Aromantic là từ tiếng Anh chỉ người ít hoặc không cảm thấy hấp dẫn lãng mạn với người khác: không “say nắng”, không mong chuyện hẹn hò, yêu đương theo kiểu đôi lứa. Từ này hay được gọi tắt là aro, báo chí tiếng Việt có khi dịch là người vô ái. Hiểu đúng “aromantic nghĩa là gì” giúp tránh một hiểu lầm phổ biến: aro không có nghĩa là lạnh lùng hay không biết thương ai.
| Nghĩa ngắn | Ít hoặc không có hấp dẫn lãng mạn với người khác |
| Gốc từ | Tiền tố a- (không) + romantic (thuộc về lãng mạn) |
| Gọi tắt | Aro; danh từ: aromanticism |
| Tiếng Việt | Vô ái, người không có cảm xúc lãng mạn |
| Thuộc nhóm | Xu hướng tình cảm (romantic orientation), không phải bệnh |
Aromantic: chữ “a-” đứng trước romantic
Cấu tạo của từ khá dễ đoán. Tiền tố a- gốc Hy Lạp mang nghĩa “không”, như trong atypical (không điển hình) hay apolitical (không quan tâm chính trị). Ghép với romantic ta được “không lãng mạn”. Nhưng “lãng mạn” ở đây không phải tính cách thích hoa nến, thích tặng quà. Nó chỉ sự hấp dẫn lãng mạn: cảm giác muốn yêu, muốn thành một cặp với một người cụ thể.
Dictionary.com giải thích người aromantic là người có rất ít hoặc không có sự hấp dẫn ấy, và nhắc riêng một điều: đừng nhầm với aromatic, nghĩa là “thơm”. Hai chữ chỉ lệch nhau một chữ cái nên gõ vội rất dễ sai. Từ này lan rộng trong cộng đồng mạng nói tiếng Anh vài thập niên gần đây, rồi theo các trang mạng xã hội về giới và xu hướng tính dục đến với giới trẻ Việt.
Khi sang tiếng Việt, aromantic giữ gần như nguyên nghĩa, không bị đổi sắc thái như nhiều từ lóng khác. Chỉ có một lệch nhỏ: người nói đùa hay dùng “aro” cho người “khô khan, chẳng biết yêu là gì”. Cách dùng ấy sai nghĩa gốc. Người aro vẫn có cảm xúc, chỉ là cảm xúc của họ không đi theo hướng yêu đương đôi lứa.
Aro, ace và hai chữ A hay bị gộp làm một
Aromantic (vô ái) hay đi cạnh asexual (vô tính), cả trong các bảng thuật ngữ về giới lẫn trong lời kể của người trong cuộc. Do chung chữ cái đầu và hay được nhắc cùng nhau nên hai từ bị gộp làm một rất thường xuyên. Thật ra chúng nói về hai chuyện khác nhau.
| Aromantic (aro) | Asexual (ace) | |
|---|---|---|
| Nói về | Hấp dẫn lãng mạn: muốn yêu, muốn hẹn hò | Hấp dẫn tình dục |
| Tiếng Việt hay dịch | Vô ái | Vô tính |
| Có đi cùng nhau không | Có người vừa aro vừa ace, nhưng cũng có người chỉ thuộc một nhóm | |
Cũng cần tách aro khỏi những trạng thái tạm thời. Người vừa chia tay, chán yêu một thời gian, hay đang bận học mà gác chuyện tình cảm lại không phải aro. Aromantic mô tả một khuynh hướng ổn định, thường được chính người đó nhận ra sau một thời gian dài để ý cảm xúc của mình.
Người aro có yêu thương ai không?
Có. Đây là điểm nhiều người hiểu sai nhất. Người aromantic vẫn thương cha mẹ, gắn bó với bạn thân, quý thú cưng, có thể sống chung và chăm sóc một người bạn đời theo kiểu tri kỷ. Thứ họ ít hoặc không trải qua là cảm giác “rung động” đặc trưng của tình yêu đôi lứa. Có người aro vẫn ở trong một mối quan hệ, vì quý người kia và hợp nhau, dù không có cảm giác lãng mạn.
Aromantic cũng được nói tới như một phổ chứ không phải một ô cố định. Chẳng hạn demiromantic chỉ người chỉ nảy sinh rung động sau khi đã gắn bó thật sâu với ai đó; ngoài ra còn vài cách gọi khác cho người rất hiếm khi rung động. Cách đặt tên kiểu “tiền tố + romantic/sexual” này cũng gặp ở pansexual hay toàn tính, nên ai đã quen một từ sẽ dễ đoán các từ còn lại.
Người aro cũng không cần được “chữa” hay “đợi gặp đúng người”. Câu nói ấy, dù có ý tốt, thường khiến họ thấy mình bị coi là thiếu một thứ gì đó.
Dùng chữ aromantic trong câu ra sao?
Vài ngữ cảnh thường gặp, mỗi câu một tình huống:
- Bio trang cá nhân: “20 tuổi, mê mèo, aro và rất ổn với điều đó.”
- Nhắn tin với bạn thân: “Tớ nghĩ tớ là aromantic, không phải tớ ghét yêu đâu, chỉ là chưa bao giờ thấy cần.”
- Bình luận dưới bài viết: “Aromantic không có nghĩa là vô cảm nha mọi người, họ vẫn thương bạn bè, gia đình mà.”
- Bàn về nhân vật truyện: “Nhân vật này được tác giả xác nhận là aro, nên mạch truyện không ghép đôi cậu ấy với ai.”
- Câu nói đùa sai nghĩa nên tránh: “Mày aro à mà không có người yêu?” Không có người yêu chưa đủ để gọi ai là aro.
Viết bài văn hay văn bản trang trọng thì có thể thay bằng cụm “người không có nhu cầu yêu đương lãng mạn” và chú thích từ gốc trong ngoặc. Khác với chuyện thầm thích một người mà ai cũng từng trải, aro là cảm giác ấy gần như vắng mặt, và việc gọi đúng tên giúp người trong cuộc thôi tự hỏi mình có “bị lỗi” hay không.
Aro, vô ái và mấy cách gọi đi kèm
Aro là gì?
Aro là cách gọi tắt của aromantic, dùng cả cho người lẫn tính chất: “bạn ấy là aro”, “cộng đồng aro”.
Vô ái là gì, có giống aromantic không?
Vô ái là cách dịch tiếng Việt của aromantic trên một số báo và diễn đàn. Hai cách gọi cùng nghĩa, nhưng nên ghi kèm từ gốc vì “vô ái” còn khá lạ và dễ bị hiểu thành “không có tình yêu thương”.
Aromantic và asexual khác nhau thế nào?
Aromantic nói về hấp dẫn lãng mạn (muốn yêu, muốn hẹn hò), asexual nói về hấp dẫn tình dục. Một người có thể là cả hai, hoặc chỉ là một trong hai.
Aromantic có phải là bệnh tâm lý không?
Không. Aromantic được xem là một xu hướng tình cảm, giống như có người thích người khác giới, có người thích người cùng giới. Nếu ai đó thấy buồn bã kéo dài vì cảm xúc của mình, việc trò chuyện với chuyên gia tâm lý là hợp lý, nhưng bản thân việc là aro thì không cần chữa.