Ông nọ bà kia đã sống trong những câu chuyện dân gian đầy màu sắc. Những truyền thuyết này không chỉ phản ánh văn hóa mà còn chứa đựng bài học quý giá. Hãy cùng khám phá thế giới kỳ diệu của họ.
Làng Quỳnh có mấy người tấp tểnh công danh nay cậy mai cục nhờ Quỳnh gây dựng cho, may ra được tí phẩm hàm để khoe với làng nước. Một hôm, Quỳnh ở kinh đô về, sai người mời mấy anh ấy lại bảo:
– Giờ có dịp may, nào các anh có muốn làm ông nọ bà kia thì nói ngay.
Thấy Quỳnh ngỏ lời thế, anh nào cũng như mở cờ trong bụng, tranh nhau nhận trước.
Quỳnh bảo:
– Được các anh về nhà thu xếp khăn gói, rồi lại đây uống rượu mừng với ta, mai theo ta ra kinh đô sớm.
Anh nào anh nấy lật đật về nhà, vênh váo, đắc chí lắm, có anh về đến cổng, thấy vợ đang làm lụng lam lũ liền bảo vợ:
– Ít nữa làm nên ông nọ bà kia, không được lam lũ thế mà người ta chê cười cho.
Vợ hỏi:
– Bao giờ làm quan mà khoe váng lên thế?
– Nay mai thôi, sắp sửa khăn gói để mai đi sớm!
Nói xong, lại nhà Quỳnh đánh chén. Anh nào anh nấy uống say tít rồi mỗi anh nằm một xó. Đến khuya, Quỳnh sai người đem võng, võng anh nọ về nhà anh kia, anh kia về nhà anh nọ, nói dối rằng: Say rượu ngộ cảm phải bôi dầu xoa thuốc ngay không thì oan gia!
Các “Bà lớn” đang mơ màng trong giấc mộng, thấy người gõ cửa mà nói những chuyện giật mình như thế, mắt nhắm mắt mở, tưởng là chồng, ôm xốc ngay vào nhà, không kịp châm đèn đom đóm, rồi nào bôi vôi, nào xoa dầu, miệng lẩm bẩm: “Rượu đâu mà rượu khốn, rượu khổ thế! Ngày mai lên đường mà bây giờ còn say như thế này! Nhờ phúc ấm có làm được ông nọ bà kia thì cũng lại phiền tôi thôi!”
Xoa bóp cho đến sáng, nhìn thì hóa ra anh láng giềng, các bà ngẩn người mà các anh đàn ông kia lại càng thẹn, vội cúi gằm mặt xuống cút thẳng. Về đến nhà, thấy vợ mình cũng đang đỏ mặt tía tai lại nói ngay:
– Ai ngờ nó xỏ thế. Tưởng ông nọ bà kia là thế nào. Thôi từ nay kệch đến già!
Ý nghĩa truyện Ông nọ bà kia
Cơn sốt làm quan
Mấy người trong làng chẳng có tài cán gì, chỉ “tấp tểnh công danh”, nhờ Quỳnh gây dựng cho chút phẩm hàm để khoe với làng. Quỳnh vừa ngỏ lời, họ đã mở cờ trong bụng, về nhà vênh váo chê vợ lam lũ, dặn vợ sắp làm bà lớn thì đừng để người ta cười. Truyện nhắm vào thói hám danh, chưa được gì đã lên mặt.
Một trò chơi chữ thành trò đời
“Ông nọ bà kia” vốn là cách nói về chuyện làm nên danh phận. Quỳnh biến câu nói thành sự thật theo nghĩa đen: chuốc rượu cho say, rồi sai người võng anh này về nhà anh kia. Các bà vợ đang mơ làm “bà lớn”, tối trời không kịp châm đèn, tưởng là chồng nên xoa dầu bóp thuốc cả đêm. Sáng ra, ông nọ thành “ông” của bà kia đúng như lời hứa.
Cái kết tự nhận
Câu than của một anh chồng, “Tưởng ông nọ bà kia là thế nào. Thôi từ nay kệch đến già!”, là cái kết đắt. Bài học không cần ai nói ra: người ham danh hão tự thấy mình bị lỡm và tự bỏ mộng làm quan.
Nguồn gốc truyện Ông nọ bà kia
Truyện thuộc chuỗi giai thoại về Trạng Quỳnh tức Nguyễn Quỳnh (1677–1748), người làng Bột Thượng, huyện Hoằng Hóa, Thanh Hóa. Như nhiều truyện cười dân gian, tiếng cười ở đây có phần tếu táo, dựa vào sự nhầm lẫn trong đêm tối. Bản kể trên không ghi người kể. Trạng Quỳnh là một trong những nhân vật được nhắc tới trong bài học Chùm truyện cười dân gian Việt Nam (Ngữ văn 8).
Đọc thêm giai thoại Trạng Quỳnh: Vụ kiện chôn văn, Mẹo trảy kinh và truyện cười về thói khoe khoang Lợn cưới, áo mới.
Câu hỏi thường gặp
Trạng Quỳnh làm cho mấy người hám danh “làm ông nọ bà kia” bằng cách nào?
Quỳnh mời họ uống rượu đến say, rồi nửa đêm sai người võng anh này về nhà anh kia, nói dối là say rượu trúng cảm. Các bà vợ tưởng chồng mình nên chăm sóc suốt đêm, sáng ra mới biết nhầm.
Truyện Ông nọ bà kia phê phán điều gì?
Thói hám danh, mong làm quan để khoe khoang dù không có tài, và thói vênh váo coi thường vợ con khi chưa có gì trong tay.