Mẹ mìn là cách người Việt gọi kẻ chuyên dụ dỗ, lừa gạt rồi bắt cóc trẻ con để đem bán. Từ điển giảng đó là người đàn bà làm việc này, nhưng báo chí và lời ăn tiếng nói đời thường dùng cho cả kẻ bắt cóc nói chung, có khi gọi đàn ông là “bố mìn”. Hiểu “mẹ mìn nghĩa là gì” cũng là để biết cách dặn trẻ tự giữ an toàn.
| Nghĩa ngắn | Kẻ dụ dỗ, bắt cóc trẻ em để bán |
| Loại từ | Danh từ, khẩu ngữ |
| Sắc thái | Chê trách, ghê sợ; hay dùng để cảnh báo trẻ |
| Từ cùng nhóm | Bố mìn, kẻ bắt cóc, kẻ buôn người |
Ai bị gọi là mẹ mìn?
Trong từ điển của Viện Ngôn ngữ học, mục từ mẹ mìn chỉ có một nghĩa: người đàn bà chuyên dụ dỗ, lừa phỉnh và bắt cóc trẻ con đem đi bán. Từ điển mở Wiktionary còn ghi một nghĩa rộng hơn là người dỗ người khác đem đi bán, không chỉ riêng trẻ nhỏ.
Hai chữ ghép lại nghe rất lạ. “Mẹ” vốn là tiếng gọi thân thương nhất, còn “mìn” khiến người ta nghĩ đến thứ chất nổ chôn dưới đất. Chưa có tài liệu nào giải thích chắc chắn vì sao dân gian gọi như vậy, nên chỉ nên hiểu đây là một từ ghép có nghĩa riêng, không suy ra từ nghĩa từng chữ.
Ví dụ dùng từ:
- Ngày xưa bà hay dọa: “Đi chơi xa là bị mẹ mìn bắt đấy.”
- Công an đã bắt được kẻ mẹ mìn dắt bé trai đi khỏi khu vui chơi.
- Trong nhóm phụ huynh, ai cũng dặn nhau cảnh giác với những trò lừa của mẹ mìn.
Dặn trẻ thế nào để tránh kẻ bắt cóc?
Mẹ mìn thường không dùng sức mạnh ngay. Chúng làm quen, cho quà, nói dối là người quen của bố mẹ, rủ đi chơi, hoặc nhờ giúp một việc nhỏ. Vì vậy cách phòng tránh mẹ mìn hiệu quả nhất là dạy con những nguyên tắc ngắn, dễ nhớ:
- Không đi theo người lạ, kể cả khi họ nói “bố mẹ con nhờ cô đến đón”. Cả nhà nên có một “mật khẩu” riêng; ai không nói đúng thì không đi.
- Không nhận quà, bánh kẹo của người không quen khi không có bố mẹ bên cạnh.
- Thuộc số điện thoại của bố mẹ và địa chỉ nhà.
- Bị kéo đi thì la thật to, chạy về chỗ đông người, tìm chú bảo vệ, cô bán hàng, chú công an.
- Kể lại với người lớn mọi lần có ai lạ bắt chuyện, dù thấy chuyện chẳng có gì.
Thấy trẻ đi lạc hay nghi có người đang dắt trẻ đi bất thường, người lớn gọi ngay 113 (công an) hoặc 111 (tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em). Phụ huynh cũng nên để mắt tới những chiêu lừa đảo nhắm vào túi tiền và lòng tin, vì kẻ xấu ngày càng hay làm quen qua mạng trước rồi mới tiếp cận ngoài đời.
Với trẻ nhỏ, kể một câu chuyện đôi khi dễ vào hơn mười lời dặn. Truyện cô bé quàng khăn đỏ gặp sói trong rừng là ví dụ quen thuộc: con sói biết nói ngọt, hỏi chuyện tử tế, và chính vì cô bé tin nó mà bà ngoại gặp nạn.
Bố mìn, kẻ buôn người và những từ gần nghĩa
| Từ | Nghĩa và sắc thái |
|---|---|
| Mẹ mìn | Khẩu ngữ, nhấn vào chuyện dụ dỗ, bắt cóc trẻ con; gốc chỉ phụ nữ |
| Bố mìn | Cách gọi tương ứng cho đàn ông, ít gặp hơn |
| Kẻ bắt cóc | Từ trung tính, dùng cho mọi nạn nhân, kể cả người lớn |
| Kẻ buôn người | Nhấn vào việc mua bán người để kiếm lợi; dùng trong tin pháp luật |
| Người bảo vệ, người giám hộ | Phía ngược lại: người có trách nhiệm trông nom, che chở trẻ |
Trong văn bản pháp luật không có chữ “mẹ mìn”. Hành vi này bị xử lý theo các tội như mua bán người dưới 16 tuổi hay chiếm đoạt người dưới 16 tuổi. Còn trên mặt báo, chữ mẹ mìn thường được đặt trong ngoặc kép, như một tên gọi dân gian đi kèm tin tức.
Một chỗ hay dùng sai: gọi đùa người hàng xóm hay bế, hay cho kẹo con mình là “mẹ mìn”. Với người lớn thì là trêu, nhưng trẻ nghe sẽ lẫn giữa người tốt và kẻ xấu, nên tốt nhất đừng đùa bằng chữ này trước mặt con.
Mẹ mìn qua lời ông bà và trên mặt báo
Mẹ mìn nghĩa là gì?
Là kẻ dụ dỗ, lừa gạt rồi bắt cóc trẻ con đem bán. Nghĩa gốc trong từ điển chỉ người phụ nữ làm việc này, nhưng hiện nay từ được dùng rộng cho kẻ bắt cóc trẻ em nói chung.
Bố mìn là gì?
Là cách gọi kẻ bắt cóc trẻ em là đàn ông, đặt theo khuôn của “mẹ mìn”. Từ này ít gặp hơn và chưa phổ biến trong từ điển.
Vì sao ông bà hay dọa trẻ bằng mẹ mìn?
Vì đó là cách ngắn gọn để con trẻ sợ đi xa một mình hay đi theo người lạ. Tuy vậy, dọa suông không bằng dạy cụ thể: không đi theo ai, không nhận quà, la to và tìm người lớn khi gặp nguy.
Gặp nghi vấn mẹ mìn thì báo ai?
Gọi 113 để báo công an hoặc 111 là tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em. Nếu đang ở nơi đông người, hãy báo ngay bảo vệ, ban quản lí khu vui chơi, trường học để họ cùng tìm trẻ.