Từ đồng nghĩa với da diết là khôn nguôi, đau đáu; trong phương ngữ còn có quay quắt (nhớ quay quắt). Trái nghĩa với da diết là thoáng qua, phai nhạt; nỗi nhớ dịu dần thì gọi là nguôi ngoai. Da diết là tính từ chỉ mức độ của tình cảm, thường đứng sau nhớ, thương, buồn, nên từ thay cũng phải làm được việc ấy.
| Đồng nghĩa | khôn nguôi, đau đáu, quay quắt (phương ngữ); gần nghĩa: khắc khoải, day dứt |
| Trái nghĩa | thoáng qua, phai nhạt, nguôi ngoai |
| Loại từ | tính từ, từ láy |
| Nghĩa | (tình cảm) thấm thía, day dứt không nguôi; xem da diết đặt cạnh khắc khoải, day dứt |
Khôn nguôi, đau đáu, quay quắt: nỗi nhớ da diết đổi sang chữ nào
| Từ | Thêm nét gì | Câu hợp |
|---|---|---|
| khôn nguôi | nhấn vào chỗ không dứt được, giọng văn chương | nỗi thương khôn nguôi |
| đau đáu | thêm lo lắng, canh cánh trong lòng | đau đáu nhớ quê |
| quay quắt | phương ngữ, nhớ đến đứng ngồi không yên | nhớ con quay quắt |
| khắc khoải, day dứt (gần nghĩa) | nghiêng về trăn trở, ân hận hơn là nhớ thương | day dứt vì lỗi cũ |
“Ân hận da diết” nghe lạ tai, còn “day dứt” thì hợp, vì da diết quen đi với tình thương nhớ. Một lỗi khác hay gặp là viết “ra riết”; chỗ sai ấy đã được chỉ ra ở bài da diết hay ra riết.
Nỗi nhớ nhạt dần: từ thoáng qua đến nguôi ngoai
- thoáng qua: chỉ đến một lúc rồi hết, đối thẳng với da diết: buồn thoáng qua và buồn da diết.
- phai nhạt: từng đậm, nay đã nhạt đi theo thời gian.
- nguôi ngoai: vẫn còn nhưng đã dịu, không còn day dứt.
Hờ hững, lạnh nhạt chỉ đối theo ngữ cảnh, vì chúng tả thái độ với người chứ không tả độ sâu của nỗi nhớ.
Đặt câu với da diết, đau đáu, nguôi ngoai
- Xa quê đã mười năm, mẹ vẫn nhớ da diết mùi rơm rạ ngày mùa.
- Người lính già đau đáu tìm lại đồng đội năm xưa.
- Nỗi buồn mất chú mèo của bé Na chỉ thoáng qua vài hôm.
- Thời gian giúp nỗi đau của bà nguôi ngoai dần.
Da diết: vài câu hỏi về từ thay và từ đối
Từ đồng nghĩa với da diết là gì?
Khôn nguôi, đau đáu; trong phương ngữ có quay quắt.
Trái nghĩa với da diết là gì?
Thoáng qua, phai nhạt; nhẹ hơn là nguôi ngoai.
Có nói “vui da diết” được không?
Rất ít gặp. Da diết hợp với nhớ, thương, buồn; niềm vui lớn thì nói vui sướng, rộn ràng.