Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Từ chỉ trạng thái là gì? Cách nhận biết, ví dụ thơ và bài tập

Cập nhật 16/05/2025·MMavrick Nguyễn·11 phút đọc
Nội dung chính
  • Từ chỉ trạng thái gọi tên điều gì?
  • Trạng thái hay hoạt động: đặt hai câu cạnh nhau
  • Bốn phép thử để nhận ra trạng thái
  • Năm nhóm trạng thái thường gặp trong sách

Từ chỉ trạng thái là những từ gọi tên tình trạng của người, con vật, đồ vật trong một khoảng thời gian: đang vui hay buồn, đang ngủ hay thức, còn hay hết, khỏe hay mệt. Ví dụ: nhớ, lo lắng, ngủ, mệt, sốt, còn, hết, trở nên. Ở lớp 2, lớp 3, sách thường học từ ngữ chỉ trạng thái cùng với từ chỉ hoạt động; lên lớp 4, cả hai được gọi chung là động từ.

Khái niệm Từ chỉ tình trạng, cảm xúc, sự tồn tại hay biến đổi của người, vật
Thuộc Từ loại động từ (cùng nhóm với từ chỉ hoạt động)
Dấu hiệu nhận biết Không có động tác nhìn thấy rõ; trả lời câu hỏi “làm sao?”, “thế nào?”; khó đi với “xong”
Ví dụ vui mừng, buồn, nhớ, sợ, ngủ, thức, đói, ốm, còn, hết, hóa, thành
Học ở Tiếng Việt lớp 2, 3 (từ chỉ hoạt động, trạng thái); lớp 4 (động từ)
từ chỉ trạng thái là gì
từ chỉ trạng thái là gì? Nhớ, mệt, ngủ, còn, hết…

Từ chỉ trạng thái gọi tên điều gì?

Thử nhìn một em bé đang ngủ. Em không làm động tác gì đáng kể, vậy mà ta vẫn nói được em đang ở trong một tình trạng nhất định. Chữ ngủ gọi tên tình trạng ấy. Từ chỉ trạng thái là cả một nhóm từ như vậy: chúng không kể việc làm, mà cho biết người hay vật đang ở trong tình trạng nào.

Tình trạng đó có thể nằm bên trong con người, như vui, buồn, nhớ, thương, sợ, lo lắng. Có thể là tình trạng của cơ thể, như đói, khát, mệt, ốm, sốt, buồn ngủ. Cũng có thể là chuyện còn hay mất của sự vật: còn, hết, có, mất; hoặc chuyện thay đổi: hóa, thành, trở nên.

Ở tiểu học, các bài luyện từ và câu hay gọi chung “từ ngữ chỉ hoạt động, trạng thái”. Đến lớp 4, sách Tiếng Việt giới thiệu khái niệm động từ, hiểu là từ chỉ hoạt động, trạng thái của sự vật. Như vậy từ chỉ trạng thái không phải một từ loại riêng: nó là một phần của động từ, được tách ra cho học sinh nhỏ dễ nhận diện. Toàn cảnh các từ loại có ở bài phân biệt danh từ, động từ, tính từ.

Trạng thái hay hoạt động: đặt hai câu cạnh nhau

Hai nhóm này đứng sát nhau nên dễ lẫn. Cách đơn giản nhất là so hai câu có cùng chủ thể:

Tiêu chí Từ chỉ hoạt động Từ chỉ trạng thái
Nói về Việc làm, động tác, sự chuyển động Tình trạng, cảm xúc, sự còn mất, sự đổi khác
Nhìn thấy được không Thường thấy rõ: chạy, viết, quét nhà Thường diễn ra bên trong hoặc âm thầm: nhớ, mệt, ngủ
Câu hỏi hợp “Làm gì?” “Làm sao?”, “Thế nào?”, “Bị gì?”
Thêm “xong” phía sau Tự nhiên: viết xong, quét xong Gượng: “nhớ xong”, “buồn xong” nghe không ổn
Ví dụ Bé chạy ra cổng đón mẹ. Bé nhớ mẹ suốt cả buổi chiều.

Nhóm từ chỉ việc làm đã có bài riêng, kèm bài tập: nhận biết từ chỉ hoạt động lớp 2, 3. Còn tính từ, những chữ như xanh, cao, chăm chỉ, thuộc về nhóm từ tả hình dáng, màu sắc, tính tình.

Bốn phép thử để nhận ra trạng thái

  1. Tìm động tác. Hình dung cảnh đó như một đoạn phim không tiếng. Nếu không thấy ai làm động tác cụ thể mà vẫn có điều để nói (đang mệt, đang sợ, đang say ngủ), nhiều khả năng đó là trạng thái.
  2. Đặt câu hỏi. “Bạn Nam làm gì?” – “Nam đá bóng“: hoạt động. “Bạn Nam làm sao thế?” – “Nam bị đau bụng“: trạng thái.
  3. Thêm “xong”. Hoạt động có điểm kết thúc rõ nên ghép được với “xong”. Trạng thái thì không: ta nói “hết buồn” chứ không ai nói “buồn xong”.
  4. Đọc cả câu. Cùng một chữ, đổi câu là đổi nhóm. Em đứng dậy chào cô là hoạt động; Cây đa đứng giữa đồng chỉ tư thế, sự có mặt của cây, nghiêng về trạng thái.

Phép thử thứ tư quan trọng nhất. Không nên học thuộc danh sách rồi gắn nhãn cố định cho từng chữ.

Năm nhóm trạng thái thường gặp trong sách

Nhóm Ví dụ Câu mẫu
Cảm xúc, tâm trạng vui mừng, buồn, nhớ, thương, sợ, lo lắng, giận Mẹ lo lắng vì trời tối mà con chưa về.
Cơ thể, sức khỏe đói, khát, mệt, ốm, sốt, ngủ, thức Chú mèo ngủ say bên bếp lửa.
Tồn tại, còn mất có, còn, hết, mất Trong lọ còn ba cái kẹo.
Biến đổi hóa, thành, trở nên, trở thành Nước hóa băng khi trời rét đậm.
Tiếp nhận bị, được, phải Lan được cô khen trước lớp.

Hai nhóm đầu là phần trọng tâm ở lớp 2, lớp 3. Ba nhóm sau thường chỉ được nhắc khi học sâu hơn về động từ, và các tài liệu chia nhóm không hoàn toàn giống nhau.

Nỗi buồn của Kiều, nỗi nhớ của Bà Huyện Thanh Quan

Thơ cổ dùng từ chỉ trạng thái rất đắt, nhiều khi đặt ngay đầu câu. Trong đoạn Kiều ở lầu Ngưng Bích, Nguyễn Du lặp đi lặp lại một chữ:

Buồn trông cửa bể chiều hôm,
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?

Chữ buồn chỉ trạng thái, chữ trông chỉ hoạt động. Kiều nhìn ra biển, nhưng cái được nói trước là nỗi buồn; việc nhìn chỉ đến sau. Đặt trạng thái lên đầu, Nguyễn Du cho người đọc thấy mọi cảnh vật trước mắt đều nhuốm tâm trạng của nhân vật. Đoạn trích này được giới thiệu kĩ ở bài tác giả, hoàn cảnh và bố cục đoạn Ngưng Bích.

Bà Huyện Thanh Quan trong bài Qua Đèo Ngang viết:

Nhớ nước đau lòng con quốc quốc,
Thương nhà mỏi miệng cái gia gia.

Bốn từ nhớ, đau lòng, thương, mỏi miệng đều nói về trạng thái: hai từ thuộc tâm trạng, hai từ nói về cơ thể. Tiếng chim kêu được nghe thành nỗi nhớ nước thương nhà của chính người đi đường. Phần đọc hiểu bài thơ có ở trang soạn Qua Đèo Ngang theo sách Ngữ văn 8.

Lời ăn tiếng nói hằng ngày cũng vậy. Câu “Con đói rồi mẹ ơi!” ngắn gọn mà đủ ý, nhờ một chữ chỉ trạng thái.

Luyện nhận biết từ chỉ trạng thái có đáp án

Câu 1

Câu 1: Tìm các từ chỉ trạng thái trong câu “Đêm qua em bé sốt, sáng nay bé đã đỡ mệt và ngủ một giấc dài.”

Đáp án: sốt, mệt (trong cụm “đỡ mệt”), ngủ. Cả ba đều nói về tình trạng cơ thể của em bé, không phải việc em bé làm.

Câu 2

Câu 2: Xếp các từ sau vào hai nhóm hoạt động và trạng thái: chạy, nhớ, viết, lo lắng, nhảy dây, buồn ngủ, quét, thèm.

Đáp án: Hoạt động: chạy, viết, nhảy dây, quét. Trạng thái: nhớ, lo lắng, buồn ngủ, thèm. Mẹo kiểm tra: “viết xong”, “quét xong” thì được; “nhớ xong”, “thèm xong” thì không.

Câu 3

Câu 3: Trong hai câu sau, từ “đứng” ở câu nào nghiêng về chỉ trạng thái? (a) Cả lớp đứng dậy chào cô giáo. (b) Ngôi đình đứng dưới gốc đa.

Đáp án: Câu (b). Ngôi đình không làm động tác “đứng”; từ này chỉ vị trí, sự có mặt lâu dài của ngôi đình. Ở câu (a), “đứng dậy” là động tác của học sinh nên là hoạt động.

Câu 4

Câu 4: Trong câu thơ “Nhớ nước đau lòng con quốc quốc”, những từ nào chỉ trạng thái?

Đáp án: nhớ và đau lòng. “Nhớ” là trạng thái tình cảm, “đau lòng” là nỗi đau trong lòng, không phải hành động nhìn thấy được.

Câu 5

Câu 5: Đặt hai câu, mỗi câu có một từ chỉ trạng thái: một câu kể lúc em được điểm tốt, một câu kể lúc em bị ốm.

Đáp án (gợi ý): Được điểm mười môn Toán, em vui sướng chạy về khoe mẹ. Hôm em ốm, bà ngồi bên giường quạt cho em ngủ. Chú ý: “chạy”, “quạt” trong hai câu là hoạt động; từ chỉ trạng thái là “vui sướng” và “ốm” (câu thứ hai còn có “ngủ”).

Mấy điểm dễ lẫn khi học từ chỉ trạng thái

Từ chỉ trạng thái có phải động từ không?

Có. Theo cách dạy ở tiểu học, động từ gồm từ chỉ hoạt động và từ chỉ trạng thái. Lớp 2, lớp 3 chưa dùng tên “động từ” nên gọi tách hai nhóm cho dễ hiểu; người học lớp lớn hơn sẽ gặp tên gọi động từ chỉ trạng thái.

Vui, buồn là từ chỉ trạng thái hay từ chỉ đặc điểm?

Tùy câu. “Hôm nay em rất vui” nói tâm trạng lúc đó, nhiều sách xếp vào trạng thái. “Bạn ấy là người vui tính” lại tả tính nết, gần với đặc điểm. Khi làm bài, nên theo cách gọi của sách đang học và đọc kĩ ngữ cảnh.

Từ ngữ chỉ trạng thái lớp 2 thường gặp những từ nào?

Phần lớn là từ về cảm xúc và cơ thể: vui, buồn, nhớ, thương, sợ, lo, mệt, đói, khát, ngủ, thức, ốm. Những từ như “còn, hết, hóa, trở nên” thường để dành cho lớp trên.

Ngủ là hoạt động hay trạng thái?

Thường được xếp vào trạng thái, vì ngủ là tình trạng của cơ thể chứ không phải một động tác làm cho xong. Có tài liệu cho học sinh nhỏ gộp chung “hoạt động, trạng thái”, nên đáp án nào được chấp nhận còn phụ thuộc yêu cầu của đề.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
bắn cá đổi thưởng
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
nổ hũ
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
tỷ lệ kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
ee88
https://mm88.press/
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
febet
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
qq88
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
789bet
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
FB88
fb88
kèo nhà cái
kèo nhà cái
lô đề online
AO88
lô đề online
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5