Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Xá bấu là gì? Gốc tiếng Tiều của món củ cải muối miền Tây

Cập nhật 29/01/2025·MMavrick Nguyễn·7 phút đọc
Nội dung chính
  • Xá bấu, tiếng Tiều trong bếp miền Tây
  • Một chữ, hai vị mặn và ngọt
  • Củ cải muối, dưa cải hay xá xíu?
  • Mua, ăn và gọi tên xá bấu

Xá bấu là tên người miền Tây gọi món củ cải trắng muối rồi phơi, có khi trộn thêm đường cho ngọt, ăn kèm cháo trắng hay xào trứng. Chữ này mượn từ tiếng Triều Châu (người Nam Bộ quen gọi là tiếng Tiều), nên ngoài cách viết xá bấu còn gặp xá pấu. Tra “xá bấu nghĩa là gì” thì câu đáp ngắn nhất chính là ba chữ: củ cải muối.

Nghĩa Củ cải trắng muối, phơi khô hoặc ướp đường; món ăn kèm của người miền Tây
Gốc từ Mượn tiếng Triều Châu, chữ Hán 菜脯 (rau phơi khô)
Loại từ Danh từ, từ địa phương Nam Bộ
Cách viết khác xá pấu
xá bấu là gì
xá bấu là gì? Củ cải muối của người miền Tây

Xá bấu, tiếng Tiều trong bếp miền Tây

Người Hoa gốc Triều Châu đến Nam Bộ từ nhiều đời trước, mang theo cả lời ăn tiếng nói lẫn món ăn quê nhà. Món củ cải muối của họ viết bằng chữ Hán là 菜脯: chữ đầu là rau, chữ sau vốn chỉ đồ phơi khô cho để được lâu. Theo Wiktionary, tiếng Triều Châu đọc hai chữ này gần như “tshài póu”; mục từ ấy cũng liệt kê luôn xá bấu là từ tiếng Việt mượn từ đó.

Tai người Việt nghe “tshài póu” rồi nói theo, âm đầu thành x, âm sau thành bấu hay pấu. Vì là mượn theo lối nghe, không qua sách vở, nên chẳng có cách viết nào được chốt hẳn. Báo chí cũng mỗi nơi một kiểu: bài này ghi xá bấu, bài kia ghi xá pấu.

Từ này cùng một họ với nhiều chữ gốc Hoa đã quen tai ở miền Tây, kiểu như chữ ní mà người miền Tây mượn từ tiếng Hoa. Ở những vùng có đông người Hoa sống xen với người Kinh và người Khmer, các từ như thế đi thẳng từ chợ vào bữa cơm nhà ai cũng có.

Một chữ, hai vị mặn và ngọt

Gọi là xá bấu, nhưng ra chợ sẽ gặp hai loại khá khác nhau.

  • Xá bấu mặn: chọn củ to, chắc, ướp nhiều muối hột, ủ rồi phơi nhiều nắng cho khô. Loại này cất được lâu, khi ăn phải rửa hoặc ngâm bớt mặn rồi mới xào, nấu canh.
  • Xá bấu ngọt (và chua ngọt): dùng củ nhỏ, xắt sợi hoặc chẻ khúc, phơi chừng hai nắng rồi trộn đường, có nơi thêm giấm. Sợi củ ngả vàng nâu, dai dai, ăn liền được, nên hay được đóng hũ làm quà.

Ở nhà, xá bấu được dùng theo đủ kiểu: thái nhỏ trộn tỏi ớt ăn với cháo trắng, chiên với trứng, xào thịt, nấu canh hay đảo vào chảo cơm chiên. Cái vị mặn ngọt và độ giòn dai của nó làm một nồi cháo trắng đỡ nhạt hẳn.

Nơi gắn với món này nhiều nhất là Vĩnh Châu, vùng đất giồng cát ven biển trước thuộc Sóc Trăng, nay thuộc thành phố Cần Thơ sau đợt sắp xếp lại tỉnh. Mùa khô cuối năm, nông dân ở đây nhổ củ cải tươi rồi muối ngay, vừa giữ được hàng lâu vừa bán được giá hơn củ tươi. Ai muốn biết thêm không khí đời sống vùng này có thể đọc bài học về chợ nổi sông nước miền Tây trong sách Ngữ văn.

Củ cải muối, dưa cải hay xá xíu?

Từ Là gì Quan hệ với xá bấu
Củ cải muối Củ cải trắng muối, phơi Đồng nghĩa, cách gọi phổ thông
Củ cải khô Củ cải xắt rồi phơi khô, không ướp đường Gần nghĩa, thường chỉ loại mặn hoặc nhạt
Dưa cải Cải bẹ muối chua Khác nguyên liệu, khác vị (chua chứ không ngọt)
Xá xíu Thịt heo ướp màu đỏ rồi nướng hoặc quay Chỉ trùng âm “xá”, không liên quan

Người miền Bắc nghe xá bấu lần đầu thường đoán là một loại thịt, có lẽ vì chữ xá gợi tới xá xíu trong bánh bao. Đoán thế là trật: xá bấu hoàn toàn là rau củ. Ở chiều ngược lại, nhiều người miền Tây cũng ít khi nói “củ cải muối”, vì xá bấu đã thành tên gọi tự nhiên trong nhà.

Món ăn còn nằm trong nhịp sống ven sông, ven biển mà ca dao sông nước Nam Bộ hay nhắc. Khách phương xa về đây thì hay mua vài hũ xá bấu ngọt làm quà, vì loại này ăn liền được và để lâu không hỏng.

Mua, ăn và gọi tên xá bấu

Xá bấu hay xá pấu, viết cách nào mới đúng?

Cả hai đều được dùng, vì đây là từ mượn theo âm, chưa có chuẩn chính tả riêng. Xá bấu gặp nhiều trong lời nói và sách nấu ăn; xá pấu hay thấy trên bao bì, báo địa phương.

Xá bấu ăn với gì ngon?

Hợp nhất là cháo trắng nóng. Ngoài ra có thể chiên trứng, xào thịt băm, nấu canh với thịt hoặc trộn vào cơm chiên. Loại mặn nên ngâm nước cho bớt muối trước khi nấu.

Xá bấu là đặc sản ở đâu?

Món này phổ biến khắp miền Tây, nổi tiếng nhất là ở Vĩnh Châu, nơi có cộng đồng người Hoa đông và vùng trồng củ cải lớn trên đất giồng cát.

Xá bấu tiếng Anh gọi là gì?

Thường dịch là preserved radish hoặc salted radish, tức củ cải muối. Trên thực đơn món Hoa ở nước ngoài, đôi khi còn gặp tên phiên âm theo tiếng Triều Châu.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
nổ hũ
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
febet
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
https://789betlove.com/
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
FB88
fb88
kèo nhà cái
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5