Bài 30: Ôn tập và kể chuyện ở trang 72–73 sách Tiếng Việt lớp 1 Kết nối tri thức tập 1 giúp con ôn ph, qu, v, x, y đã học ở Bài 26–28. Đây là bài cuối của phần âm và chữ, gồm 3 hoạt động: đọc, viết và kể chuyện Kiến và dế mèn.

Bài 30: Ôn tập và kể chuyện học những gì?
- Ghép ph, qu, v, x với a, e, ê, ơ thành tiếng.
- Đọc các từ trên những cuốn sách có cánh và đoạn văn ngắn về Thủ đô, Phú Thọ.
- Viết chia quà cho bé.
- Kể chuyện Kiến và dế mèn theo 4 tranh.
Đọc và viết (trang 72–73)
Câu 1 (trang 72): Đọc
Bảng ghép: hàng ph, qu, v, x; cột a, e, ê, ơ (ô ph – a đã điền sẵn pha). Những cuốn sách có cánh ghi các từ: phố cổ, qua phà, vỉa hè, đá quý, cổ vũ, xa xa, xứ sở. Đoạn đọc trong khung vàng ở cuối trang.
Trả lời:
Bảng ghép tiếng:
| a | e | ê | ơ | |
| ph | pha | phe | phê | phơ |
| qu | qua | que | quê | quơ |
| v | va | ve | vê | vơ |
| x | xa | xe | xê | xơ |
Bảng không có ô gạch chéo. Con đọc theo hàng ngang (pha, phe, phê, phơ…) rồi theo cột dọc (pha, qua, va, xa…).
Đọc từ trên các cuốn sách. Một số từ cần hiểu: qua phà là đi qua sông bằng phà; cổ vũ là reo hò, động viên; xa xa là ở phía xa; xứ sở là quê hương, đất nước.
Đoạn đọc có sáu câu ngắn: nhà của bé ở Hà Nội, gần hồ Gươm; quê của bé là Phú Thọ, nơi có đồi chè và rừng cọ; đi xa, bé thương nhớ mẹ và bà. Thủ đô, Bờ Hồ, Phú Thọ là tên riêng nên viết hoa. Con tìm tiếng có ph, qu, x: Phú, quê, xa.
Câu 2 (trang 73): Viết
Trả lời: Con viết chia quà cho bé vào vở.
- Tiếng chia: ch nối với ia. Tiếng quà: qu nối a, dấu huyền trên a.
- Tiếng cho: ch nối o. Tiếng bé: b nối e, dấu sắc trên e.
- Bốn tiếng cách đều nhau; viết xong đọc lại cả cụm.
Kể chuyện: Kiến và dế mèn (trang 73)
Câu 3 (trang 73): Kể chuyện
Kiến và dế mèn, bốn tranh kèm câu hỏi: (1) Mùa thu đến, đàn kiến làm gì? (2) Còn dế mèn làm gì? (3) Đông sang, đói quá, dế mèn đã làm gì? Chị kiến lớn đã nói gì với dế mèn? (4) Xuân về, dế mèn cùng đàn kiến làm gì?
Trả lời: Đây là một truyện cổ tích của Nhật Bản được kể lại, lời kể in trong sách giáo viên.
- Tranh 1: Trời vào thu, đàn kiến tha mồi về tổ, con nào cũng chăm chỉ làm việc.
- Tranh 2: Dế mèn thì đứng trên lá ca hát, chỉ mải chơi, không lo để dành thức ăn.
- Tranh 3: Mùa đông lạnh, dế mèn không có gì ăn nên tìm tới nhà kiến xin ăn. Đàn kiến vẫn mời dế vào ăn cùng. Chị kiến lớn khuyên dế: muốn có cái ăn thì phải siêng năng làm việc.
- Tranh 4: Mùa xuân tới, dế mèn đã hiểu ra, cùng đàn kiến chăm chỉ đi tìm mồi.
Bài học: phải chăm chỉ làm việc mới có cái ăn; khi bạn gặp khó khăn, ta nên giúp đỡ và khuyên bạn sửa lỗi.
Ghi nhớ sau Bài 30
Con đã học xong phần âm và chữ (Bài 1–30). Từ Bài 31, con bắt đầu học vần, mở đầu là Bài 31: an, ăn, ân. Con có thể xem lại cách ghép tiếng trong Bài 20: Ôn tập và kể chuyện.