Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Mồ côi là gì? Mồ côi cha, mồ côi mẹ và chữ cô nhi khác gì nhau?

Cập nhật 05/11/2025·MMavrick Nguyễn·7 phút đọc
Nội dung chính
  • Mồ côi là mất cha, mẹ hay cả hai?
  • Kẻ mồ côi trong tục ngữ và chàng Mồ Côi xử kiện
  • "Mồ côi một mình": khi chữ này rộng nghĩa ra
  • Mồ côi, côi cút, cô nhi: dùng chữ nào cho đúng?

Mồ côi là tình cảnh của người mất cha, mất mẹ hoặc mất cả hai từ khi còn nhỏ, chưa đủ lớn để tự lo cho mình. Từ này thường đi với trẻ em: trẻ mồ côi, mồ côi cha, mồ côi mẹ. Người miền Nam có khi nói bồ côi; sách vở dùng chữ Hán Việt cô nhi. Trong ca dao, mồ côi còn được dùng rộng ra để chỉ cảnh một mình, không ai đỡ đần.

Nghĩa ngắn Mất cha, mẹ (hoặc cả hai) khi còn nhỏ dại
Loại từ Tính từ; “trẻ mồ côi”, “người mồ côi” là cụm danh từ
Từ cùng nghĩa Bồ côi, cô nhi, mồ côi mồ cút; gần nghĩa: côi cút, bơ vơ
Tiếng Anh Orphan (danh từ), orphaned (tính từ)
mồ côi là gì
mồ côi là gì? Mất cha, mẹ khi còn nhỏ dại

Mồ côi là mất cha, mẹ hay cả hai?

Cả ba trường hợp đều được gọi là mồ côi, và tiếng Việt có sẵn cách nói cho từng cảnh: mồ côi cha, mồ côi mẹ, mồ côi cả cha lẫn mẹ. Các từ điển tiếng Việt đều giảng gần như nhau: mất cha hay mẹ, hoặc cả hai, khi còn bé. Ví dụ quen trong từ điển là câu kiểu “mồ côi cha từ lúc lên hai”.

Điều kiện “còn bé” rất quan trọng. Một người năm mươi tuổi tiễn cha mẹ đi thì ta nói người ấy mất cha mẹ, để tang cha mẹ, chứ thường không gọi là mồ côi. Dù vậy, trong lời tâm sự, nhiều người lớn vẫn nói “giờ tôi thành đứa mồ côi rồi” để tả cái trống trải khi không còn ai để gọi bố, gọi mẹ. Cách nói ấy không sai, nó là nghĩa biểu cảm.

Trong giấy tờ, pháp luật về trẻ em và nuôi con nuôi định nghĩa trẻ mồ côi chặt hơn nhiều, kèm điều kiện cụ thể về tuổi và hoàn cảnh để xét chính sách hỗ trợ. Khi làm thủ tục thì phải theo đúng văn bản, không theo nghĩa thường ngày.

Kẻ mồ côi trong tục ngữ và chàng Mồ Côi xử kiện

Văn học dân gian nhắc đến người mồ côi rất nhiều, phần lớn bằng giọng thương. Câu tục ngữ hay được dẫn nhất:

Mồ côi cha ăn cơm với cá,
Mồ côi mẹ lót lá mà nằm.

Hai vế đặt cạnh nhau để so. Mất cha, bữa ăn vẫn còn người mẹ lo cho; mất mẹ, đứa trẻ như mất luôn chỗ nằm ấm. Câu này cũng là một cách người xưa nói về sự chăm chút của người mẹ, điều mà các câu ca dao, tục ngữ về công ơn cha mẹ nói theo nhiều kiểu khác nhau.

Nhưng dân gian không chỉ thương hại. Học sinh lớp 5 đọc truyện Mồ Côi xử kiện của người Nùng, trong đó Mồ Côi là tên một chàng trai được dân làng tin giao việc phân xử. Gã chủ quán đòi tiền bác nông dân vì đã “hít mùi” thức ăn; Mồ Côi bắt bác xóc hai đồng bạc trong bát úp cho chủ quán nghe tiếng. Hít mùi thì trả bằng tiếng, thế là xong. Cái tên gợi một thân phận thiệt thòi, còn nhân vật thì sáng suốt, công bằng hơn cả người có quyền.

“Mồ côi một mình”: khi chữ này rộng nghĩa ra

Trong ca dao, mồ côi có lúc không còn dính tới cha mẹ. Câu Đàn ông vượt bể có bạn có bè, đàn bà vượt cạn mồ côi một mình nói về người phụ nữ lúc sinh nở: chuyện vượt cạn chẳng ai làm thay, phải tự mình gánh. Ở đây mồ côi nghĩa là lẻ loi, không có người cùng chia sẻ.

Lời nói thường ngày cũng giữ cách dùng ấy. Người ta nói đùa “cái ghế mồ côi” khi trong phòng còn trơ một chiếc ghế lẻ, hay “chiếc dép mồ côi” khi chiếc kia đã mất. Cảm giác thiếu một nửa, thiếu chỗ dựa thì lại gần với chuyện cô đơn giữa những người xung quanh.

Mồ côi, côi cút, cô nhi: dùng chữ nào cho đúng?

Từ Sắc thái Ví dụ
Mồ côi Trung tính, dùng được cả nói lẫn viết Em mồ côi mẹ từ năm lớp ba.
Bồ côi Cách nói của nhiều vùng phía Nam Thằng nhỏ bồ côi, ở với bà ngoại.
Cô nhi Hán Việt (孤兒), trang trọng, hay gặp trong tên gọi Cô nhi viện, quỹ bảo trợ cô nhi
Côi cút Nhấn vào cảnh lẻ loi, trơ trọi, không nơi nương tựa Mấy đứa nhỏ côi cút sau trận lũ.
Bơ vơ Lạc lõng, không biết dựa vào ai; không nhất thiết mất cha mẹ Bơ vơ giữa thành phố lạ.

Chữ cô (孤) trong cô nhi cũng là chữ cô trong cô đơn, cô độc, cô quạnh: một mình, lẻ bóng. Trái nghĩa với mồ côi không có một từ riêng; người ta nói còn đủ cha mẹ, có cha có mẹ.

Khi viết về bạn bè có hoàn cảnh này, nên chọn chữ nhẹ nhàng. “Bạn ấy mồ côi cha” là đủ; chữ “côi cút” mang sắc thái bi thương, đặt vào câu giới thiệu một người bạn dễ khiến người đọc thấy nặng nề.

Những cách nói quanh chữ mồ côi

Mồ côi nghĩa là gì?

Là bị mất cha, mẹ hoặc cả hai khi còn nhỏ. Từ này chủ yếu nói về trẻ em; với người đã trưởng thành, ta thường dùng “mất cha”, “mất mẹ”.

Trẻ mồ côi là gì?

Là đứa trẻ không còn cha, mẹ hoặc cả hai. Trong văn bản pháp luật, khái niệm này có định nghĩa riêng, kèm điều kiện về tuổi và hoàn cảnh để được hưởng chính sách.

Mồ côi tiếng Anh là gì?

Danh từ là orphan, tính từ là orphaned; trại trẻ mồ côi là orphanage. Ví dụ: She was orphaned at the age of six.

Câu “mồ côi cha ăn cơm với cá” có ý gì?

Câu đủ là “Mồ côi cha ăn cơm với cá, mồ côi mẹ lót lá mà nằm”. Ý chung là mất mẹ thì đứa trẻ khổ hơn mất cha, vì người mẹ là người chăm từng bữa ăn, giấc ngủ.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
bắn cá đổi thưởng
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
nổ hũ
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
tỷ lệ kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
ee88
https://mm88.press/
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
febet
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
qq88
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
789bet
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
FB88
fb88
kèo nhà cái
kèo nhà cái
lô đề online
AO88
kèo bóng đá
lô đề online
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5