Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Chiếu cố là gì? Nghĩa chữ 照顧 và khác hạ cố, thiên vị ra sao?

Cập nhật 11/11/2025·MMavrick Nguyễn·7 phút đọc
Nội dung chính
  • Chiếu cố: khi người trên nhìn xuống
  • 照顧: soi tới rồi ngoảnh lại
  • Chiếu cố, hạ cố, châm chước và thiên vị
  • Chiếu cố trong lời cảm ơn, lời xin và câu đùa

Chiếu cố là để ý tới hoàn cảnh riêng của một người mà châm chước, nâng đỡ họ; cũng là cách nói kiểu cách khi người ở vai trên quan tâm, ghé thăm người ở vai dưới. Đây là từ Hán Việt (照顧), loại động từ. Trong câu “cảm ơn bác đã chiếu cố đến chơi”, chiếu cố nghĩa là bác đã hạ mình đoái hoài tới nhà mình, một lời cảm ơn có phần khiêm nhường.

Nghĩa ngắn Châm chước vì hoàn cảnh riêng; người trên quan tâm, để mắt tới người dưới
Gốc từ Hán Việt 照顧: chiếu (soi, rọi tới) + cố (ngoảnh lại nhìn, đoái hoài)
Loại từ Động từ, hay đi với “đến”: chiếu cố đến, chiếu cố cho
Sắc thái Trang trọng, hơi kiểu cách; nói đùa thì thành mỉa nhẹ
chiếu cố là gì
chiếu cố là gì? Châm chước, đoái hoài người dưới

Chiếu cố: khi người trên nhìn xuống

Từ điển của Viện Ngôn ngữ học và Wiktionary tiếng Việt đều tách chiếu cố thành hai cách dùng. Chỗ giống nhau của hai cách ấy là một ánh nhìn đi từ trên xuống: người có quyền, có vai vế cao hơn dành sự để tâm cho người kém hơn mình.

Thứ nhất, châm chước vì hoàn cảnh. Luật lệ, quy định vốn như nhau cho mọi người, nhưng người xét thấy một trường hợp riêng đáng thông cảm nên nới tay. Ví dụ: Ban tổ chức chiếu cố cho thí sinh bị gãy tay được làm bài trong phòng riêng. Hay: Tòa xử nhẹ hơn vì chiếu cố bị cáo đang nuôi mẹ già.

Thứ hai, người trên quan tâm người dưới. Nghĩa này mang màu lễ nghi, thường nằm trong lời cảm ơn hoặc lời mời: Nhà cháu đơn sơ, mong thầy chiếu cố ghé qua dùng bữa cơm. Người nói tự đặt mình xuống thấp để tôn người kia lên, đúng tinh thần của lối nói tôn người nghe lên trong kính ngữ.

Từ nghĩa thứ hai nảy ra một cách dùng đùa. Bạn bè lâu ngày mới gặp, một người cười: “Hôm nay ông mới chịu chiếu cố đến nhóm à?” Câu này mượn giọng trịnh trọng để trách khéo, ý là “anh coi mình là bề trên nên giờ mới thèm tới”. Thiếu nụ cười đi kèm thì nghe khá chua.

照顧: soi tới rồi ngoảnh lại

Chữ chiếu (照) là soi, rọi, như trong chiếu sáng, đối chiếu. Chữ cố (顧) có bộ hiệt 頁 chỉ cái đầu, nghĩa gốc là ngoảnh lại nhìn; từ đó có nghĩa đoái hoài, trông nom. Từ điển Hán Việt còn ghi những từ cùng gốc như bất cố (chẳng đoái hoài) và cố vấn (顧問, người được hỏi ý). Ghép hai chữ, chiếu cố là ánh mắt vừa rọi tới vừa quay lại nhìn một người: không lướt qua, mà dừng lại để ý.

Điều thú vị là cùng hai chữ ấy, tiếng Trung hiện đại dùng 照顾 chủ yếu với nghĩa chăm sóc, trông nom, như chăm con nhỏ, chăm người ốm. Tiếng Việt lại giữ phần “người trên đoái tới người dưới” và nghĩa châm chước. Vì vậy câu tiếng Việt “chiếu cố cho em nộp bài muộn” mà dịch sát chữ sang tiếng Trung thì chưa chắc đúng ý.

Họ hàng gần nhất của chiếu cố là hạ cố: chữ hạ nghĩa là xuống, nên hạ cố còn nói rõ hơn cái thế “từ trên nhìn xuống”. Từ điển ghi hạ cố là từ cũ hoặc dùng với ý đùa, như khi mời ai đó “hạ cố đến chơi”.

Chiếu cố, hạ cố, châm chước và thiên vị

Từ Trọng tâm Ví dụ
Chiếu cố Để ý hoàn cảnh riêng mà nới tay; người trên đoái tới người dưới Chiếu cố học sinh vùng lũ được hoãn nộp học phí
Hạ cố Người trên chịu đến với người dưới; nay thường dùng đùa Mời giám đốc hạ cố xuống căng tin ăn trưa
Châm chước Cân nhắc rồi bớt cho phần thiếu sót, không bắt bẻ Bài viết còn non nhưng cô châm chước cho điểm khá
Ưu ái Dành phần hơn cho ai vì quý mến Bà ưu ái đứa cháu út, phần quà bao giờ cũng to hơn
Thiên vị Nghiêng về một phía vì tình riêng, thiếu công bằng Trọng tài thiên vị đội chủ nhà

Chỗ dễ trượt nhất nằm giữa chiếu cố và thiên vị. Chiếu cố có lý do nói ra được (bệnh, tuổi già, thiên tai) và người khác nghe thấy hợp lý. Thiên vị thì lý do nằm ở tình cảm riêng, nên bị coi là bất công. Nếu một ngoại lệ cần giấu đi mới làm được, rất có thể đó không còn là chiếu cố. Chữ gần nhất trong bảng là châm chước, đã có bài giải nghĩa chữ châm chước 斟酌 riêng.

Trái nghĩa với chiếu cố là khắt khe, thẳng tay, làm ngơ. Còn một lưu ý về giọng: với người ngang hàng, nói “cảm ơn cậu đã chiếu cố” dễ thành kiểu lịch sự hóa xa cách; nói “cảm ơn cậu đã ghé” là đủ ấm.

Chiếu cố trong lời cảm ơn, lời xin và câu đùa

Chiếu cố nghĩa là gì trong câu “cảm ơn đã chiếu cố”?

Ở đây chiếu cố là đã để tâm, đã dành thời gian cho mình dù người kia có vị thế cao hơn. Câu này hợp khi chủ nhà cảm ơn khách quý, học trò cảm ơn thầy, người buôn bán cảm ơn khách quen.

Chiếu cố tiếng Anh là gì?

Nghĩa châm chước gần với make allowances for hoặc show consideration. Nghĩa người trên hạ mình đến với người dưới gần với deign hay condescend, nhưng hai từ này trong tiếng Anh thường mang ý chê thói kẻ cả, nên khi cảm ơn chỉ cần nói thank you for coming.

Chiếu cố là từ khen hay chê?

Bản thân từ không khen không chê. Dùng nghiêm túc thì lịch sự; dùng với bạn bè bằng giọng trêu thì thành mỉa nhẹ, ý trách người kia làm cao.

Xin thầy cô chiếu cố có được không?

Được, nếu kèm lý do cụ thể: “Em bị sốt cả tuần, mong cô chiếu cố cho em nộp bài vào thứ hai.” Xin chiếu cố mà không nêu hoàn cảnh thì nghe như xin xỏ.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
nổ hũ
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
febet
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
https://789betlove.com/
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
FB88
fb88
kèo nhà cái
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5