Cảm nhận về bài thơ Cửu Long Giang ta ơi là đề bài thường gặp khi học Bài 5 (Những nẻo đường xứ sở), sách Ngữ văn 6 Kết nối tri thức tập một. Câu hỏi cuối của bài đọc cũng yêu cầu em nói lên cảm nghĩ về tình yêu mà nhà thơ dành cho dòng Mê Kông và cho đất nước. Đây là bài thơ tự do của Nguyên Hồng, in trong tập Trời xanh (1960), đi từ giờ địa lí năm cậu bé lên mười tới dòng sông lớn và đồng bằng Nam Bộ, khép lại khi nhân vật “ta” đã trưởng thành.
Bài viết gồm dàn ý chung và 7 bài mẫu: ba đoạn văn ngắn (cảm nhận chung, hình ảnh dòng sông, tình yêu quê hương), một bài văn ngắn gọn, một bài đầy đủ, một bài về hình ảnh người thầy và lớp học, một bài về người nông dân Nam Bộ. Bài thơ còn được bảo hộ bản quyền nên các bài mẫu chỉ trích vài dòng; toàn văn em đọc trong SGK.
Dàn ý cảm nhận về bài thơ Cửu Long Giang ta ơi
Dàn ý dùng cho bài văn khoảng 500 – 800 chữ. Nếu đề chỉ yêu cầu viết đoạn văn, em chọn một hoặc hai ý nổi bật nhất ở phần thân bài.
1. Mở bài
– Giới thiệu nhà văn Nguyên Hồng, người viết văn xuôi nổi tiếng nhưng cũng làm thơ, và bài thơ Cửu Long Giang ta ơi (tập Trời xanh, 1960).
– Nêu ấn tượng chung: một tiếng gọi tha thiết dành cho dòng sông phương Nam, chứa tình yêu quê hương lớn dần theo năm tháng.
2. Thân bài
a. Ấn tượng từ nhan đề
+ Tên sông Hán Việt đi cùng tiếng gọi “ta ơi”: dòng sông trở thành người thân, là của chung dân tộc.
⇒ Nhan đề mở ra giọng thơ trìu mến, tự hào.
b. Giờ học địa lí năm mười tuổi
+ Tấm bản đồ mới trên bức tường mới, đẹp như cánh đồng hoa trong mơ.
+ Thầy giáo, cây thước trở nên lớn lao, kì diệu: “gậy thần tiên”, “cánh tay đạo sĩ”.
+ Cậu bé hồi hộp, ngây ngất trước con sông dài hơn hai nghìn cây số.
⇒ Tình yêu đất nước nảy mầm từ bài học, từ người thầy và trí tưởng tượng trẻ thơ.
c. Vẻ đẹp dòng Mê Kông
+ Thượng nguồn hùng vĩ, hoang sơ: cây đổ đá lăn, nắng Trường Sơn, voi đi, thác cười.
+ Dòng sông có hồn: cùng con người cất tiếng hát; đồng bằng mở rộng, buồm trắng nối chân trời.
+ Hạ lưu trù phú: phù sa, lúa, tôm cá, sầu riêng, dừa; điệp tên sông ở đầu dòng.
+ Sông như người mẹ “quặn đẻ” sinh ra những nhánh sông nuôi cả vùng đất.
⇒ Em thêm hiểu và yêu dòng sông lớn của miền Nam.
d. Người nông dân Nam Bộ và những miền đất
+ Dãi dầu nắng sương, đổ mồ hôi biến bãi lầy thành đồng lúa.
+ Chuỗi địa danh từ Hà Tiên tới Cà Mau: thành quả của bao thế hệ, lời dặn không để đất nước chia cắt.
⇒ Cảm phục, biết ơn con người đã khai phá và giữ đất.
e. Khổ cuối và tình cảm của nhà thơ
+ “Ta” đã lớn, thầy đã khuất; thước bảng thành cán cờ sao; tên đất thấm máu người đã hi sinh.
+ Tình yêu dòng sông lớn lên thành tình yêu, trách nhiệm với Tổ quốc.
f. Nghệ thuật
+ Thơ tự do, nhịp linh hoạt; kết cấu đầu – cuối tương ứng.
+ So sánh, ẩn dụ, nhân hóa, điệp ngữ, liệt kê địa danh.
3. Kết bài
– Khẳng định giá trị bài thơ và cảm xúc của em.
– Liên hệ: yêu quê hương bắt đầu từ việc học tốt, hiểu biết về đất nước, biết ơn người đi trước.
Đoạn văn cảm nhận về bài thơ Cửu Long Giang ta ơi – mẫu 1
Đọc bài thơ Nguyên Hồng viết về dòng Cửu Long, em như được ngồi lại trong lớp học của cậu bé mười tuổi năm nào, ngẩng nhìn tấm bản đồ mới và nghe thầy kể về con sông dài mấy nghìn cây số. Cách cậu bé thấy cây thước của thầy thành “gậy thần tiên” khiến em bật cười mà thấy thương, vì đó đúng là đôi mắt trẻ thơ nhìn thế giới. Rồi bài thơ đưa em đi theo dòng Mê Kông, từ núi rừng hoang vu tới đồng bằng Nam Bộ đầy lúa, đầy tôm cá, gặp những người nông dân lam lũ giữ đất. Khổ thơ cuối làm em lặng đi: thầy giáo đã khuất, những cái tên thuở bé giờ thấm máu bao người. Bài thơ cho em hiểu rằng tình yêu quê hương có thể bắt đầu từ một giờ học bình thường và lớn lên cùng năm tháng. Em thầm cảm ơn những người thầy đã cho học trò đôi cánh để bay đến với non sông.
Đoạn văn cảm nhận về hình ảnh dòng sông Cửu Long – mẫu 2
Dòng sông Cửu Long mà Nguyên Hồng vẽ nên bằng thơ để lại cho em ấn tượng thật sâu. Ở đầu nguồn, con sông hoang dã giữa đại ngàn, có voi đi, có “Thác Khôn cười” tung bọt trắng. Nhưng khi về tới Nam Bộ, dòng sông bỗng hiền hòa và hào phóng như một bà mẹ giàu có:
Chín nhánh Mê Kông phù sa nổi váng
Ruộng bãi Mê Kông trồng không hết lúa
Bến nước Mê Kông tôm cá ngợp thuyền
Tên sông lặp lại ở đầu ba dòng thơ như một lời nhắc: lúa gạo, tôm cá của miền Tây đều nhờ dòng sông mà có. Em đặc biệt thích chi tiết sông “quặn đẻ”, vì nó biến con sông thành người mẹ chịu đau đớn để sinh ra những nhánh sông vàng, nuôi lớn cả một vùng đất. Đọc đến đây, em chợt nhớ những bữa cơm có hạt gạo miền Tây, và thấy dòng sông ở xa hóa ra rất gần với mình. Cửu Long trong thơ Nguyên Hồng không chỉ là một dòng chảy địa lí mà là dòng sữa mẹ của quê hương.
Đoạn văn về tình yêu quê hương trong bài thơ Cửu Long Giang ta ơi – mẫu 3
Tình yêu quê hương trong Cửu Long Giang ta ơi không bùng lên một lúc mà lớn dần theo năm tháng, như một dòng sông nhỏ chảy mãi thành sông lớn. Thuở mười tuổi, nó là niềm say mê ngây thơ khi cậu học trò ngắm tấm bản đồ và tưởng tượng về con sông dài hơn hai nghìn cây số. Khi lớn lên, nó trở thành trải nghiệm thật: được lội xuống dòng sông, nghe “Mê Kông cũng hát”, tận mắt thấy ruộng lúa, bến cá và những người nông dân lam lũ. Đến khi trưởng thành, thầy giáo không còn, tình yêu ấy chín thành lòng biết ơn và ý thức trách nhiệm, bởi mỗi tên đất đã thấm máu bao người. Em nhận ra yêu quê hương không phải điều gì quá xa vời; nó bắt đầu từ việc biết, hiểu và trân trọng từng dòng sông, từng tên làng, tên đất mà mình được học.
Cảm nhận về bài thơ Cửu Long Giang ta ơi ngắn gọn – mẫu 4
Nhắc đến Nguyên Hồng, người ta thường nghĩ tới những trang văn xuôi thấm nước mắt như Những ngày thơ ấu. Thế nhưng ông còn là một nhà thơ có tiếng nói tha thiết, và Cửu Long Giang ta ơi, in trong tập Trời xanh, là bài thơ giúp em hiểu thêm điều đó. Bài thơ là tiếng gọi trìu mến dành cho dòng sông lớn phương Nam và cũng là lời tâm sự về một tình yêu quê hương lớn lên cùng đời người.
Bài thơ mở ra bằng một kỉ niệm rất gần với chúng em: giờ học địa lí. Cậu bé mười tuổi ngước nhìn tấm bản đồ rực rỡ mà tưởng mình lạc vào giấc mơ. Thầy giáo, cây thước bảng đều to lớn lạ thường; cây thước như “gậy thần tiên” đưa học trò đi khắp núi sông. Tình yêu đất nước nảy mầm từ chính bài học và từ người thầy ấy.
Theo lời giảng, dòng Mê Kông hiện ra hùng vĩ ở đầu nguồn rồi hiền hòa khi xuôi về Nam Bộ. Sông biết hát, biết vui cùng con người; sông như người mẹ “quặn đẻ” ra những nhánh sông chở phù sa cho lúa, cho cá tôm, cây trái. Gắn với dòng sông là người nông dân cần mẫn, “gối đất nằm sương”, biến bãi lầy thành đồng lúa và giữ lấy những miền đất ông cha để lại.
Khổ thơ cuối khiến em xúc động nhất. “Ta” đã lớn, người thầy già không còn; cây thước năm xưa giờ như cán lá cờ sao. Những tên đất từng làm cậu bé mơ mộng nay đã thấm máu những người ngã xuống. Tình yêu dòng sông đã trở thành tình yêu thiêng liêng với Tổ quốc.
Bằng thể thơ tự do, những hình ảnh so sánh, nhân hóa giàu sức gợi, Nguyên Hồng đã gửi vào bài thơ niềm tự hào và lòng biết ơn sâu sắc. Đọc bài thơ, em thêm yêu những giờ học về đất nước mình và tự nhủ phải học thật tốt để hiểu và giữ gìn quê hương.
Cảm nhận về bài thơ Cửu Long Giang ta ơi đầy đủ – mẫu 5
Có những dòng sông chảy qua bản đồ, và có những dòng sông chảy qua tâm hồn con người. Với nhà văn Nguyên Hồng, sông Cửu Long là cả hai. Bài thơ Cửu Long Giang ta ơi, được in trong Trời xanh, tập thơ ra mắt năm 1960, ghi lại hành trình một con người đến với dòng sông ấy: từ trang bản đồ của tuổi thơ, qua những chuyến đi thật, đến lúc trưởng thành nhìn lại. Đọc bài thơ, em cảm nhận được một tình yêu thiết tha với quê hương, chân thành và mỗi lúc một sâu sắc hơn.
Nhan đề của bài đã gợi cho em nhiều cảm xúc. “Cửu Long Giang” là tên Hán Việt của dòng sông chín cửa ở miền Nam, nghe trang trọng như tên một vị thần; nhưng ngay sau đó là hai tiếng “ta ơi” mộc mạc. Chữ “ta” như lời khẳng định đây là dòng sông của chúng ta, của cả dân tộc, còn chữ “ơi” là tiếng gọi thân thương như gọi mẹ, gọi người thân trong nhà. Một nhan đề ngắn mà chứa cả niềm tự hào lẫn nỗi nhớ thương.
Mạch thơ bắt đầu từ một kỉ niệm nhỏ: giờ học địa lí năm mười tuổi. Đó là một buổi sáng mùa thu, gió nhẹ, cậu học trò ngẩng lên nhìn tấm bản đồ mới:
Mắt ngẩng lên trông bản đồ rực rỡ
Như đồng hoa bỗng gặp một đêm mơ.
Phép so sánh thật bất ngờ. Tấm bản đồ vốn chỉ là những mảng màu, đường kẻ, vậy mà trong mắt trẻ thơ lại thành cánh đồng hoa nở giữa giấc mơ. Mọi thứ trong lớp học đều mới mẻ và lớn lao: tường vôi mới, bản đồ mới, thầy giáo cao lớn, cây thước bảng cũng lớn. Cây thước được gọi là “gậy thần tiên”, cánh tay thầy là “cánh tay đạo sĩ” đưa học trò đi khắp núi sông. Em rất thích cách nhìn ấy, vì nó cho thấy sự kính phục hồn nhiên của học trò dành cho người thầy, người đã mở cho các em cánh cửa bước vào thế giới. Khi nghe thầy kể về con sông dài hơn hai nghìn cây số, cậu bé tim đập mạnh, hồn ngây ngất mà không sao hiểu hết. Có lẽ hạt giống tình yêu đất nước đã được gieo từ chính khoảnh khắc ấy.
Từ trang bản đồ, dòng Mê Kông mở ra nhiều dáng vẻ. Ở thượng nguồn, nó mang dáng vẻ của núi rừng đại ngàn: cây đổ, đá lăn, hương rừng tỏa ngát, nắng hè hừng hực trên Trường Sơn, đàn voi đi chậm như đang suy nghĩ, thác nước tung bọt trắng như đang cười. Nhân hóa khiến cả thiên nhiên hoang dã cũng có tâm hồn. Rồi nhân vật không còn cần đến bản đồ nữa; người đã đi, đã cởi áo lội xuống dòng sông mà hát, và nghe “Mê Kông cũng hát”. Con người và dòng sông như hai người bạn cùng chung một khúc ca. Ra tới đồng bằng, núi rừng lùi lại, đất trải phẳng, sóng nối chân trời có những cánh buồm trắng. Không gian thơ mở rộng mênh mông, đọc lên thấy lòng mình cũng thoáng đãng.
Đẹp nhất có lẽ là cảnh dòng sông về với Nam Bộ. Nhà thơ liệt kê phù sa, ruộng lúa, bến cá, sầu riêng thơm, dừa trĩu quả, mỗi dòng thơ là một món quà dòng sông dâng tặng con người. Đặc biệt, hình ảnh sông “quặn đẻ” ra những nhánh sông vàng biến dòng Mê Kông thành người mẹ vĩ đại, chịu đau đớn để sinh ra sự sống cho cả một vùng đất. Em cảm nhận được ở đây lòng biết ơn của nhà thơ đối với dòng sông như con biết ơn mẹ.
Cùng với dòng sông, Nguyên Hồng dành những dòng thơ trân trọng cho người nông dân Nam Bộ. Họ “gối đất nằm sương”, đổ mồ hôi để bãi lầy hóa thành đồng lúa. Những địa danh như Hà Tiên, Gia Định, Gò Công, Đồng Tháp, Cà Mau được nhắc liên tiếp, mỗi cái tên đều thấm công sức của bao thế hệ, đến mức đọc lên thì nước mắt muốn trào. Ông cha nhắm mắt xuôi tay nhưng đã kịp trao lại cho con cháu cả giang sơn ấy, với lời dặn “không bao giờ chia cắt”. Đọc đến đây, em hiểu vì sao miền đất ấy lại quý giá đến thế.
Khổ thơ cuối đưa người đọc trở lại lớp học năm xưa, nhưng mọi thứ đã khác. “Ta” giờ đã trưởng thành, người thầy già không còn, cây thước bảng ngày nào giờ trở thành cán cờ sao. Hình ảnh này khiến em lặng người: bài học địa lí của thầy đã biến thành lá cờ Tổ quốc, thành cuộc đấu tranh vì đất nước. Những cái tên từng gợi mơ mộng tuổi thơ nay đã thấm máu của những người nằm xuống, những “hồn bất tử”. Tình yêu dòng sông của cậu bé năm nào giờ trở nên thiêng liêng, gắn với lòng biết ơn và ý thức gìn giữ quê hương.
Xét về nghệ thuật, nhờ thể thơ tự do mà nhà thơ thả cảm xúc theo nhiều nhịp: khi náo nức, khi mênh mang, khi trang nghiêm. Kết cấu đầu – cuối tương ứng (lớp học, thầy giáo, thước bảng) làm nổi bật sự trưởng thành của nhân vật. Các biện pháp so sánh, ẩn dụ, nhân hóa, điệp ngữ, liệt kê đều được dùng tự nhiên, khiến hình ảnh dòng sông vừa thực vừa giàu chất mơ mộng.
Với em, Cửu Long Giang ta ơi thật sự là một bài thơ đẹp về một dòng sông và về một tình yêu quê hương bền bỉ. Bài thơ nhắc em rằng mỗi giờ học về đất nước đều quý giá, rằng những vùng đất ta đang sống đã được giữ gìn bằng mồ hôi và máu của bao thế hệ. Em mong một ngày được tận mắt nhìn thấy dòng Cửu Long, để có thể cất tiếng gọi như nhà thơ: Cửu Long Giang ta ơi!
Cảm nhận về hình ảnh người thầy và lớp học trong bài thơ – mẫu 6
Trong Cửu Long Giang ta ơi, dòng sông là hình ảnh trung tâm, nhưng người đã đưa dòng sông ấy đến với cậu học trò lại là người thầy. Hình ảnh thầy giáo và lớp học xuất hiện cả ở khổ mở đầu lẫn khổ kết, như hai bờ của một dòng chảy thời gian, để lại trong em nhiều suy nghĩ.
Ở đầu bài, lớp học hiện lên trong kí ức tuổi lên mười của cậu bé. Mọi thứ đều mới: bản đồ mới, tường vôi mới. Và mọi thứ đều lớn: thầy giáo lớn, thước bảng cũng lớn. Thật ra thầy không cao hơn ai, cây thước cũng chỉ là cây thước bình thường; chính sự ngưỡng mộ của học trò đã phóng to chúng lên. Cây thước chỉ bản đồ thành “gậy thần tiên”, cánh tay thầy thành “cánh tay đạo sĩ”. Với cậu bé, thầy như một nhà phép thuật có thể dẫn mình đi qua núi sông chỉ bằng một cái chỉ tay. Em nghĩ đây là cách nói rất đẹp về nghề dạy học: người thầy biến những đường kẻ khô khan thành những chuyến đi kì diệu trong trí tưởng tượng của trò, gieo vào lòng trò tình yêu với từng con sông, từng ngọn núi của Tổ quốc.
Rồi thời gian trôi, bài thơ khép lại bằng những dòng trầm lắng:
Ta đã lớn
Thầy giáo già đã khuất
Thước bảng to nay thành cán cờ sao
Ba dòng thơ ngắn, nhịp chậm, như một tiếng thở dài. Người học trò năm xưa nay đã thành người lớn, còn thầy thì không còn nữa. Cây thước “thần tiên” ngày nào nay hóa thành cán lá cờ đỏ sao vàng. Hình ảnh ấy gợi cho em nhiều liên tưởng: có lẽ những bài học về đất nước của thầy đã trở thành lí tưởng để học trò đứng dưới lá cờ Tổ quốc, góp sức giữ gìn non sông. Cũng có thể chính người thầy đã ngã xuống vì những miền đất từng chỉ cho học trò trên bản đồ. Dù hiểu theo cách nào, cây thước và lá cờ đều cho thấy sự tiếp nối: tri thức thầy trao đã thành hành động, thành trách nhiệm của thế hệ sau.
Cách mở đầu và khép lại bằng cùng một hình ảnh giúp bài thơ có kết cấu chặt chẽ, đồng thời làm nổi bật sự trưởng thành của nhân vật “ta”. Đọc những dòng thơ ấy, em nghĩ đến thầy cô của mình, những người hằng ngày cầm phấn, cầm thước dẫn chúng em đi qua bao miền đất trên trang sách. Em hiểu rằng tình yêu quê hương trong em hôm nay cũng có một phần công sức âm thầm của thầy cô, và em càng thêm biết ơn họ.
Cảm nhận về hình ảnh người nông dân Nam Bộ trong bài thơ – mẫu 7
Bài thơ Cửu Long Giang ta ơi không chỉ ca ngợi dòng sông mà còn dành những dòng xúc động cho con người sống bên dòng sông ấy. Người nông dân Nam Bộ tuy chỉ hiện lên trong ít dòng thơ nhưng đã để lại trong em ấn tượng sâu sắc về sự cần cù và tấm lòng gắn bó với đất đai.
Nhà thơ khắc họa họ bằng những chi tiết giản dị mà nặng trĩu: người nông dân “gối đất nằm sương”, lấy mặt đất làm gối, chịu sương đêm làm chăn. Họ làm việc quần quật đến mức mồ hôi đổ xuống thấm vào đất, và chính những giọt mồ hôi ấy đã khiến “bãi lầy thành đồng lúa”. Một vùng đất hoang, sình lầy đã thành ruộng đồng bát ngát không phải tự nhiên mà có, mà nhờ đôi tay và sức lực của bao lớp người. Em hình dung những bóng áo bà ba lội ruộng từ sáng sớm đến tối mịt, chân lấm bùn mà vẫn không nản lòng.
Thành quả của họ không chỉ là lúa gạo mà còn là những miền đất có tên trên bản đồ. Nhà thơ kể liền một chuỗi địa danh: Hà Tiên, Long Châu, Gia Định, Gò Vấp, Gò Công, Đồng Tháp, Cà Mau. Cách lặp từ “Những” trước mỗi nhóm tên đất tạo nên nhịp thơ trang trọng như lời điểm danh. Mỗi cái tên đều là một vùng đất đã được khai phá, gìn giữ bằng mồ hôi và cả nước mắt, nên nhà thơ viết rằng đọc lên thì “nước mắt đều muốn ứa”. Cha ông lúc nhắm mắt vẫn dặn con cháu giữ gìn đất đai “không bao giờ chia cắt”. Lời dặn ấy cho thấy người nông dân Nam Bộ không chỉ cần cù mà còn mang trong mình tình yêu nước sâu nặng, coi đất đai là thứ thiêng liêng phải truyền lại nguyên vẹn.
Đọc đoạn thơ, em thêm kính trọng những người nông dân đã làm ra hạt gạo nuôi sống mọi người và giữ gìn từng tấc đất của Tổ quốc. Em hiểu rằng tình yêu quê hương không chỉ là ngắm cảnh đẹp, mà còn là biết ơn những bàn tay lam lũ đã làm nên cảnh đẹp ấy.
Kết luận
Khi viết bài cảm nhận về Cửu Long Giang ta ơi, em nên bám vào mạch thời gian của bài thơ (tuổi thơ – những chuyến đi – lúc trưởng thành), chọn vài hình ảnh tiêu biểu như tấm bản đồ, cây thước của thầy, dòng sông biết hát, người mẹ sông “quặn đẻ”, người nông dân giữ đất, và nói rõ cảm xúc của chính mình. Chỉ trích những dòng thơ ngắn, còn lại diễn đạt bằng lời văn riêng để bài viết tự nhiên, sâu sắc.
Xem thêm: