Mưa là Bài 1 của Chủ đề 22: Mưa và nắng, sách Tiếng Việt lớp 1 Chân trời sáng tạo tập 2, trang 35–36. Bài gồm phần so sánh hai tranh, bài thơ Mưa, tìm tiếng có vần oa, ach, ba câu hỏi tìm hiểu bài, hỏi đáp về mưa và trò chơi.
Nói và nghe (trang 35)
Câu 1 (trang 35): Nêu điểm khác nhau giữa hai bức tranh.
Tranh trái: hai bạn nhỏ che ô sặc sỡ đi dưới làn mưa, dưới chân có vũng nước. Tranh phải: hai bạn đội mũ đi dưới ánh nắng; bạn gái đưa tay lên che mắt.
Trả lời:
- Tranh 1 là trời mưa: các bạn che ô, mặt đường ướt nước.
- Tranh 2 là trời nắng: các bạn đội mũ, ánh nắng chiếu sáng, đường khô ráo.
Con có thể nói gọn: Hai tranh khác nhau về thời tiết; trời mưa thì che ô, trời nắng thì đội mũ.
Đọc: Mưa (trang 35–36)
Bài thơ Mưa của Nguyễn Diệu có bốn khổ, mỗi khổ bốn dòng, mỗi dòng bốn tiếng.
- Khổ 1: những hạt mưa rơi đều, nối nhau như đang xếp hàng.
- Khổ 2: mưa rơi trên sân, trên lá, trắng trời, làm nổi bong bóng nước.
- Khổ 3: mưa giúp cây đâm chồi, nở hoa và làm sạch bụi bặm.
- Khổ 4: bạn nhỏ coi mưa là bạn, nghe tiếng mưa như tiếng nhạc.
Cách đọc:
- Đọc đúng: tí tách, xô đẩy, lần lượt, trắng xoá, phập phồng, chồi biếc, xoè hoa, rửa sạch.
- Giải nghĩa: tí tách là tiếng mưa rơi nhỏ, đều đều; phập phồng là phồng lên rồi xẹp xuống liên tục; chồi biếc là mầm cây non xanh.
- Mỗi dòng ngắt nhịp 2/2, giọng nhẹ nhàng, vui; khổ cuối đọc tươi như đang hát.
Câu 1 (trang 36): Tìm trong bài thơ tiếng có vần oa, ach.
Trả lời:
- Vần oa: xoá (trắng xoá), hoa (xoè hoa).
- Vần ach: tách (tí tách), sạch (rửa sạch).
Câu 2 (trang 36): Tìm ngoài bài thơ từ ngữ chứa tiếng có vần oa, ach.
Mẫu: máy điều hoà, kênh rạch.
Trả lời:
- Vần oa: bông hoa, tóc xoà, toà nhà, loa phát thanh, khoá cửa, chìa khoá.
- Vần ach: quyển sách, bức vách, viên gạch, sạch sẽ, cây bạch đàn.
Nội dung chính bài Mưa
Bài thơ tả những cơn mưa thật dễ thương: hạt mưa ngoan ngoãn, mưa tô vẽ cảnh vật, gọi cây nảy chồi, nở hoa, rửa sạch mọi thứ. Bạn nhỏ yêu mưa, coi mưa là người bạn mang đến tiếng nhạc vui.
Tìm hiểu bài (trang 36)
Câu 1 (trang 36): Bài thơ tả cảnh gì?
Trả lời: Bài thơ tả cảnh trời mưa: mưa rơi trên sân, trên lá, trên cây hoa.
Câu 2 (trang 36): Đọc các câu thơ trong bài ứng với nội dung từng bức tranh sau:
Bốn tranh: (1) cành cây non lá xanh dưới mưa; (2) khóm cúc vàng nở trong mưa; (3) khoảng sân lát gạch trước cổng dưới mưa; (4) mưa trắng trời, mặt đất nổi nhiều bong bóng nước.
Trả lời: Con tìm trong bài thơ dòng có hình ảnh giống tranh rồi đọc lên:
| Tranh 1 (cành lá) | Khổ 2, dòng 2: câu thơ nói mưa rơi trên lá. |
| Tranh 2 (khóm hoa) | Khổ 3, dòng 1 và 2: câu thơ nói mưa gọi chồi, làm nụ nở hoa. |
| Tranh 3 (sân gạch) | Khổ 2, dòng 1: câu thơ nói mưa vẽ trên sân. Có thể đọc thêm khổ 3, dòng 3 (mưa rửa sạch bụi) vì sân được mưa rửa sạch. |
| Tranh 4 (bong bóng) | Khổ 2, dòng 3 và 4: câu thơ tả mưa rơi trắng xoá và “Bong bóng phập phồng”. |
Tranh 4 vẽ màn mưa trắng và rất nhiều bong bóng nước trên mặt đất, đúng với hai dòng cuối khổ 2. Có sách giải chọn cho tranh 4 hai dòng đầu bài thơ (tả hạt mưa nhỏ rơi nối nhau); hai dòng ấy cũng tả mưa nhưng không nói đến bong bóng như trong tranh.
Câu 3 (trang 36): Học thuộc khổ thơ em thích.
Trả lời: Con chọn một khổ, đọc to nhiều lần rồi che dần từng dòng để nhớ. Mẹo nhớ: khổ 1 là mưa xếp hàng; khổ 2 là mưa trên sân, trên lá; khổ 3 là mưa làm hoa nở, rửa bụi; khổ 4 là mưa là bạn, là nốt nhạc. Ví dụ, con thích khổ 4 vì khổ thơ ngắn, vui, đọc lên như một bài hát.
Nói và nghe: điều em biết về mưa (trang 36)
Câu 1 (trang 36): Hỏi đáp với bạn điều em biết về mưa.
Trả lời: Hai bạn đặt câu hỏi cho nhau. Gợi ý:
- – Trước khi mưa, trời thường thế nào? – Trời tối sầm, có mây đen, gió thổi mạnh.
- – Mưa có lợi gì? – Mưa cho cây cối có nước, làm mát không khí.
- – Đi học trời mưa, bạn cần mang gì? – Mình mang áo mưa hoặc ô.
- – Mưa to có sấm chớp thì nên làm gì? – Mình ở trong nhà, không đứng dưới gốc cây.
Hoạt động mở rộng (trang 36)
Câu 1 (trang 36): Chơi trò chơi về mưa.
Trả lời: Sách không nêu tên trò chơi, thầy cô sẽ chọn. Gợi ý một trò chơi: người quản trò hô “Mưa nhỏ”, cả nhóm gõ nhẹ đầu ngón tay xuống bàn; hô “Mưa to”, cả nhóm vỗ tay thật nhanh; hô “Sấm”, cả nhóm giậm chân; hô “Tạnh mưa”, tất cả ngồi im. Ai làm sai thì hát một bài về mưa.
Ghi nhớ
Bài thơ giúp con thấy mưa có ích và đáng yêu. Bài tiếp theo của chủ đề là Mặt trời và hạt đậu. Chủ đề trước kết thúc bằng bài kể chuyện Câu chuyện về chú trống choai.