Tóm tắt Pa-ra-lim-pích: Một lịch sử chữa lành những vết thương – 7 mẫu ngắn gọn

Văn bản cho biết Pa-ra-lim-pích bắt nguồn từ giải đấu do bác sĩ Gắt-mừn tổ chức năm 1948 cho các thương binh, trở thành đại hội chính thức năm 1960 và ngày càng phát triển ngang tầm Ô-lim-pích. Qua câu chuyện của hai cựu quân nhân Van Gát và Xnai-đơ tại Tô-ky-ô 2020, tác giả khẳng định thể thao có sức mạnh chữa lành những vết thương do chiến tranh để lại.

Bài báo của Huy Đăng mở đầu bằng hình ảnh người lính dù Van Gát mất đi một phần cơ thể sau một trận chiến ở Áp-ga-ni-xtan nhưng vẫn trở thành biểu tượng của lòng can đảm. Từ đó, tác giả ngược dòng lịch sử: năm 1948, bác sĩ Lút-vích Gắt-mừn tổ chức cuộc thi đấu cho các cựu binh bị chấn thương tủy sống; đến năm 1960, giải đấu được nâng thành Pa-ra-lim-pích lần thứ nhất với 400 vận động viên từ 23 nước, rồi dần trở thành phong trào của mọi người khuyết tật và được tổ chức song hành với Ô-lim-pích từ năm 1988. Phần cuối kể về những cựu chiến binh ở Tô-ky-ô 2020 như Van Gát, Xnai-đơ – những con người đã biến nỗi đau thành động lực. Văn bản gửi gắm thông điệp về khả năng chữa lành của thể thao.

Sa-pô: Năm 2009, cựu lính dù người Anh Van Gát bị thương nặng ở Áp-ga-ni-xtan nhưng không gục ngã. Những cựu binh như anh trở thành tâm điểm của Pa-ra-lim-pích Tô-ky-ô 2020, nhắc ta nhớ rằng phong trào này vốn sinh ra để giúp nạn nhân chiến tranh hòa nhập với cuộc sống.

Phần 1: Năm 1948, song song với Ô-lim-pích Luân Đôn, bác sĩ Gắt-mừn – một người Đức gốc Do Thái từng chạy trốn phát xít – tổ chức một giải thi đấu dành cho thương binh ngồi xe lăn tại bệnh viện Xtốc Men-đơ-vin. Giải được duy trì hằng năm và tới năm 1960 tại Rôm được coi là Pa-ra-lim-pích lần thứ nhất. Về sau, phong trào lan rộng tới mọi người khuyết tật, các hạng mục, tiêu chuẩn ngày càng gần với Ô-lim-pích; từ 1988, hai đại hội dùng chung thành phố và cơ sở vật chất.

Phần 2 – Vượt qua những nỗi đau: Ở Tô-ky-ô 2020, cựu chiến binh chiếm gần một phần mười đoàn thể thao Mỹ. Van Gát học cách thích nghi, chinh phục núi cao, đi bộ tới Nam Cực rồi giành huy chương vàng môn xe đạp. Xnai-đơ bị mù sau một vụ nổ bom nhưng tìm lại chính mình trong làn nước, giành sáu huy chương vàng qua ba kì đại hội. Câu chuyện của họ là minh chứng cho sức chữa lành của thể thao.

Mười hai năm trước kì Pa-ra-lim-pích Tô-ky-ô 2020, lính dù người Anh Gia-cô Van Gát trúng tên lửa trên chiến trường Áp-ga-ni-xtan và mất đi một phần cơ thể. Thế nhưng anh vẫn đứng dậy, trở thành người hùng trong mắt hàng triệu người. Những cựu binh như Van Gát là tâm điểm của Tô-ky-ô 2020, và câu chuyện ấy dẫn người đọc về cội nguồn của đại hội: thể thao người khuyết tật vốn ra đời để giúp nạn nhân chiến tranh trở lại cuộc sống thường ngày.

Năm 1948, đúng dịp Ô-lim-pích diễn ra ở Luân Đôn, bác sĩ Lút-vích Gắt-mừn tổ chức một giải đấu cho các cựu binh Thế chiến II, phần lớn bị tổn thương tủy sống, tại bệnh viện nơi ông làm việc. Ông ấp ủ mục tiêu biến giải đấu nhỏ ấy thành một đại hội thể thao riêng của người khuyết tật. Giải tiếp tục được tổ chức, trở thành thường niên, và năm 1960 tại Rôm chính thức mang tên Pa-ra-lim-pích, quy tụ 400 vận động viên của 23 quốc gia. Hai năm sau, một tổ chức thể thao mới ra đời để hỗ trợ cả những người khuyết tật chưa đủ tiêu chuẩn dự đại hội; Pa-ra-lim-pích từ chỗ dành cho số ít đã thành phong trào rộng khắp. Năm 1988, ở Xơ-un, Pa-ra-lim-pích và Ô-lim-pích lần đầu diễn ra liền nhau tại cùng một thành phố.

Sáu thập niên sau, ở Tô-ky-ô, cựu chiến binh lại góp mặt đông đảo, đoàn vận động viên tị nạn cũng có sáu người. Van Gát, nhờ tổ chức Help for Heroes giúp đỡ, đã thích nghi với cuộc sống mới bằng thể thao: leo núi Man-na-xlu năm 2011, đi bộ 335 km ở Nam Cực cùng hoàng tử Ha-ry, rồi giành hai huy chương vàng, một huy chương đồng môn xe đạp. Brét-ly Xnai-đơ, cựu quân nhân hải quân Mỹ, bị hỏng mắt năm 2011 khi cứu người trong một vụ đánh bom; anh trở lại với bơi lội, giành hai huy chương vàng ở Luân Đôn 2012, ba huy chương vàng ở Ri-ô 2016 và thêm một huy chương vàng ba môn phối hợp ở Tô-ky-ô 2020. Tác giả kết luận: những con người ấy là cội nguồn của phong trào, và câu chuyện chữa lành của họ càng ý nghĩa khi nhân loại đang vật lộn với đại dịch.

Pa-ra-lim-pích có điểm khởi đầu khiêm tốn: một giải thi đấu năm 1948 do bác sĩ Gắt-mừn tổ chức cho những cựu binh phải dùng xe lăn, ngay trong bệnh viện Xtốc Men-đơ-vin, nơi sau này được ví như cánh đồng Ma-ra-tông của phong trào. Từ một sự kiện nhỏ, thiếu kinh phí, giải dần thành thường niên, rồi năm 1960 trở thành Pa-ra-lim-pích đầu tiên ở Rôm. Các tổ chức thể thao người khuyết tật lần lượt ra đời, đại hội mở rộng nhiều nội dung, tiêu chuẩn tiệm cận Ô-lim-pích, và từ năm 1988 hai kì đại hội được tổ chức nối tiếp nhau tại cùng một thành phố.

Tại Tô-ky-ô 2020, nạn nhân chiến tranh một lần nữa là tâm điểm của Pa-ra-lim-pích. Van Gát, người lính dù bị thương ở Áp-ga-ni-xtan, coi việc thích nghi với cơ thể mới giống như khi học trở thành lính dù; anh chinh phục núi cao, vượt hành trình ở Nam Cực rồi giành huy chương ở môn xe đạp. Brét-ly Xnai-đơ mất thị lực khi cứu người trong một vụ nổ, nhưng tìm thấy tự do trong làn nước và trở thành nhà vô địch Pa-ra-lim-pích nhiều lần. Hai câu chuyện cho thấy thể thao giúp con người hàn gắn cả vết thương thể xác lẫn tinh thần.

• 1948: bác sĩ Gắt-mừn tổ chức giải đấu thể thao cho thương binh tại bệnh viện Xtốc Men-đơ-vin, cùng thời điểm Ô-lim-pích Luân Đôn.
• Từ 1952: giải được tổ chức thường niên (theo văn bản).
• 1960: kì Pa-ra-lim-pích đầu tiên ở Rôm, 400 vận động viên của 23 quốc gia.
• Hai năm sau đó: xuất hiện tổ chức thể thao cho người khuyết tật chưa đủ điều kiện dự đại hội; phong trào lan rộng.
• 1988: Pa-ra-lim-pích và Ô-lim-pích được tổ chức tại cùng thành phố Xơ-un.
• 2009 – 2013: Van Gát bị thương ở Áp-ga-ni-xtan, leo núi Man-na-xlu (2011), đi bộ tới Nam Cực cùng hoàng tử Ha-ry.
• 2011 – 2016: Xnai-đơ bị mù sau vụ đánh bom, giành 2 huy chương vàng ở Luân Đôn 2012 và 3 huy chương vàng ở Ri-ô 2016.
• 2020 (tổ chức năm 2021): ở Tô-ky-ô, Van Gát giành 2 vàng, 1 đồng môn xe đạp; Xnai-đơ giành huy chương vàng Pa-ra-lim-pích thứ sáu.

Kết luận

Khi tóm tắt văn bản này, em cần giữ trình tự: câu chuyện mở đầu về Van Gát – lịch sử Pa-ra-lim-pích từ 1948 đến 1988 – những tấm gương ở Tô-ky-ô 2020 – thông điệp chữa lành. Các số liệu (1948, 1960, 400 vận động viên, 23 quốc gia, 1988) nên ghi đúng theo SGK.

Xem thêm:

• Soạn bài Pa-ra-lim-pích (Paralympic): Một lịch sử chữa lành những vết thương
• Soạn bài Nữ phóng viên đầu tiên (Trần Nhật Vy)
• Soạn bài Trí thông minh nhân tạo
• Tác giả – tác phẩm Ca nhạc ở Miệt Vườn