Tóm tắt Yêu và đồng cảm (Phong Tử Khải) ngắn gọn, đầy đủ – 6 mẫu hay nhất

Từ câu chuyện một cậu bé giúp mình xếp đồ vì không muốn đồ vật “khó chịu”, Phong Tử Khải khẳng định đồng cảm là cội nguồn của nghệ thuật. Người nghệ sĩ phải biết rung động với mọi sự vật như trẻ thơ, và nhờ nghệ thuật, người lớn có thể tìm lại tâm hồn trong trẻo của tuổi nhỏ.

Đoạn trích mở đầu bằng chuyện một đứa trẻ vào phòng tác giả, lật lại chiếc đồng hồ úp mặt, chuyển chén trà ra trước ấm, xếp lại đôi giày ngược chiều, vì em thấy đồ vật nằm như thế thì tội nghiệp. Tác giả cảm phục tấm lòng ấy và nhận ra đồng cảm là nền tảng của cái đẹp. Ông phân tích: trước một gốc cây, mỗi nghề nhìn thấy một mặt, chỉ họa sĩ thưởng ngoạn nó mà không vụ lợi. Người họa sĩ phải đặt lòng mình vào đối tượng mới vẽ được thần thái của nó; thiếu điều đó, họ chỉ là người thợ. Trẻ em vốn giàu lòng đồng cảm nên gần với nghệ sĩ hơn cả; lớn lên, ai còn giữ được tấm lòng ấy thì người đó là nghệ sĩ. Cuối cùng, tác giả ca ngợi tuổi thơ và tin rằng nghệ thuật giúp ta trở lại thế giới tốt đẹp ấy.

Phần 1 (đoạn 1, 2). Một chú bé xếp lại đồ đạc trong phòng tác giả chỉ vì không nỡ để chúng ở vị trí “bực bội”. Tác giả nhận ra đó là tâm thế trước cái đẹp, và người nghệ sĩ có lòng đồng cảm rộng lớn với muôn vật. Ông so sánh cách nhìn gốc cây của nhà khoa học, người làm vườn, thợ mộc và họa sĩ để chỉ ra rằng họa sĩ nhìn thế giới ở phương diện cái Mĩ, nơi mọi vật đều bình đẳng.

Phần 2 (đoạn 3). Họa sĩ phải cùng vui buồn với đối tượng miêu tả; chăm chăm vào kĩ thuật mà thiếu lòng đồng cảm thì chỉ là “thợ vẽ”. Lòng đồng cảm đem lại cho nghệ sĩ đời sống tinh thần dồi dào, vì vậy nghệ sĩ lớn cũng là người có nhân cách lớn.

Phần 3 (đoạn 4, 5). Nghệ sĩ đồng cảm cả với cây cỏ, đồ vật; muốn vẽ bình hoa phải hóa thân vào bình hoa. Người thường cũng có thiên hướng ấy nhưng nông sâu khác nhau. Trẻ em là những người giàu lòng đồng cảm nhất, chân thành và tự nhiên hơn cả nghệ sĩ; chỉ khi lớn lên, tấm lòng ấy mới bị mài mòn.

Phần 4 (đoạn 6). Khái niệm “đặt tình cảm vào” của giới phê bình phương Tây thể hiện rõ nhất ở trò chơi say mê của trẻ nhỏ. Tuổi thơ đã qua, nhưng nhờ nghệ thuật, ta có thể sống lại thế giới hồn hậu của nó.

Phong Tử Khải kể rằng có lần một cậu bé vào phòng, tự tay sắp lại những món đồ: chiếc đồng hồ quả quýt đang úp được lật ngửa, chén trà nấp sau quai ấm được đưa ra trước, đôi giày một chiếc xuôi một chiếc ngược được đặt lại cho ngay, sợi dây treo tranh lòng thòng được giấu vào trong. Khi được cảm ơn, cậu nói rằng mình làm vậy vì thấy chúng như thế thì không yên. Trong mắt cậu, đồ vật cũng biết buồn, biết khó chịu như người. Tác giả phục tấm lòng ấy, từ đó cũng để ý đến vị trí của đồ vật và nhận ra rằng cảm giác dễ chịu trước cái đẹp, thủ pháp miêu tả hay cách bố cục tranh đều bắt nguồn từ sự đồng cảm.

Ông giảng cho học sinh: cùng một gốc cây, nhà khoa học quan tâm tới tính chất, người làm vườn nhìn sức sống, thợ mộc thấy chất liệu, còn họa sĩ chỉ ngắm hình dáng của nó. Họa sĩ sống trong thế giới của cái Mĩ, không màng giá trị thực dụng, nên khúc cây khô, hòn đá lạ hay đóa hoa dại cũng thành đề tài đẹp.

Theo tác giả, họa sĩ muốn vẽ ai, vẽ gì thì phải đặt lòng mình vào đó, vui buồn, khóc cười theo đối tượng; nếu chỉ chăm chút kĩ thuật thì cùng lắm thành người thợ vẽ. Nhờ tấm lòng bao la ấy, nghệ sĩ có tinh thần phong phú và nhân cách cao đẹp. Lòng đồng cảm của họ trải khắp muôn loài, kể cả vật vô tri; những câu thơ nghe như vô lí về chim cuốc, hoa đào thực ra là sự thật của thế giới cái Mĩ.

Người thường cũng có sự đồng cảm bẩm sinh, nên ai cũng ưa cái đẹp và khó chịu trước cái xấu. Nhưng trẻ em giàu lòng đồng cảm hơn cả: chúng trò chuyện với chó mèo, nâng niu hoa cỏ, chơi với búp bê bằng cả tấm lòng, nhìn ra những điều người lớn bỏ qua. Vì thế, tác giả cho rằng trẻ thơ mang bản chất nghệ thuật; người lớn chỉ đánh mất nó vì cách nghĩ của người đời, và ai giữ được tấm lòng ấy chính là nghệ sĩ. Kết thúc, ông nhắc đến khái niệm “đặt tình cảm vào”, ca ngợi tuổi thơ là thời quý giá nhất và tin rằng nghệ thuật giúp con người trở về thế giới nhân ái, hòa bình của tuổi nhỏ.

• Vấn đề: lòng đồng cảm – nguồn gốc của nghệ thuật và phẩm chất của người nghệ sĩ.
• Luận điểm 1: sự đồng cảm khiến ta muốn mọi vật ở đúng chỗ, dễ chịu; đó là gốc của cái đẹp (dẫn chứng: chú bé xếp đồ).
• Luận điểm 2: họa sĩ nhìn sự vật bằng con mắt thẩm mĩ, không vụ lợi (dẫn chứng: bốn cách nhìn một gốc cây).
• Luận điểm 3: thiếu lòng đồng cảm thì không thành nghệ sĩ; nghệ sĩ lớn có nhân cách lớn.
• Luận điểm 4: nghệ sĩ đồng cảm với cả vật vô tri, hòa làm một với đối tượng (dẫn chứng: thơ ca cổ, vẽ bình hoa).
• Luận điểm 5: trẻ em giàu đồng cảm tự nhiên, gần gũi với nghệ sĩ; người lớn giữ được lòng ấy là nghệ sĩ.
• Kết luận: tuổi thơ là thời hoàng kim; nghệ thuật giúp ta tìm lại nó.

Một đứa trẻ thương cả chiếc giày, chén trà nên sắp xếp chúng cho “dễ chịu” – chi tiết nhỏ ấy giúp Phong Tử Khải nói về một điều lớn: nghệ thuật sinh ra từ lòng đồng cảm. Người họa sĩ nhìn đời bằng con mắt không tính toán, biết hòa mình vào cả cỏ cây, đồ vật; không có điều đó thì tay nghề giỏi mấy cũng chỉ là thợ. Trẻ em sở hữu tấm lòng này một cách tự nhiên, còn người lớn dễ đánh mất nó. Vì vậy, tác giả trân trọng tuổi thơ và xem nghệ thuật là con đường đưa ta về lại tuổi thơ.