Làng em buổi sáng là bài thơ của Nguyễn Đức Hậu, Bài 1 Chủ đề 30: Làng quê yên bình, sách Tiếng Việt lớp 1 Chân trời sáng tạo tập hai, trang 107–108. Bài gồm nói về tranh làng quê, đọc thơ, tìm vần an, ang, trả lời câu hỏi, học thuộc lòng, hỏi đáp và trò chơi bắt chước âm thanh.
Nói và nghe (trang 107)
Tranh: ngôi nhà mái ngói, đống rơm vàng, chiếc chum bên hiên, cái ao tròn trước sân, hàng cây xanh; trên cành có hai chú chim đang hót.
Câu 1 (trang 107): Bức tranh dưới đây miêu tả cảnh vật ở làng quê hay phố phường?
Trả lời: Bức tranh tả cảnh làng quê. Con nhận ra nhờ ngôi nhà mái ngói thấp, đống rơm, ao nước, vườn cây và chim chóc; ở phố phường thường có nhà cao tầng, đường nhựa và nhiều xe cộ.
Câu 2 (trang 107): Em nghe được những âm thanh gì vào buổi sáng sớm?
Trả lời: Con kể những tiếng mình thường nghe, ví dụ: tiếng gà gáy, tiếng chim hót líu lo, tiếng chổi quét sân, tiếng mẹ gọi dậy, tiếng xe máy, tiếng loa phát thanh.
Đọc: Làng em buổi sáng (trang 107)
Bài thơ có 4 khổ, mỗi dòng chỉ 3 tiếng, đọc nhanh và vui. Khổ nào cũng bắt đầu bằng tiếng chim hót, mỗi khổ tả một nơi trong làng:
- Khổ 1: chim hót trong vườn, cây lá như vẫy chào, hoa trái tỏa thơm.
- Khổ 2: chim hót bên ao, mặt nước gợn sóng, đàn cá thức dậy bơi lội.
- Khổ 3: chim hót ngoài sân, nắng sớm tràn đầy sân.
- Khổ 4: tiếng chim vang khắp nơi, cả đất trời sáng bừng lên.
Giải nghĩa: xôn xao là có nhiều tiếng động nhỏ, rộn ràng. Rung rinh là lay động nhẹ. Chan hòa là tràn ngập khắp nơi.
Cách đọc: ngắt hơi sau mỗi dòng ba tiếng, nghỉ sau mỗi khổ; giọng tươi vui như tiếng chim buổi sớm.
Câu 1 (trang 108): Tìm trong bài thơ tiếng có vần an, ang.
Trả lời: Vần an: chan (chan hòa). Vần ang: sáng (bừng sáng). Tên bài còn có tiếng làng cũng mang vần ang.
Câu 2 (trang 108): Tìm ngoài bài thơ từ ngữ chứa tiếng có vần an, ang.
Mẫu trong sách: tán lá, đường làng.
Trả lời:
- an: quả nhãn, bàn tay, ngan con, lan can, cây đàn;
- ang: cây bàng, nắng vàng, mang cặp, trăng sáng, xóm làng.
Nội dung chính bài Làng em buổi sáng
Bài thơ tả buổi sáng ở làng quê qua tiếng chim hót: tiếng chim làm vườn cây tươi tỉnh, mặt ao gợn sóng, sân ngập nắng và cả đất trời sáng bừng. Qua đó, con thấy làng quê buổi sớm thật yên bình, tươi vui và tràn sức sống.
Tìm hiểu bài (trang 108)
Câu 1 (trang 108): Trong bài thơ, tác giả tả tiếng chim hót vào buổi nào trong ngày?
Trả lời: Tác giả tả tiếng chim hót vào buổi sáng (tên bài là Làng em buổi sáng, cuối bài đất trời bừng sáng).
Câu 2 (trang 108): Đọc các câu thơ trong bài ứng với nội dung từng bức tranh.
Tranh 1: cây trĩu quả đỏ trong vườn. Tranh 2: cái ao bên nhà. Tranh 3: khoảng sân đầy nắng, chim đậu trên hàng rào. Tranh 4: chim hót trên cành, cả xóm nhỏ.
Trả lời:
- Tranh 1: đọc khổ thơ thứ nhất (tiếng chim trong vườn, hoa quả tỏa hương).
- Tranh 2: đọc khổ thơ thứ hai (tiếng chim ở bờ ao, nước rung rinh, cá tung tăng).
- Tranh 3: đọc khổ thơ thứ ba (tiếng chim ngoài sân, nắng chan hòa).
- Tranh 4: đọc khổ thơ cuối (tiếng chim khắp nơi, đất trời bừng sáng).
Câu 3 (trang 108): Học thuộc hai khổ thơ đầu.
Trả lời: Hai khổ đầu là khổ về khu vườn và khổ về bờ ao. Mẹo nhớ: dòng đầu mỗi khổ giống nhau (tiếng chim hót), dòng thứ hai cho biết chim hót ở đâu, các dòng sau kể điều xảy ra ở nơi đó. Con đọc nhiều lần, nhìn tranh 1 và tranh 2 để nhớ ý, rồi gấp sách đọc lại.
Nói và nghe (trang 108)
Câu 1 (trang 108): Hỏi đáp với bạn điều em thích ở làng quê.
Trả lời: Ví dụ một lượt hỏi đáp:
- – Ở làng quê, bạn thích nhất điều gì?
- – Tớ thích ra đồng thả diều với anh họ, gió thổi mát lắm.
- – Còn bạn?
- – Tớ thích sáng sớm nghe gà gáy và được bà cho đi cho gà ăn.
Nếu chưa về quê bao giờ, con có thể nói điều mình thích khi xem tranh, ảnh hoặc phim về làng quê.
Hoạt động mở rộng (trang 108)
Câu 1 (trang 108): Chơi trò chơi Bắt chước âm thanh.
Tranh: bạn gái bắt chước tiếng gà gáy “Ò… ó… o…”, bạn trai bắt chước tiếng chim cu “Cúc cu cúc cu…”.
Trả lời: Gợi ý cách chơi: một bạn bắt chước tiếng một con vật hay đồ vật ở làng quê, các bạn khác đoán đó là tiếng gì. Ví dụ: ò ó o (gà trống), quạc quạc (vịt), ụt ịt (lợn), meo meo (mèo), ộp ộp (ếch). Ai đoán đúng thì được làm tiếp.
Bài tiếp theo của chủ đề: Ban mai trên bản.