Ông lão và con lừa cùng nhau trải qua những tình huống thú vị. Những bài học từ cuộc sống được truyền tải qua từng câu chuyện. Mỗi trang truyện đều chứa đựng ý nghĩa sâu sắc, mời gọi bạn đọc tiếp.
Ông lão nhà quê và đứa cháu bàn nhau đem con lừa ra hội chợ bán. Để con lừa khỏi mệt mỏi hầu có thể bán được giá cao, họ buộc chân lừa lại và hai ông cháu khệ nệ gánh con lừa đi.
Đi được một đoạn, người đi đường thấy thế phá ra cười và bảo: “Có con lừa mà không chịu cỡi lại khiêng nó. Sao mà ngu thế!” Ông lão nhận thấy mình ngu thật, vội để con lừa xuống, cởi trói cho nó, và để đứa cháu cỡi lên lưng lừa, còn ông thì đi theo sau.
Một lúc sau, khách bộ hành trông thấy thế, mắng thằng cháu: “Mày là đồ bất hiếu bất mục! Sao lại để Ông mày già yếu thế mà đi bộ. Chính mày phải đi bộ mới phải!” Một lần nữa, nghe theo ý khách bộ hành, Ông già leo lên lưng con lừa, đứa cháu bước theo sau.
Đến một đoạn đường khác, ba cô gái đi qua thấy vậy, một cô bảo: “Tội nghiệp thằng bé, phải đi khập khiễng theo sau, trong khi ông già tưởng mình khôn ngoan lại ngồi chễm chệ trên lưng lừa!” Ông già nhận thấy ý kiến đúng, bảo thằng cháu cùng lên ngồi trên lưng lừa.
Rồi một toán người khác đi ngang qua lại phê bình: “Sao lại bắt con lừa đáng thương ấy chở nặng như vậy? Họ không biết thương hại con vật già nua của họ tí nào cả. Ra đến hội chợ thì họ chỉ còn mảnh da lừa để bán!” Một lần nữa, hai ông cháu xuống đi bộ, để con lừa đi thong dong đằng trước.
Vẫn chưa hết, một khách qua đường thấy vậy than rằng: “Sao họ không để con lừa vào lồng kính mà thờ! Họ đi mòn giầy của họ để bảo vệ con lừa. Đúng là ba con lừa!”
Bấy giờ Ông lão mới trả lời: “Vâng, chính tôi là con lừa! Nhưng từ nay về sau, dù người ta khen hay chê tôi, dù người ta nói điều gì hay không nói điều gì, tôi chỉ làm theo đầu óc của tôi mà thôi!”
Ý nghĩa truyện Ông lão và con lừa
Chiều lòng tất cả là không chiều lòng được ai
Hai ông cháu chỉ muốn đưa con lừa ra chợ. Vậy mà gặp ai họ cũng đổi cách làm: khiêng lừa, cháu cưỡi, ông cưỡi, cả hai cùng cưỡi, rồi cả hai đi bộ. Mỗi lần đổi là một lần bị chê theo kiểu mới. Truyện xếp năm lời chê nối nhau như năm bậc thang để người đọc thấy rõ: ý kiến của người qua đường là vô tận và trái ngược nhau, ai cố làm vừa lòng tất cả sẽ chẳng bao giờ yên.
Ý kiến người khác chỉ nên để tham khảo
Không lời nào trong số đó hoàn toàn sai. Thương con vật, kính người già, xót đứa nhỏ đều là lý lẽ có thể hiểu được. Vấn đề là hai ông cháu nghe mà không nghĩ, không tự hỏi việc mình cần làm là gì. Câu nói cuối của ông lão chính là bài học: nghe khen chê là việc của người, quyết định là việc của mình.
Áp dụng vào đời sống hôm nay
Ngày nay, lời “người qua đường” đến từ khắp nơi: bình luận trên mạng, lời bàn ra tán vào của họ hàng, xu hướng thay đổi từng tuần. Truyện không khuyên ta bỏ ngoài tai mọi góp ý, mà khuyên biết lắng nghe có chọn lọc và giữ chủ kiến khi đã cân nhắc kỹ.
Nguồn gốc truyện Ông lão và con lừa
Đây là truyện “Người xay bột, con trai và con lừa”, được xếp vào kho ngụ ngôn Aesop và nổi tiếng qua bài thơ của La Fontaine (quyển III, bài 1). Ở bản La Fontaine, hai cha con cũng mở đầu bằng việc trói chân lừa rồi khiêng đi. Bản tiếng Việt đổi thành ông và cháu, và cho ông lão tự nhận “chính tôi là con lừa” ở cuối truyện.
Đọc thêm: Người đi buôn và con lừa, Đeo nhạc cho mèo và bài Soạn bài Đẽo cày giữa đường (Ngữ văn 7), một ngụ ngôn Việt Nam cùng bài học về việc nghe theo mọi lời góp ý.
Câu hỏi thường gặp
Truyện Ông lão và con lừa giống truyện Việt Nam nào?
Giống truyện “Đẽo cày giữa đường”: anh thợ đẽo cày nghe ai nói gì cũng sửa theo, cuối cùng làm hỏng hết gỗ. Cả hai truyện đều phê phán việc thiếu chủ kiến.
Câu nói cuối của ông lão có ý nghĩa gì?
Ông nhận mình đã dại như “con lừa” khi chạy theo lời người khác, và quyết từ nay chỉ làm theo suy nghĩ của chính mình, dù ai khen hay chê.