8/3 là cách viết tắt ngày mùng 8 tháng 3 dương lịch, tức Ngày Quốc tế Phụ nữ, ngày cả thế giới nói về quyền và đóng góp của phụ nữ. Ở Việt Nam, hỏi “8/3 là ngày gì” thì hầu như ai cũng trả lời: ngày tặng hoa cho mẹ, cô giáo, bạn gái. Nhưng ngày này ra đời từ những cuộc tuần hành đòi quyền lợi của nữ công nhân, chứ không phải từ tiệm hoa.
| Nghĩa | Ngày Quốc tế Phụ nữ, 8 tháng 3 dương lịch hằng năm |
| Tên tiếng Anh | International Women’s Day (viết tắt IWD) |
| Gốc | Phong trào phụ nữ lao động ở Mỹ và châu Âu đầu thế kỉ XX |
| Liên Hợp Quốc | Kỷ niệm từ 1975; năm 1977 Đại hội đồng ra nghị quyết về ngày này |
| Ở Việt Nam | Ngày kỷ niệm phổ biến, không phải ngày nghỉ lễ theo luật lao động |
Đọc “8/3” thế nào và vì sao gọi là ngày quốc tế?
Viết 8/3 nhưng người Việt thường đọc là “mùng tám tháng ba”, đôi khi chỉ gọn “tám ba”. Con số này luôn tính theo dương lịch, khác với nhiều ngày lễ truyền thống tính theo âm lịch như Tết Đoan ngọ hay Thanh minh. Cách viết ngày trước tháng sau cũng là thói quen của tiếng Việt; người Mỹ đọc thấy “3/8” mới hiểu là cùng một ngày.
Chữ “quốc tế” có lý do của nó. Đây không phải lễ riêng của nước nào: Liên Hợp Quốc và nhiều quốc gia cùng kỷ niệm, mỗi năm Liên Hợp Quốc lại chọn một chủ đề riêng về phụ nữ và bình đẳng giới. Tên đầy đủ trong văn bản là Ngày Quốc tế Phụ nữ; báo chí thỉnh thoảng gọi là “ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3” cho rõ.
Con đường từ những cuộc tuần hành đến ngày 8 tháng 3
Ngày Quốc tế Phụ nữ không được chọn trong một lần. Nó hình thành dần qua mấy mốc mà các nguồn sử đều nhắc tới:
- Năm 1909, tại New York (Mỹ), một “Ngày Phụ nữ” được tổ chức vào cuối tháng 2, đòi quyền lợi cho phụ nữ lao động.
- Tháng 8/1910, hội nghị phụ nữ quốc tế họp ở Copenhagen (Đan Mạch), khoảng 100 đại biểu từ 17 nước tán thành ý tưởng mỗi năm có một ngày của phụ nữ. Khi ấy chưa ấn định ngày cụ thể.
- Năm 1911, hơn một triệu người ở Áo, Đan Mạch, Đức, Thụy Sĩ lần đầu xuống đường trong ngày này, vào 19 tháng 3.
- Năm 1917, nữ công nhân dệt ở Petrograd (Nga) bãi công, đòi bánh mì và hòa bình. Hôm đó là 23 tháng 2 theo lịch Nga cũ, tức 8 tháng 3 theo dương lịch. Về sau ngày 8/3 được giữ làm ngày kỷ niệm chung.
- Năm 1975, nhân Năm Quốc tế Phụ nữ, Liên Hợp Quốc bắt đầu kỷ niệm ngày 8/3; năm 1977 Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua nghị quyết mời các nước dành một ngày trong năm cho quyền phụ nữ và hòa bình.
Nhiều bài viết tiếng Việt còn kể về một cuộc biểu tình của công nhân may ở New York năm 1857. Các tài liệu quốc tế không thống nhất về chuyện này, nên khi viết bài học sinh nên dùng các mốc 1910 và 1917, là những mốc chắc chắn hơn.
Người Việt đón 8/3 ra sao?
Ở trường học, 8/3 là dịp học trò tặng hoa cô giáo, các bạn nam trong lớp góp tiền mua quà cho bạn nữ, có lớp làm thiệp tay. Ở cơ quan, công đoàn hay tổ chức gặp mặt, tặng quà cho chị em. Trong nhà, người chồng, người con nhân hôm ấy nấu một bữa cơm hay rửa bát thay mẹ. Hoa hồng, hoa cẩm chướng, hoa tulip bán chạy nhất; giá hoa thường nhích lên mấy hôm trước ngày lễ.
Một điều nhiều người hỏi: 8/3 không có trong danh sách ngày nghỉ lễ, Tết của Bộ luật Lao động, nên người lao động vẫn đi làm, học sinh vẫn đi học như ngày thường. Các buổi kỷ niệm thường tổ chức ngay trong giờ làm hoặc buổi tối.
Lời chúc là phần không thể thiếu. Gửi cô giáo thì trang trọng, gửi bạn bè thì vui đùa; ai cần gợi ý có thể xem tuyển lời chúc tặng cô giáo mầm non ngày 8 tháng 3. Ở nhiều nước khác, 8/3 lại thiên về các cuộc tuần hành, hội thảo về lương bằng nhau, chống bạo lực với phụ nữ. Cùng một ngày mà mỗi nơi giữ một sắc thái riêng.
Cánh mày râu cũng có ngày riêng là Ngày Quốc tế Nam giới 19/11, khởi xướng ở Trinidad và Tobago năm 1999, dù ở Việt Nam chưa rộn ràng bằng ngày của chị em.
8/3, 20/10 và Ngày của Mẹ: ba ngày dễ lẫn
| Ngày | Thời điểm | Nguồn gốc | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Quốc tế Phụ nữ | 8/3 dương lịch | Phong trào phụ nữ lao động đầu thế kỉ XX | Toàn thế giới |
| Phụ nữ Việt Nam | 20/10 dương lịch | Ngày thành lập Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam (1930) | Riêng Việt Nam |
| Ngày của Mẹ | Chủ nhật thứ hai của tháng 5 (theo lệ Mỹ) | Tôn vinh người mẹ | Nhiều nước, ngày khác nhau |
Hai ngày 8/3 và 20/10 cách nhau hơn bảy tháng, đều là dịp tặng hoa nên hay bị gộp làm một. Khác biệt gọn nhất: 8/3 là của phụ nữ khắp thế giới, 20/10 là của phụ nữ Việt Nam. Thơ cho dịp tháng Mười được gom riêng ở trang những bài thơ tặng mẹ và cô nhân ngày 20 tháng 10.
Người phụ nữ trong thơ ca, từ ca dao đến thơ ngày 8/3
Văn học Việt Nam nói về người phụ nữ từ rất sớm, nhiều nhất là trong ca dao: thân phận “thân em”, sự đảm đang, lòng thương chồng con. Những câu ấy được tập hợp và giải nghĩa ở bài ca dao viết về thân phận người phụ nữ Việt. Thời phong kiến còn có chuẩn “tứ đức” mà ngày nay ít ai nhắc. Đến thơ hiện đại, ngày 8/3 thành một đề tài riêng; muốn chép vào thiệp thì xem các bài trong tuyển thơ ngắn tặng phụ nữ ngày mùng 8 tháng 3.
Thắc mắc quanh ngày 8/3
8/3 là ngày gì?
Là Ngày Quốc tế Phụ nữ, kỷ niệm vào ngày 8 tháng 3 dương lịch hằng năm. Ngày này nhắc tới quyền bình đẳng và đóng góp của phụ nữ trên toàn thế giới.
Ngày 8/3 có được nghỉ không?
Không được nghỉ làm hay nghỉ học. Bộ luật Lao động không xếp 8/3 vào ngày nghỉ lễ, nên mọi người vẫn đi làm, đi học. Một số cơ quan tự tổ chức gặp mặt hoặc cho nữ nhân viên về sớm, nhưng đó là quy định riêng của từng nơi.
8/3 tiếng Anh là gì?
Là International Women’s Day, thường viết tắt IWD. Lời chúc đơn giản nhất là “Happy Women’s Day”.
8/3 và 20/10 khác nhau thế nào?
8/3 là ngày quốc tế, gắn với phong trào phụ nữ trên thế giới. 20/10 là Ngày Phụ nữ Việt Nam, kỷ niệm ngày thành lập Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam năm 1930.
Ngày 8/3 nên tặng gì?
Hoa và lời chúc là phổ biến nhất. Món quà nhỏ tự làm, một bữa cơm, hay đơn giản là làm hộ việc nhà một hôm thường khiến người nhận nhớ lâu hơn món đồ đắt tiền.