Hồ Xuân Hương được mệnh danh là gì có lẽ không phải câu hỏi khó. Nhưng ai đặt ra danh xưng ấy, và vì sao nó hợp với bà, thì không phải ai cũng biết.
Hồ Xuân Hương được mệnh danh là gì?
Hồ Xuân Hương được mệnh danh là “Bà chúa thơ Nôm”. Người gọi bà như vậy là nhà thơ Xuân Diệu, trong cuốn sách ông viết về bà mang chính nhan đề ấy. Xuân Diệu là người rất mến mộ thơ Hồ Xuân Hương; từ cuối thập niên 1950, ông viết nhiều về các nhà thơ cổ điển Việt Nam, và danh xưng ông dành cho nữ sĩ đến nay vẫn được dùng rộng rãi, kể cả trong các văn kiện, bài phát biểu chính thức.
Danh xưng ấy ghi nhận một điều: số bài thơ Nôm truyền tụng mang tên bà chỉ khoảng vài chục, nhưng cách dùng chữ độc đáo, nội dung sâu sắc của chúng khiến bà có vị trí đặc biệt trong thơ Nôm Việt Nam.
Chỉ với những bài bốn câu hay tám câu bảy chữ, bà khắc họa rất rõ hình ảnh muốn nói. Qua vài dòng thơ, người đọc thấy được mặt trái của xã hội thời ấy và số phận buồn thương của người phụ nữ.
Lâu dần, việc nhà thơ Hồ Xuân Hương được mệnh danh là gì trở thành hiểu biết phổ thông. Không chỉ giới nghiên cứu mà đông đảo người đọc đều công nhận tài hoa của nữ sĩ, trân trọng tinh thần và khát vọng của bà.
Tại sao Hồ Xuân Hương là Bà chúa thơ Nôm mà không phải ai khác?
Có nhiều lý do để thấy danh xưng này xứng với nữ sĩ:
- Phần thơ làm nên tên tuổi bà là thơ Nôm: những bài thất ngôn tứ tuyệt, thất ngôn bát cú Đường luật viết bằng tiếng Việt thuần.
- Bà dùng tiếng Nôm điêu luyện, không hoa mỹ mà sâu sắc, nhiều từ láy, nhiều lối chơi chữ, nói lái, dễ nhớ nên được truyền tụng rộng rãi.
- Thơ bà phản ánh đúng đời sống, giàu tính hình tượng, thường có hai lớp nghĩa, “thanh mà tục, tục mà thanh”.
- Sự sắc sảo, thông minh và cá tính mạnh mẽ của người viết hiện rõ trong từng câu thơ, nhất là tiếng nói bênh vực người phụ nữ.
Ngày 23/11/2021, Đại hội đồng UNESCO khóa 41 thông qua nghị quyết vinh danh và tham gia kỷ niệm 250 năm năm sinh Hồ Xuân Hương (1772 – 2022). Đến nay bà là người phụ nữ Việt Nam duy nhất được UNESCO vinh danh như vậy.
Xuân Diệu không phải người đầu tiên say mê thơ Hồ Xuân Hương, nhưng cái tên ông đặt đã gói được cả tài năng lẫn vị trí của bà. Sự phóng khoáng, tự do trong tư tưởng của nữ sĩ khiến nhiều người đọc hiện đại thấy bà gần gũi lạ thường, dù bà sống cách chúng ta hơn hai thế kỷ.
Tổng hợp các thông tin về nhà thơ Hồ Xuân Hương
- Tuyển tập những tác phẩm của Hồ Xuân Hương
- Hồ Xuân Hương quê ở đâu? Tổng hợp tiểu sử của bà.
- Tìm hiểu phong cách thơ của Hồ Xuân Hương
Kết luận
Hồ Xuân Hương được mệnh danh là gì? Bà được nhà thơ Xuân Diệu gọi là “Bà chúa thơ Nôm”, một danh xưng xuất phát từ chính tài năng, cá tính và sự nghiệp thơ của bà. Đến nay, thơ nữ sĩ vẫn được truyền tụng rộng rãi và được UNESCO ghi nhận.
Ngoài phần kiến thức ở đây, phần hướng dẫn soạn bài Tự tình Kết nối tri thức còn gợi ý cách làm các bài tập sau văn bản.