Bài 116: Cây khế là bài kể chuyện trong phần Học vần của sách Tiếng Việt lớp 1 Cánh diều tập 2, trang 42. Đây là truyện dân gian Việt Nam, gồm 6 tranh, mỗi tranh có câu hỏi. Bài giúp con nghe hiểu, trả lời câu hỏi, kể lại câu chuyện và hiểu vì sao không nên tham lam.
Câu chuyện Cây khế kể về điều gì?
Ngày xưa có hai anh em mồ côi cha mẹ. Anh thì tham, em thì hiền lành, chăm chỉ. Khi ra ở riêng, anh giữ hết của cải, chỉ cho em một cây khế. Em dựng nhà bên gốc, chăm cây, cây sai trĩu quả ngọt. Một con chim phượng hoàng bay đến ăn khế, hứa trả ơn bằng vàng. Chim chở em ra đảo vàng; em chỉ lấy một ít nên trở về no đủ. Người anh biết chuyện, đòi đổi hết nhà cửa ruộng vườn lấy cây khế. Đến lượt anh ra đảo, anh lấy thật nhiều vàng. Chim chở nặng quá, bay qua biển thì đuối sức, người anh rơi xuống biển.
Nghe kể chuyện và trả lời câu hỏi (trang 42)
Câu 1 (trang 42): Nghe kể chuyện
Trả lời: Con nghe cô (hoặc ba mẹ) kể, mắt nhìn theo 6 tranh. Khi nghe, con chú ý:
- Hai anh em khác nhau ở tính nết thế nào?
- Người em và người anh, mỗi người lấy bao nhiêu vàng trên đảo?
- Kết cục của mỗi người ra sao?
Câu 2 (trang 42): Trả lời câu hỏi
Câu hỏi dưới các tranh: Tranh 1: Hai anh em nhà kia tính tình khác nhau thế nào? Tranh 2: Khi cho em ra ở riêng, người anh chia gì cho em? Tranh 3: Chim phượng hoàng bay đến cây khế để làm gì? Nó hứa gì? Tranh 4: Người em theo chim đi đâu và lấy được gì? Tranh 5: Khi thấy em trở nên giàu có, người anh đã làm gì? Tranh 6: Vì sao người anh rơi xuống biển?
Trả lời:
- Tranh 1: Người anh tham lam, lười làm. Người em hiền lành, thật thà, chăm chỉ và biết thương cha mẹ.
- Tranh 2: Người anh giữ nhà cửa, ruộng vườn, chỉ chia cho em một cây khế ở góc vườn.
- Tranh 3: Chim phượng hoàng bay đến ăn quả khế. Chim hứa sẽ đưa người em ra một hòn đảo có nhiều vàng bạc để trả ơn.
- Tranh 4: Người em cưỡi lên lưng chim ra đảo xa. Em chỉ nhặt một ít vàng bạc mang về, từ đó sống sung túc.
- Tranh 5: Người anh ghen tị, bắt em đổi cây khế lấy toàn bộ nhà cửa, ruộng vườn của mình.
- Tranh 6: Người anh tham, lấy quá nhiều vàng bạc. Chim chở nặng quá, bay qua biển bị đuối sức, nghiêng cánh, người anh cùng túi vàng rơi xuống biển.
Tranh 1 vẽ người em đang cuốc đất, người anh mặc áo đỏ, cầm quạt đứng ra lệnh. Tranh 4 vẽ chim phượng hoàng rực rỡ và người em đứng giữa bãi đá đầy vàng.
Gợi ý kể lại câu chuyện theo tranh
Con kể mỗi tranh một hai câu bằng lời của mình:
- Tranh 1: Anh tham lam, em chăm chỉ.
- Tranh 2: Anh chỉ chia cho em một cây khế.
- Tranh 3: Chim ăn khế, hứa trả bằng vàng.
- Tranh 4: Em ra đảo, lấy ít vàng, trở nên khá giả.
- Tranh 5: Anh đòi đổi nhà cửa lấy cây khế.
- Tranh 6: Anh lấy nhiều vàng quá, rơi xuống biển.
Khi kể lời chim, con có thể dùng câu quen thuộc trong truyện cổ: “Ăn một quả, trả cục vàng” để câu chuyện thêm hấp dẫn.
Câu chuyện khuyên em điều gì?
Người thật thà, chăm chỉ, biết đủ sẽ có cuộc sống yên vui. Người tham lam thì phải chịu hậu quả. Con nhớ: anh em trong nhà phải thương yêu, nhường nhịn nhau. Một truyện kể khác trong tập 2 mà con đã nghe là Thổi bóng (Bài 104).