì?
Rizz up là động từ, nghĩa là bắt chuyện, tán tỉnh để thu hút ai đó. Ví dụ “rizz up a girl” là cố làm quen, gây ấn tượng với một bạn nữ.
Có rizz là khen hay chê?
Là khen. “Có rizz” nghĩa là có duyên, có sức hút. Ngược lại, “no rizz” hay “rizz bằng không” là câu trêu người vụng về khi nói chuyện với người mình thích.
Rizz có phải từ viết tắt không?
Không hẳn là viết tắt theo kiểu lấy chữ cái đầu. Theo Oxford, rizz được rút từ phần giữa chữ charisma, nên gần với kiểu cắt từ hơn là viết tắt.