OOC là viết tắt của out of character, tạm dịch “ra khỏi vai” hay “lệch tính cách nhân vật”. Trong fanfic, truyện đồng nhân, ai bảo một nhân vật bị OOC tức là nhân vật ấy đang nói, nghĩ, làm những điều không giống mình trong nguyên tác. Còn trong nhóm nhập vai, chữ OOC đánh dấu đoạn người chơi tạm bước ra ngoài câu chuyện để nói chuyện thật.
| Nghĩa ngắn | Lệch khỏi tính cách gốc của nhân vật; hoặc lời nói ngoài vai khi nhập vai |
| Gốc từ | Tiếng Anh out of character, viết tắt OOC |
| Trái nghĩa | IC (in character): đúng vai, đúng tính cách |
| Hay gặp ở | Fanfic, truyện dịch, nhóm roleplay trên Discord, Facebook |
OOC viết tắt từ đâu?
Cụm in character và out of character vốn là chữ của dân sân khấu và trò chơi nhập vai. Người đóng vai mà vẫn giữ giọng, giữ tính của nhân vật thì đang “in character”. Bỏ vai ra để nói bằng chính mình thì là “out of character”. Khi sinh hoạt nhập vai chuyển lên diễn đàn, phòng chat, người ta lười gõ cả cụm nên rút gọn thành IC và OOC.
Về Việt Nam, chữ này đi theo hai đường. Một đường là cộng đồng viết và đọc fanfic, nhất là những người theo dõi truyện dịch, nơi các tác giả hay ghi cảnh báo “OOC” ngay đầu chương. Đường kia là các nhóm nhập vai trên mạng, nơi mỗi người giữ một nhân vật và cùng viết tiếp một câu chuyện.
Từ hai đường ấy mà OOC có hai nghĩa đi song song:
- Nghĩa thứ nhất, hay gặp hơn: nhân vật bị viết lệch. Một chàng trai nổi tiếng kiệm lời trong truyện gốc bỗng nói liến thoắng trên fanfic, người đọc sẽ bình luận là “OOC”.
- Nghĩa thứ hai: lời nói ngoài vai. Trong một buổi nhập vai, ai cần hỏi giờ hẹn, xin nghỉ hay góp ý cốt truyện thì đặt chữ OOC trước câu để mọi người biết đó không phải lời nhân vật.
Gọi một chi tiết là OOC cũng khá chủ quan. Mỗi người đọc hiểu nhân vật một kiểu, nên điều người này thấy là lệch, người kia lại thấy hợp lí. Chắc chắn nhất là khi nhân vật làm điều trái hẳn với những gì nguyên tác đã cho thấy mà truyện không đưa ra lí do nào.
OOC, OC, IC và AU đặt cạnh nhau
Bốn chữ cái na ná nhau nên người mới vào fandom rất dễ đọc lẫn. Bảng sau tách chúng ra:
| Chữ | Viết đủ | Ý chính |
|---|---|---|
| OOC | Out of character | Nhân vật lệch tính cách gốc; hoặc lời ngoài vai |
| IC | In character | Đúng vai, đúng tính cách nhân vật |
| OC | Original character | Nhân vật do người viết, người vẽ tự tạo ra |
| AU | Alternate universe | Đặt nhân vật quen vào một thế giới, bối cảnh khác |
OOC và OC chỉ khác nhau một chữ O mà nghĩa xa hẳn. OC là một nhân vật mới tinh, xem thêm ở bài về nhân vật tự sáng tạo của người vẽ. Còn OOC luôn nói về một nhân vật đã có sẵn bị viết khác đi. AU thì hay bị nhầm với OOC: đưa cả nhóm nhân vật vào trường đại học hay thời phong kiến không làm họ OOC, miễn là tính nết vẫn giữ được. Nhân vật chỉ OOC khi chính con người họ bị thay đổi mà không có lí do.
Bình luận, nhóm RP và caption: OOC trong câu
Vài cách dùng thường gặp, mỗi câu một hoàn cảnh:
- Bình luận dưới một chương fanfic: “Chương này anh ấy OOC quá, ngoài truyện gốc đâu có dễ khóc vậy.”
- Lời cảnh báo tác giả đặt đầu truyện: “Cảnh báo: nhân vật có thể OOC, bạn nào khó tính cân nhắc trước khi đọc.”
- Trong nhóm nhập vai: “(OOC) Mình bận thi tuần này, nhân vật của mình tạm đi công tác nhé.”
- Tác giả tự nhận lỗi: “Đọc lại thấy đoạn cãi nhau hơi OOC, mình sẽ sửa ở bản sau.”
- Caption ảnh chế: “Khi thần tượng lạnh lùng nhất nhóm đột nhiên làm trò, fan: ủa OOC à?”
Câu cuối cho thấy chữ này đã bước ra khỏi chuyện truyện. Trong giới hâm mộ thần tượng và phim ảnh, người ta dùng nó cả cho người thật, khi ai đó làm điều trái hẳn với hình ảnh quen thuộc. Dạng đó mang tính đùa, thường đi kèm biểu tượng cười.
Về sắc thái, nói ai viết OOC thường là một lời chê nhẹ: người viết chưa nắm được nhân vật. Nhưng cũng có người cố tình viết lệch để gây cười, và họ tự gắn nhãn OOC từ đầu để người đọc khỏi bất ngờ.
Khi viết văn, thay OOC bằng chữ nào?
OOC là chữ của cộng đồng mạng. Trong bài văn hay bài nhận xét nghiêm túc, nên đổi sang cách nói tiếng Việt: nhân vật bị xây dựng thiếu nhất quán, hành động không hợp với tính cách đã khắc họa, hoặc nhân vật bị “vỡ”. Với nghĩa lời ngoài vai, có thể viết lời ngoài lề, ghi chú của người chơi.
Một mẹo để nhận ra OOC thật: hỏi xem truyện đã cho nhân vật lí do nào để đổi khác chưa. Có biến cố, có diễn biến tâm lí thì đó là nhân vật trưởng thành. Không có gì cả mà đột ngột quay ngoắt thì mới đáng gọi là OOC.
OOC trong fanfic: viết lệch đến đâu thì bị chê?
OOC nghĩa là gì trong fanfic?
Là nhân vật trong truyện fan viết bị khắc họa khác với tính cách, cách nói, cách hành xử đã có trong nguyên tác. Người đọc dùng chữ này để nhận xét, đôi khi để chê tác giả chưa hiểu nhân vật.
OOC trong roleplay là gì?
Trong nhập vai, OOC là phần trao đổi ngoài câu chuyện giữa những người chơi, thường đặt trong ngoặc hoặc mở đầu bằng “OOC:”. Phần còn lại, nói bằng giọng nhân vật, gọi là IC.
Viết OOC có bị coi là sai không?
Không hẳn. Nhiều tác giả cố ý cho nhân vật lệch tính để tạo tiếng cười hoặc thử một hướng mới, chỉ cần ghi chú trước cho người đọc. OOC chỉ bị chê khi sự thay đổi không có lí do trong truyện.
OOC và OC khác nhau thế nào?
OC là nhân vật do chính người viết tạo ra, không có trong nguyên tác. OOC nói về nhân vật có sẵn bị viết lệch tính cách. Một OC thì không thể OOC theo nghĩa so với nguyên tác, vì nó chẳng có nguyên tác nào để so.