Mã Giám Sinh mua Kiều: Tác giả, vị trí đoạn trích, bố cục, sơ đồ

Mã Giám Sinh mua Kiều là đoạn trích Truyện Kiều của Nguyễn Du, từng được học trong sách Ngữ văn 9 tập một chương trình cũ. Bài viết dưới đây tổng hợp văn bản, thông tin tác giả, vị trí đoạn trích, cách chia đoạn, những điểm đặc sắc của nội dung, nghệ thuật, sơ đồ tư duy cùng hai mẫu tóm tắt để em ôn tập nhanh. Các bài học khác của lớp 9 xem tại chuyên mục Ngữ văn lớp 9.

Nội dung văn bản Mã Giám Sinh mua Kiều

Đoạn trích gồm 26 câu lục bát (theo sách giáo khoa Ngữ văn 9 cũ).

Mã Giám Sinh mua Kiều (Nguyễn Du): tác giả, tác phẩm

Gần miền có một mụ nào,
Đưa người viễn khách tìm vào vấn danh.
Hỏi tên, rằng: “Mã Giám Sinh”,
Hỏi quê, rằng: “Huyện Lâm Thanh cũng gần”.
Quá niên trạc ngoại tứ tuần,
Mày râu nhẵn nhụi áo quần bảnh bao.
Trước thầy sau tớ lao xao,
Nhà băng đưa mối rước vào lầu trang.
Ghế trên ngồi tót sỗ sàng,
Buồng trong mối đã giục nàng kíp ra.

Nỗi mình thêm tức nỗi nhà,
Thềm hoa một bước lệ hoa mấy hàng!
Ngại ngùng dợn gió e sương,
Nhìn hoa bóng thẹn trông gương mặt dày.
Mối càng vén tóc bắt tay,
Nét buồn như cúc điệu gầy như mai.
Đắn đo cân sắc cân tài,
Ép cung cầm nguyệt thử bài quạt thơ.
Mặn nồng một vẻ một ưa,
Bằng lòng khách mới tùy cơ dặt dìu.
Rằng: “Mua ngọc đến Lam Kiều,
Sính nghi xin dạy bao nhiêu cho tường?”
Mối rằng: “Giá đáng nghìn vàng,
Dớp nhà nhờ lượng người thương dám nài!”
Cò kè bớt một thêm hai,
Giờ lâu ngã giá vàng ngoài bốn trăm.

Giải nghĩa một số từ ngữ:

Vấn danh: hỏi tên tuổi, một nghi thức trong lễ cưới hỏi xưa.
Giám sinh: học trò trường Quốc Tử Giám.
Ngoại tứ tuần: ngoài bốn mươi tuổi.
Nhà băng: người làm mối (băng nhân).
Lam Kiều: tên một địa danh gắn với điển tích Bùi Hàng gặp tiên nữ Vân Anh rồi kết duyên; “mua ngọc đến Lam Kiều” ý nói tìm đến hỏi vợ.
Sính nghi: lễ vật nhà trai đưa sang nhà gái khi hỏi cưới.
Dớp nhà: cảnh nhà gặp vận rủi.

Một số bản Truyện Kiều có chữ khác đôi chút, chẳng hạn “giợn gió”, “đáng giá nghìn vàng”, “gấp nhà”; khi làm bài, em theo đúng văn bản trong sách đang học.

Thông tin tác giả Nguyễn Du

Nguyễn Du (1765 – 1820), tên chữ là Tố Như, hiệu là Thanh Hiên, quê ở làng Tiên Điền, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh. Ông sinh trong một gia đình đại quý tộc, nhiều đời làm quan và có truyền thống văn học; cha là Nguyễn Nghiễm từng làm Tể tướng thời Lê.

Cuộc đời Nguyễn Du gắn với những biến động dữ dội cuối thế kỉ XVIII – đầu thế kỉ XIX. Ông có hơn mười năm sống phiêu bạt, chứng kiến nhiều cảnh đời; dưới triều Nguyễn, ông làm quan, từng giữ chức Cai bạ Quảng Bình và được cử làm chánh sứ sang Trung Quốc. Những trải nghiệm ấy giúp ông thấu hiểu sâu sắc nỗi khổ của con người.

Sự nghiệp của Nguyễn Du gồm thơ chữ Hán (Thanh Hiên thi tập, Nam trung tạp ngâm, Bắc hành tạp lục) và thơ chữ Nôm (Truyện Kiều, Văn chiêu hồn). Tư tưởng xuyên suốt là chủ nghĩa nhân đạo: thương cảm những kiếp người bất hạnh, nhất là người phụ nữ, và lên án các thế lực chà đạp con người. Năm 1965, nhân 200 năm ngày sinh, ông được Hội đồng Hòa bình thế giới kỉ niệm như một danh nhân văn hóa. Xem thêm bài Giới thiệu tác giả Nguyễn Du.

Thông tin tác phẩm Mã Giám Sinh mua Kiều

Đoạn trích nằm ở đâu trong Truyện Kiều?

Truyện Kiều (tên chữ là Đoạn trường tân thanh) gồm 3.254 câu lục bát, được Nguyễn Du viết dựa theo cốt truyện Kim Vân Kiều truyện của Thanh Tâm Tài Nhân. Đoạn trích Mã Giám Sinh mua Kiều gồm 26 câu, từ câu 623 đến câu 648, mở đầu chặng đời Gia biến và lưu lạc của Thúy Kiều.

Hoàn cảnh dẫn tới sự việc trong đoạn trích

Sau buổi thề nguyền, Kim Trọng phải về Liêu Dương chịu tang chú. Chỉ vì lời vu cáo của một kẻ buôn tơ, nhà họ Vương bị lũ sai nha ập vào trói người, tra khảo, vơ vét của cải. Muốn có tiền lo lót để cha và em được tha, Kiều đành bán mình. Mụ mối dẫn Mã Giám Sinh đến, danh nghĩa là hỏi Kiều làm vợ lẽ.

Thể loại, phương thức biểu đạt

Thể loại: truyện thơ Nôm, thể lục bát.
Phương thức biểu đạt: tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm.
Ngôi kể: ngôi thứ ba; thái độ của người kể bộc lộ qua cách dùng từ (“ngồi tót”, “sỗ sàng”, “cò kè”).

Bố cục Mã Giám Sinh mua Kiều có mấy phần?

Phần 1 (10 câu đầu, đến “giục nàng kíp ra”): Mã Giám Sinh xuất hiện với lai lịch, ngoại hình và cử chỉ.
Phần 2 (16 câu còn lại): tình cảnh của Thúy Kiều và cảnh mua bán, ngã giá.

Giá trị nội dung

Vạch trần bản chất giả dối, thô lỗ, bất nhân, con buôn của Mã Giám Sinh và bọn buôn người.
Thể hiện nỗi đau đớn, tủi nhục của Thúy Kiều khi bị biến thành món hàng; ngợi ca đức hi sinh của nàng.
Tố cáo xã hội phong kiến và thế lực đồng tiền chà đạp lên tài sắc, nhân phẩm con người; cho thấy trái tim nhân ái lớn lao của Nguyễn Du.

Giá trị nghệ thuật

Bút pháp tả thực sắc sảo khi khắc họa nhân vật phản diện qua lai lịch, diện mạo, cử chỉ, lời nói.
Đối lập với bút pháp ước lệ, trân trọng khi nói về Thúy Kiều (“thềm hoa”, “lệ hoa”, “như cúc”, “như mai”).
Lựa chọn chi tiết đắt giá, lời đối thoại ngắn mà bộc lộ tính cách.

Ý nghĩa nhan đề Mã Giám Sinh mua Kiều

Nhan đề do người biên soạn đặt, gọi đúng tên sự việc: một cuộc “mua” người. Dù được khoác lớp áo lễ vấn danh, cuộc gặp gỡ thực chất là việc mua bán; chữ “mua” trong nhan đề trùng khớp với lời của chính Mã Giám Sinh (“Mua ngọc đến Lam Kiều”), làm nổi bật bi kịch của Kiều.

Sơ đồ tư duy Mã Giám Sinh mua Kiều

Sơ đồ dưới đây giúp em ghi nhớ sáu nội dung chính của đoạn trích.

Sơ đồ tư duy đoạn trích Mã Giám Sinh mua Kiều

Tóm tắt Mã Giám Sinh mua Kiều

Mẫu 1 – Tóm tắt Mã Giám Sinh mua Kiều ngắn nhất

Gia đình gặp nạn, Kiều bán mình chuộc cha. Mụ mối dẫn Mã Giám Sinh, một kẻ ngoài bốn mươi tuổi, ăn mặc chải chuốt, đến hỏi cưới. Hắn ngồi chễm chệ, bắt Kiều đánh đàn, làm thơ để thử, rồi mặc cả mãi mới chịu mua nàng với giá hơn bốn trăm lạng vàng.

Mẫu 2 – Tóm tắt Mã Giám Sinh mua Kiều đầy đủ

Nhà họ Vương mắc oan, cha và em Kiều bị bắt giam, tra khảo; nàng chấp nhận bán mình lấy tiền chuộc người thân. Một mụ mối đưa Mã Giám Sinh tới với danh nghĩa vấn danh. Hắn tự xưng là giám sinh, quê ở huyện Lâm Thanh, tuổi đã ngoài bốn mươi nhưng mày râu nhẵn nhụi, quần áo bảnh bao, theo sau là đám thầy tớ ồn ào. Vào nhà, hắn ngồi ngay ghế trên một cách sỗ sàng. Kiều bị giục ra mắt, lòng đau vì cảnh nhà và thân phận, bước đi mà nước mắt tuôn rơi, nhìn hoa, soi gương cũng thấy tủi hổ. Mụ mối vén tóc, nắm tay cho khách xem; Mã Giám Sinh cân nhắc sắc tài, ép nàng đánh đàn, đề thơ trên quạt. Ưng ý, hắn hỏi giá bằng những lời văn hoa. Mụ mối nói nàng đáng giá nghìn vàng; hai bên cò kè hồi lâu và chốt giá hơn bốn trăm lạng.

Lời kết

Mã Giám Sinh mua Kiều là trang mở đầu chuỗi ngày “đoạn trường” của Thúy Kiều. Nắm chắc bố cục, bút pháp tả thực và tấm lòng nhân đạo của Nguyễn Du sẽ giúp em làm tốt cả bài đọc hiểu lẫn bài phân tích nhân vật.

Xem thêm: