Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Bồ hòn là gì? Cây quả đắng và thành ngữ ngậm bồ hòn làm ngọt

Cập nhật 09/02/2026·MMavrick Nguyễn·7 phút đọc
Nội dung chính
  • Bồ hòn là cây gì?
  • Từ chậu giặt đến chuỗi tràng hạt
  • Ngậm bồ hòn làm ngọt nghĩa là gì?
  • Bồ hòn, bồ kết và những cách nói cùng vị đắng

Bồ hòn là tên một loài cây gỗ cùng họ với vải, nhãn, cho quả tròn vị rất đắng; vỏ quả vò với nước thì nổi bọt nên ngày trước người ta dùng để giặt, gội thay xà phòng. Cũng từ cái đắng ấy mà có thành ngữ ngậm bồ hòn làm ngọt: chịu điều cay đắng, thiệt thòi mà vẫn phải tỏ ra như không có gì.

Nghĩa ngắn Cây gỗ họ Bồ hòn (Sapindaceae), quả tròn, vị đắng, chứa chất tạo bọt
Loại từ Danh từ (tên cây, tên quả)
Tiếng Anh Soapberry, soapnut (cây, quả “xà phòng”)
Thành ngữ đi kèm Ngậm bồ hòn làm ngọt: nén chịu điều đắng cay, không nói ra
bồ hòn là gì
bồ hòn là gì? Cây quả đắng, xưa dùng giặt gội

Bồ hòn là cây gì?

Từ điển tiếng Việt định nghĩa bồ hòn khá gọn: cây to cùng họ với vải, nhãn, quả tròn, vị rất đắng, dùng để giặt thay xà phòng. Đặt cạnh cây nhãn mới thấy họ hàng: lá kép lông chim, quả mọc thành chùm, mỗi quả bọc một hạt tròn. Chỉ khác là cùi nhãn ngọt lịm, còn thịt quả bồ hòn đắng chát.

Cây cao chừng năm đến mười mét, mùa khô thường rụng lá. Quả chín ngả màu vàng nâu, vỏ nhăn lại khi khô, bên trong là một hạt đen bóng, rất cứng. Ở nước ta, bồ hòn mọc rải rác ở vùng trung du và đồi núi thấp phía Bắc, kéo vào tới miền Trung. Tài liệu thực vật ghi tên khoa học thuộc chi Sapindus, nhưng tên loài cụ thể thì mỗi nguồn chép một khác.

Từ chậu giặt đến chuỗi tràng hạt

Thứ làm nên cái tên “quả xà phòng” là saponin, chất tạo bọt có nhiều trong thịt quả. Bà và mẹ ngày xưa đập dập vài quả bồ hòn, ngâm nước ấm rồi vò cho ra bọt, lấy nước ấy giặt áo len, áo lụa hoặc gội đầu. Bọt bồ hòn nhẹ, không làm xơ vải nên đồ tơ tằm giặt bằng nó giữ được màu. Mấy năm gần đây quả bồ hòn khô lại được bán như một loại nước rửa “tự nhiên”.

Còn hạt bồ hòn thì tròn, đen và cứng như hạt cườm, nên được xâu thành chuỗi tràng hạt. Cái vị đắng của quả không phải chuyện đùa: nước bồ hòn mà lỡ nuốt thì dễ buồn nôn, đau bụng. Bồ hòn là thứ để dùng, không phải thứ để ăn.

Ngậm bồ hòn làm ngọt nghĩa là gì?

Hình ảnh trong thành ngữ rất đời: ngậm trong miệng một miếng đắng đến tê lưỡi mà mặt vẫn phải làm như đang ăn của ngọt. Nghĩa bóng là cố nén chịu điều trái ý, oan ức hoặc thiệt thòi, không dám hay không thể nói ra, bề ngoài vẫn vui vẻ như thường. Từ điển mở Wiktionary cũng ghi bồ hòn được dùng để ám chỉ người có việc buồn khổ mà không nói ra được.

  • Bị trả lương chậm ba tháng, nhưng cần giữ việc nên anh đành ngậm bồ hòn làm ngọt.
  • Con dâu mới về, nghe điều khó nghe cũng chỉ biết ngậm bồ hòn làm ngọt cho êm cửa êm nhà.
  • Thua kiện vì thiếu giấy tờ, ông cụ ngậm bồ hòn mà về.

Sắc thái của thành ngữ thường nghiêng về thương cảm: người nói thấy được cái khổ của người phải nhịn. Có khi nó mang chút chua chát, như một lời tự giễu. Thứ cảm giác ấy gần với nỗi tủi, nỗi oan mà bài giải nghĩa chữ ủy khuất 委屈 đã bàn. Muốn rõ vì sao “ngậm bồ hòn làm ngọt” là thành ngữ chứ không phải tục ngữ, có thể đọc thêm bài thành ngữ khác tục ngữ chỗ nào.

Bồ hòn, bồ kết và những cách nói cùng vị đắng

Từ, cụm từ Nghĩa Ghi chú
Bồ kết Cây họ Đậu, quả dài dẹt như lưỡi kiếm, đốt hoặc nấu nước để gội đầu Hay bị lẫn với bồ hòn vì cùng dùng để gội, giặt
Ngậm đắng nuốt cay Chịu đựng nhiều đau khổ, cay đắng Gần nghĩa, nhưng không có ý “làm ra vẻ vui”
Nuốt giận, nhịn nhục Nén cơn giận, chịu nhục không đáp lại Cách nói thường, không dùng hình ảnh
Nói toạc móng heo Nói thẳng ra, không giữ ý, không kiêng nể Gần như trái nghĩa với ngậm bồ hòn làm ngọt

Điểm làm thành ngữ này khác những câu gần nghĩa nằm ở hai chữ “làm ngọt”. Ngậm đắng nuốt cay chỉ nói chuyện chịu khổ; còn ngậm bồ hòn làm ngọt có thêm một lớp diễn: khổ trong lòng nhưng vẫn phải tươi cười cho người khác yên. Vì thế, khen ai đó “biết ngậm bồ hòn làm ngọt” chẳng hẳn là khen. Câu đó thường đi kèm một tiếng thở dài.

Cũng là im lặng, nhưng vì đã nhận quà, nhận lợi của người ta mà không dám lên tiếng thì phải dùng câu há miệng mắc quai.

Quả đắng ở bờ ao và câu nói trên môi

Quả bồ hòn có ăn được không?

Không. Thịt quả rất đắng và chứa nhiều saponin, chỉ dùng ngoài để giặt, gội hoặc rửa. Lỡ nuốt nước bồ hòn dễ bị buồn nôn, đau bụng; nhà có trẻ nhỏ nên cất quả khô ở chỗ cao.

Cây bồ hòn mọc ở đâu?

Bồ hòn ưa vùng đồi thấp và trung du, gặp nhiều ở các tỉnh phía Bắc và Bắc Trung Bộ. Cây cũng được trồng quanh nhà, bên bờ ao để lấy quả dùng dần.

Ngậm bồ hòn làm ngọt là thành ngữ hay tục ngữ?

Là thành ngữ. Nó là một cụm từ cố định dùng để gọi tên một tình cảnh (cố nén chịu điều đắng cay), chứ không nêu một nhận định hay kinh nghiệm trọn vẹn như tục ngữ.

Bồ hòn tiếng Anh là gì?

Tiếng Anh thường gọi cây và quả này là soapberry hoặc soapnut. Thành ngữ ngậm bồ hòn làm ngọt không có câu tương đương từng chữ; có thể dịch ý là to grin and bear it.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
bắn cá đổi thưởng
FB88
FB88
FB88
fb88
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
tỷ lệ kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
ee88
https://mm88.press/
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
Hay88
Hay88
Hay88
Hay88
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
33win
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
789bet
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
RR88
FB88
fb88
kèo nhà cái
kèo nhà cái
lô đề online
AO88
kèo bóng đá
lô đề online
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5