Bài 68: Mây đen và mây trắng là bài kể chuyện trong phần Học vần của sách Tiếng Việt lớp 1 Cánh diều tập 1, trang 124. Truyện của tác giả Nguyễn Văn Thắng, gồm 5 tranh, mỗi tranh có một câu hỏi. Bài giúp con nghe hiểu, trả lời câu hỏi và hiểu rằng vẻ đẹp thật sự nằm ở việc làm tốt chứ không ở bề ngoài.
Câu chuyện Mây đen và mây trắng kể về điều gì?
Một đám mây trắng xinh xắn bay qua chỗ mây đen. Mây trắng tự cho mình đẹp nên chê mây đen bé nhỏ, xấu xí, rồi kiêu kì bay đi dạo chơi khắp nơi. Mây đen không cãi lại. Nó lặng lẽ nhìn xuống những cánh đồng đang khô nẻ vì nắng hạn và lo nghĩ cách giúp bà con nông dân. Mây đen chịu nắng nóng mãi, người càng đen sạm, nặng trĩu. Cuối cùng mây đen khóc òa, nước mắt rơi xuống thành cơn mưa mát lành. Ruộng đồng, cây cỏ tươi tỉnh trở lại, ai cũng cảm ơn mây đen. Lúc ấy mây trắng mới thấy xấu hổ vì mình chỉ biết chơi mà chẳng giúp được ai.
Nghe kể chuyện và trả lời câu hỏi (trang 124)
Câu 1 (trang 124): Nghe kể chuyện
Trả lời: Con nghe cô (hoặc ba mẹ) kể, mắt nhìn lần lượt 5 tranh. Khi nghe, con chú ý:
- Hai nhân vật: mây trắng (đẹp, kiêu căng) và mây đen (bề ngoài xấu nhưng tốt bụng).
- Mây trắng đã nói gì khi gặp mây đen?
- Mây đen làm gì để giúp cánh đồng, và cuối truyện mây trắng cảm thấy thế nào?
Câu 2 (trang 124): Trả lời câu hỏi
Câu hỏi dưới các tranh: Tranh 1: Mây trắng nói gì với mây đen? Tranh 2: Mây đen lặng im vì còn mải nghĩ điều gì? Tranh 3: Vì sao mây đen oà khóc? Tranh 4: Nước mắt của mây đen mang lại điều gì cho cánh đồng và cỏ cây, hoa lá? Tranh 5: Vì sao mây trắng xấu hổ, tự trách mình?
Trả lời:
- Tranh 1: Mây trắng chê mây đen bé tí, xấu xí, bảo như thế mà cũng đòi làm mây, thật đáng xấu hổ.
- Tranh 2: Mây đen im lặng vì đang nghĩ xem làm sao giúp được bà con nông dân, khi ruộng đồng đang khô hạn thiếu nước.
- Tranh 3: Mây đen khóc òa vì thương bà con nông dân và thương những cánh đồng đang khát nước.
- Tranh 4: Nước mắt của mây đen hóa thành mưa, làm ruộng đồng mát mẻ, cây cỏ hoa lá tươi tỉnh lại, vui như ngày hội.
- Tranh 5: Mây trắng xấu hổ vì thấy mình chỉ đẹp bên ngoài, ham chơi, kiêu căng mà chẳng làm được việc gì có ích; nó hối hận vì đã chê bạn.
Tranh 1 vẽ mây trắng chu môi nhìn mây đen đang buồn. Tranh 2 vẽ mây đen to, chống tay suy nghĩ. Tranh 3 vẽ mây đen há miệng khóc, nước mắt rơi lã chã. Tranh 4 vẽ mưa rơi xuống cánh đồng xanh. Tranh 5 vẽ mây trắng ôm má, mặt buồn.
Gợi ý kể lại câu chuyện theo tranh
Con kể mỗi tranh một hai câu bằng lời của mình:
- Tranh 1: Mây trắng gặp mây đen và chê mây đen xấu.
- Tranh 2: Mây đen không nói gì, chỉ lo cho cánh đồng khô hạn.
- Tranh 3: Thương bà con nông dân, mây đen khóc òa.
- Tranh 4: Nước mắt mây đen thành mưa, cây cỏ tươi tốt, mọi người cảm ơn mây đen.
- Tranh 5: Mây trắng xấu hổ, muốn xin lỗi mây đen.
Khi kể, con đổi giọng: lời mây trắng kiêu kì, chê bai; đoạn mây đen khóc thì kể chậm, buồn; đoạn cánh đồng gặp mưa thì kể vui.
Câu chuyện khuyên em điều gì?
Đừng đánh giá người khác qua vẻ bề ngoài, cũng đừng chê bai, coi thường bạn. Người đáng quý là người biết làm việc tốt, biết giúp đỡ mọi người như mây đen. Nếu lỡ nói lời làm bạn buồn, con hãy xin lỗi sớm, đừng để như mây trắng muốn nói mà không kịp nữa. Bài kể chuyện liền trước là Sư tử và chuột nhắt, cũng nhắc con không được coi thường ai.