Lọc ảo là bước phần mềm xét tuyển dùng chung trên cả nước (do Bộ Giáo dục và Đào tạo vận hành) rà mọi nguyện vọng đã đăng ký, gạch tên khỏi danh sách tạm của các trường những người đã đỗ một nguyện vọng xếp cao hơn. Xong bước này, mỗi thí sinh chỉ còn một chỗ: nguyện vọng cao nhất mà mình đủ điều kiện. Mùa xét tuyển nào cũng có người tìm “lọc ảo đại học là gì” vì sợ đủ điểm mà vẫn trượt.
| Nghĩa ngắn | Xử lý nguyện vọng để mỗi thí sinh chỉ trúng tuyển một nguyện vọng cao nhất |
| Ai thực hiện | Hệ thống chung của Bộ GD&ĐT phối hợp với các trường đại học |
| Thời điểm | Sau khi thí sinh chốt nguyện vọng và nộp lệ phí, trước khi công bố điểm chuẩn |
| Cách dùng | Cụm động từ, hay dùng như danh từ: đợt lọc ảo, vòng lọc ảo, chạy lọc ảo |
Lọc ảo: chữ ảo ở đây là gì?
Chữ ảo nhắm vào những cái tên thừa trên danh sách. Giả sử không có bước lọc, một bạn điểm cao đăng ký mười nguyện vọng và đủ điểm cả mười: tên bạn ấy sẽ nằm trong mười danh sách trúng tuyển cùng lúc. Chín chỗ còn lại là chỗ giữ suông, vì bạn ấy chỉ nhập học được một nơi. Báo chí gọi những người như vậy là “thí sinh ảo”, và trường nào cũng sợ tính sai chỉ tiêu vì họ.
Lọc là gạt bỏ các suất thừa ấy để nhường cho người xếp sau. Nghĩa này khác hẳn chữ ảo trong sống ảo trên mạng: không có ai khoe mẽ hay giả tạo, chỉ có dữ liệu bị trùng.
Máy xét nguyện vọng từ trên xuống
Trường nào cũng xét bằng phần mềm riêng của mình theo đề án đã công bố, rồi đưa danh sách dự kiến lên hệ thống chung. Hệ thống không chấm lại điểm, không sửa chỉ tiêu. Việc của nó gọn hơn nhiều:
- Đối chiếu tên một thí sinh trên mọi danh sách dự kiến.
- Giữ lại nguyện vọng có số thứ tự nhỏ nhất mà thí sinh ấy đủ điều kiện (số 1 đứng trên cùng).
- Xóa tên thí sinh khỏi các nguyện vọng phía sau.
- Trả kết quả về; trường thấy hụt người thì xét tiếp đến những thí sinh kế tiếp và gửi danh sách mới lên.
Ví dụ một bạn đặt bốn nguyện vọng: Sư phạm Ngữ văn, Báo chí, Luật, Quản trị kinh doanh. Bạn trượt nguyện vọng 1 nhưng đủ điểm ba ngành sau. Hệ thống giữ Báo chí, gạch Luật và Quản trị kinh doanh. Hai suất kia lập tức thuộc về người khác, và đó là lí do bạn không thể “chọn lại” sau khi lọc.
Sáu vòng chạy và hai nhóm trường
Lọc một lần là chưa đủ, vì kết quả của trường này kéo theo trường kia. Một ngành có 100 chỉ tiêu, sau vòng đầu mất 20 người sang nguyện vọng cao hơn, trường phải gọi thêm 20 người phía dưới; mà 20 người ấy lại có thể đang nằm trong danh sách của một trường khác. Cứ thế, dữ liệu xê dịch qua từng vòng cho tới khi gần như đứng yên.
Theo kế hoạch của Bộ, năm 2024 và năm 2026 đều chạy sáu lần lọc chung trên toàn quốc. Song song còn có hai nhóm lọc ảo: nhóm các trường phía Bắc có Đại học Bách khoa Hà Nội làm đầu mối, nhóm phía Nam có Đại học Quốc gia TP.HCM. Năm 2026 các vòng lọc bắt đầu từ ngày 4/8, các trường phải công bố điểm chuẩn đợt 1 trước 17 giờ ngày 13/8.
Hệ quả dễ thấy nhất: mức điểm tạm tính của một ngành trồi sụt giữa các vòng. Ngành nào có nhiều thí sinh rời đi vì đỗ nguyện vọng cao hơn, trường phải lấy xuống sâu hơn, điểm dự kiến vì thế có khi giảm.
Lọc ảo, điểm sàn, điểm chuẩn khác nhau ở đâu?
| Thuật ngữ | Là gì | Thí sinh cần nhớ |
|---|---|---|
| Điểm sàn | Ngưỡng tối thiểu để được nộp hồ sơ vào một ngành | Qua sàn chưa phải là đỗ |
| Trúng tuyển dự kiến | Danh sách trường tự xét, chưa qua lọc | Có thể thay đổi sau mỗi vòng |
| Lọc ảo | Xử lý trùng lặp giữa các danh sách, giữ một nguyện vọng cao nhất | Không ai can thiệp được khi hệ thống đã khóa |
| Điểm chuẩn | Mức điểm trường chốt sau khi lọc xong | Chỉ tin con số trường công bố chính thức |
| Xác nhận nhập học | Thao tác của thí sinh sau khi có kết quả | Không xác nhận đúng hạn là mất chỗ |
Ngày trước có chữ sĩ tử dành cho người đi thi, còn người đi thi bây giờ có thêm cả một bộ từ vựng xét tuyển. Lọc ảo không phải kì thi phụ, cũng không chấm lại bài; nó chỉ quyết định bạn đứng ở ngành nào trong số những ngành bạn đã đủ điểm.
Chỗ hay sai nhất nằm ở bước trước đó: có bạn đặt một ngành “cho an toàn” lên nguyện vọng 1, đỗ ngay ngành ấy, và ngành mình mê ở nguyện vọng 3 không bao giờ được xét tới. Lúc đó mà mượn câu học tài thi phận của người đi thi để than thì cũng oan cho máy, vì hệ thống chỉ làm đúng thứ tự bạn đã xếp.
Lọc ảo qua mắt người chờ điểm chuẩn
Lọc ảo đại học là gì?
Là việc Bộ GD&ĐT cùng các trường rà dữ liệu đăng ký của cả nước để một thí sinh không đứng tên ở nhiều trường cùng lúc. Mỗi người chỉ được công nhận đỗ ở nguyện vọng xếp trên cùng trong số những nguyện vọng mình đủ điểm.
Lọc ảo nguyện vọng có làm thí sinh thiệt không?
Không. Nó lấy đi những suất bạn không thể dùng tới, đồng thời mở chỗ cho người khác. Cái thiệt thật sự, nếu có, đến từ việc xếp thứ tự nguyện vọng không đúng ý mình.
Lọc ảo bao nhiêu lần mỗi mùa tuyển sinh?
Những năm gần đây Bộ GD&ĐT chạy sáu lần lọc chung, cùng với các vòng lọc riêng của nhóm trường phía Bắc và phía Nam. Số lần cụ thể ghi trong kế hoạch tuyển sinh từng năm.
Đã trúng nguyện vọng 2 thì có được xét lại nguyện vọng 1 không?
Không. Trúng nguyện vọng 2 sau vòng lọc cuối nghĩa là bạn không đủ điều kiện ở nguyện vọng 1 theo điểm chuẩn đã chốt. Nếu muốn học ngành khác, bạn phải chờ các đợt xét tuyển bổ sung do trường thông báo.