Một đồng tiền vàng lấp lánh xuất hiện giữa những câu chuyện cổ tích kỳ diệu. Những nhân vật và bài học trong các câu chuyện này luôn để lại dấu ấn sâu sắc. Hãy cùng bước vào thế giới huyền bí của những truyền thuyết xa xưa.
Ngày xưa, có hai vợ chồng giàu có nọ sinh được một người con trai. Vì quá đỗi yêu thương con nên bà mẹ hầu như cả ngày chẳng để cậu ta đụng đến việc gì, dần dần cậu con trai trở nên lười ơi là lười, đến nỗi một đồng xu cũng không kiếm nổi.
Người cha dồn toàn bộ tinh lực để nuôi đứa con trưởng thành, đến lúc tuổi đã cao, sức đã yếu mà nhìn lại thấy đứa con trai vẫn chứng nào tật nấy, chẳng chịu sửa đổi, lo lắng làm lụng gì hết thì lấy làm buồn bã vô cùng.
Một hôm, ông nằm trên giường gọi bà vợ lại và nói:
– Bà à, toàn bộ tài sản chúng ta đã để dành được từ trước tới nay, sau này khi tôi chết đi, tùy bà muốn đem cho ai thì cho chớ tôi đã quyết định không để lại cho thằng con này một xu nào. Đồ lười chảy thây chẳng chịu làm gì cả như nó thì sẽ không được gì hết.
Người mẹ nghe xong liền ra sức bênh con trai:
– Ông nói nghe lạ, chẳng lẽ con mình tệ đến nỗi chẳng bao giờ kiếm được một đồng hay sao ?
Người chồng nói dứt khoát:
– Được, nếu bà đã nói thế thì bà hãy bảo nó thử đi kiếm tiền đi ! Dù chỉ kiếm được một đồng xu thôi cũng được, tôi sẽ giao toàn bộ tài sản này lại cho nó.
– Được! Vậy là ông hứa rồi đó nhé – người vợ nói.
– Ừ, tôi sẽ cố chờ xem xem nó làm được việc gì!
Ngay sáng hôm sau, người mẹ đi đến bên đứa con, đưa cho cậu ta một đồng tiền vàng và căn dặn:
– Con trai yêu quý của mẹ ! Con hãy đi loăng quăng đâu đó, thích đến đâu thì đến, đợi đến chiều tối hãy quay về và đưa ngay đồng tiền này cho cha con, nói rằng đây là tiền con đã tự mình kiếm được nhé.
Cậu con trai cứ vậy mà làm. Đến chiều tối cậu quay về đưa đồng tiền vàng cho cha. Người cha cầm lấy tiền rồi tiện tay ném ngay ra ngoài cửa sổ:
– Đây không phải tiền mày đã kiếm được. – Người cha nói.
Cậu con trai thấy cha làm thế vẫn không nói một lời. Thản nhiên đi tới chiếc ghế gần đó và ngồi xuống.
Qua ngày hôm sau, người mẹ lại đưa cho đứa con trai một đồng tiền vàng khác và dặn:
– Con hãy leo lên núi chơi, đến chiều tối thì chạy lấy vài vòng, sao cho khắp người ướt đẫm mồ hôi, sau đó chạy về nhà và nói với cha con rằng đây là đồng tiền tự tay con đã kiếm được chẳng dễ dàng gì.
Cậu con trai làm đúng như lời mẹ dặn, đến chiều tối thì toàn thân mệt lử, mồ hôi mồ kê toát ra như tắm, chạy về nhà và nói với cha rằng:
– Cha ơi, cha hãy nhìn xem, người con ướt sũng cả! Đồng tiền này con kiếm được thật chẳng dễ dàng gì!
Người cha nhận lấy đồng tiền từ tay đứa con trai lật qua lật lại xem xét rồi lại ném ra ngoài cửa sổ, người cha ném hơi mạnh tay nên rơi tuốt xuống ao gần đó. Và quát lên:
– Chớ có lừa ta, đồ trẻ ranh. – Người cha nói tiếp, – Đây không phải là tiền do mày kiếm được.
Đứa con thấy thế bật cười rồi bước đi nơi khác.
Bà mẹ bây giờ mới hiểu rằng sự việc không thể tiếp tục lừa dối được nữa. Nếu đứa con muốn có được toàn bộ gia tài của người cha thì chỉ còn cách đi kiếm việc làm thật sự. Và ngay sáng hôm sau, bà mẹ đến phòng con trai và nói:
– Không được, con trai ạ, chúng ta không thể lừa cha được nữa, con đành phải tự mình đi kiếm tiền thôi, tìm một việc gì đó mà làm, cho dù một ngày chỉ kiếm được vài xu cũng tốt, con hãy đưa số tiền đó cho cha, cha nhất định sẽ tin con.
Người con trai nghe theo lời mẹ, ra đi kiếm việc làm, và cậu đã thực sự làm việc trọn một tuần lễ. Nay làm việc này, mai làm việc khác, cuối cùng cậu cũng đã gom đủ một đồng tiền vàng mang về cho cha. Người cha nhận lấy đồng tiền vàng và tiện tay ném ngay vào bếp lò đang cháy gần đấy.
– Không, đây vẫn không phải tiền do con kiếm được. Mày đừng tưởng là ta không biết!
Cậu con trai rất bất ngờ khi thấy cha mình ném những đồng tiền của mình vào lửa và đã không chút do dự chạy ngay đến bếp lò, vừa dùng tay nhặt lấy đồng tiền vàng từ trong đám lửa cháy rực, vừa lớn tiếng gào:
– Cha, cha điên rồi hay sao! Con đã phải làm trâu làm ngựa cho người ta, đầu tắt mặt tối suốt cả tuần mới kiếm được đủ một đồng tiền vàng này. Cha không tin thì thôi, cớ sao cha lại ném nó vào trong lò lửa chứ!
Lúc này, người cha nước mắt giàn giụa, cầm tay đứa con trai mà nói:
– Con trai của ta! Cha thật hạnh phúc khi thấy con đã biết quý trọng những đồng tiền. Bây giờ thì cha đã thật sự tin rằng những đồng tiền này là do tự tay con kiếm được. Và cha cũng thật yên tâm khi giao toàn bộ của cải, sản nghiệp này lại cho con, con trai ạ!
Ý nghĩa truyện Một đồng tiền vàng
Người cha nhìn thấu từng đồng tiền
Ba lần đồng tiền vàng được đưa tới tay người cha, ba lần ông ném đi: ra cửa sổ, xuống ao, rồi vào lò lửa. Ông không cần biết đồng tiền ấy từ đâu ra; ông chỉ nhìn phản ứng của con trai. Hai lần đầu, cậu con trai thản nhiên ngồi xuống ghế, thậm chí bật cười, vì đồng tiền chẳng phải mồ hôi của cậu. Chỉ lần thứ ba cậu mới lao vào lửa để nhặt lại. Cách thử thông minh ấy là cái hay nhất của truyện.
Giá trị của đồng tiền nằm ở công sức
Một tuần đi làm thuê, “làm trâu làm ngựa” mới góp đủ một đồng tiền vàng, nên cậu không thể đứng nhìn nó bị ném vào lửa. Truyện cho thấy con người chỉ biết quý thứ mình tự làm ra. Đây cũng là bài học gần gũi với câu tục ngữ quen thuộc về sự cần kiệm trong ca dao tục ngữ về tiết kiệm.
Thương con không phải là làm thay con
Người mẹ quá chiều con nên con lười, rồi lại hai lần lén đưa tiền để con lừa cha. Bà chỉ hiểu ra khi cách ấy thất bại và khuyên con tự đi làm. Truyện vì thế cũng nói với cha mẹ: muốn con nên người thì phải để con tự trải qua vất vả, chứ không phải che chở mãi.
Nguồn gốc truyện Một đồng tiền vàng
Bản truyện trên không ghi nước xuất xứ hay người kể. Đây là một cốt truyện dân gian lưu truyền ở nhiều nơi, được dùng nhiều trong sách giáo dục kỹ năng sống cho thiếu nhi. Một số bản kể là đồng tiền đồng hoặc đồng xu nhỏ, có bản kể người cha ném xuống giếng hay xuống sông; điểm chung là chỉ ở lần cuối người con mới lao theo nhặt lại. Vì chưa đối chiếu được nguồn in, ở đây không ghi nước xuất xứ cụ thể.
Đọc thêm những truyện về lòng chăm chỉ trên trang: Chú Hanxơ sung sướng và Ba bà kéo sợi.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao người cha biết đồng tiền không do con kiếm được?
Ông nhìn thái độ của con: hai lần đầu đồng tiền bị ném đi mà con vẫn thản nhiên, chứng tỏ con không tiếc vì không phải mồ hôi của mình.
Bài học của truyện Một đồng tiền vàng là gì?
Chỉ khi tự làm ra, con người mới biết quý đồng tiền và công sức lao động; thương con đúng cách là để con tự lập.