Tóm tắt Cộng đồng và cá thể (Anh-xtanh) ngắn gọn, đầy đủ – 7 mẫu hay nhất

Trong Cộng đồng và cá thể, Anh-xtanh cho rằng mỗi người sống và hiểu biết được là nhờ cộng đồng, nhưng mọi giá trị mới của cộng đồng lại do những cá thể độc lập, sáng tạo làm ra. Thời đại của ông đang thiếu cá tính nên nghệ thuật sa sút, chính trị bất ổn. Dù vậy, tác giả vẫn tin tương lai sẽ tốt đẹp hơn nhờ phân công lao động hợp lí.

Bài tiểu luận Cộng đồng và cá thể của An-be Anh-xtanh bàn về mối quan hệ hai chiều giữa con người với xã hội. Theo tác giả, ai cũng mang ơn cộng đồng: cái ăn, cái mặc, chỗ ở, ngôn ngữ và phần lớn hiểu biết đều do người khác tạo ra, nên giá trị một người được đánh giá qua mức độ người ấy giúp ích cho người khác. Tuy nhiên, mọi của cải vật chất lẫn tinh thần mà nhân loại có đều bắt nguồn từ các cá thể sáng tạo; vì vậy một cộng đồng lành mạnh phải vừa tôn trọng sự độc lập của cá nhân, vừa giữ được sự gắn kết. Nhìn vào đầu thế kỉ XX, tác giả thấy cá tính đang mai một: thiếu người dẫn dắt, nghệ thuật xuống cấp, độc tài trỗi dậy. Song ông vẫn lạc quan, tin rằng kĩ thuật và sự phân công lao động theo kế hoạch sẽ giúp cá nhân phát triển, cộng đồng khỏe mạnh trở lại.

Phần 1 – Quan hệ hai chiều giữa cộng đồng và cá thể. Con người sống theo bầy đàn: ta dùng thức ăn, quần áo, nhà cửa do người khác làm ra và học hiểu biết qua ngôn ngữ do cộng đồng sáng tạo. Giá trị một cá nhân vì thế gắn với những gì người đó đóng góp cho người khác. Nhưng xét kĩ, mọi thành tựu của cộng đồng lại do từng cá nhân sáng tạo làm nên, và cá thể ấy cũng cần cộng đồng nuôi dưỡng. Cộng đồng lành mạnh dung hòa được tính độc lập và sự liên kết.

Phần 2 – Thực trạng của thời đại. Dân số châu Âu tăng gấp nhiều lần nhưng người có tố chất thủ lĩnh ngày càng ít; tổ chức thay thế cá nhân trong kĩ thuật, khoa học; nghệ thuật mất sức sống; trong chính trị, tinh thần độc lập suy yếu, dân chủ lung lay, độc tài xuất hiện, đám đông dễ bị kích động đi vào chiến tranh.

Phần 3 – Niềm tin vào tương lai. Tác giả không bi quan. Ông lí giải: kinh tế, kĩ thuật phát triển khiến cuộc sống cạnh tranh gay gắt hơn, nhưng cũng giúp con người làm ít mà vẫn đủ; nếu phân công lao động theo kế hoạch, mỗi người được bảo đảm vật chất và có điều kiện vun đắp nhân cách, nhờ đó cộng đồng sẽ hồi phục.

• Luận đề: cộng đồng và cá thể gắn bó, nương tựa vào nhau; cả hai cùng cần thiết cho sự phát triển của xã hội.
• Luận điểm 1: Cá thể phụ thuộc vào cộng đồng – lí lẽ: con người có bản chất sống theo bầy; bằng chứng: lương thực, quần áo, nhà cửa, tiếng nói và tri thức đều do người khác tạo ra.
• Luận điểm 2: Giá trị con người nằm ở mức độ giúp ích cho người khác; tuy vậy, chỉ đánh giá bằng phẩm chất xã hội là chưa đủ.
• Luận điểm 3: Cá thể sáng tạo là nguồn gốc mọi giá trị – bằng chứng: người tìm ra lửa, nghề trồng trọt, đầu máy hơi nước; văn hóa thời Phục hưng ở Ý.
• Luận điểm 4: Thời đại hiện tại thiếu vắng cá tính – bằng chứng: người có tố chất dẫn dắt hiếm dần, hội họa và âm nhạc mất sức sống, độc tài lên ngôi, đám đông bị báo chí kích động.
• Luận điểm 5: Niềm tin vào tương lai – lí lẽ: kĩ thuật giảm gánh nặng lao động, phân công lao động theo kế hoạch sẽ bảo đảm đời sống và tạo điều kiện phát triển nhân cách.

Anh-xtanh mở đầu bằng một lời mời tự vấn: nếu ngẫm lại đời mình, mỗi người sẽ thấy hầu hết hoạt động và ước muốn đều liên quan đến người khác. Xét về loài, con người chẳng khác những động vật sống theo đàn. Ta dùng lương thực người khác trồng, mặc áo người khác may, ở nhà người khác dựng; tri thức và niềm tin của ta phần lớn được truyền lại qua ngôn ngữ – thứ công cụ do chính cộng đồng làm ra. Không có ngôn ngữ, tư duy của ta chẳng hơn loài vật bậc cao là bao. Vì thế, con người phải biết ơn cộng đồng, và căn cước của mỗi cá nhân chính là tư cách thành viên của cộng đồng nhân loại.

Từ đó, tác giả nêu thước đo giá trị con người: tình cảm, suy nghĩ, hành động của một người giúp ích cho người khác bao nhiêu thì người đó có giá trị bấy nhiêu. Nhưng ông chỉ ra rằng nếu chỉ dừng ở đó thì chưa đúng, bởi mọi của cải vật chất, tinh thần, đạo đức qua bao thế hệ đều do những cá thể sáng tạo tạo nên. Chỉ cá nhân mới tư duy và tạo ra giá trị mới, kể cả những chuẩn mực đạo đức mới; nhưng cá nhân cũng không lớn lên được nếu tách khỏi cộng đồng. Một cộng đồng khỏe mạnh vì vậy phải dung hòa sự độc lập của cá thể với sự liên kết của xã hội, như văn hóa châu Âu thời Phục hưng từng làm.

Quay về thời đại mình, tác giả nhận thấy cá tính đang bị lấn át: người có khả năng dẫn dắt hiếm dần, tổ chức thay thế thủ lĩnh, hội họa và âm nhạc mất dần tiếng vang, ý thức độc lập của dân chúng suy giảm, dân chủ nghị viện chao đảo, độc tài được dung dưỡng; báo chí có thể kích động đám đông lao vào chiến tranh chỉ trong thời gian ngắn. Dù nhiều người dự báo văn minh sắp suy tàn, Anh-xtanh vẫn lạc quan. Ông cho rằng nguyên nhân là kinh tế, kĩ thuật phát triển quá nhanh khiến cạnh tranh sinh tồn gay gắt; song kĩ thuật cũng giúp con người bớt lao động. Khi xã hội phân công lao động theo kế hoạch, cá nhân được bảo đảm đời sống và có thời gian vun đắp nhân cách, và cộng đồng sẽ lành mạnh trở lại; các biểu hiện suy thoái hôm nay chỉ giống một trận cảm nhẹ của nhân loại trên đà trưởng thành.

• Vấn đề: quan hệ giữa cộng đồng và cá thể.
• Cá thể cần cộng đồng → ăn, mặc, ở, ngôn ngữ, hiểu biết đều nhờ người khác → phải biết ơn cộng đồng.
• Thước đo giá trị → mức độ giúp ích cho người khác → nhưng chưa đủ.
• Cộng đồng cần cá thể → mọi phát minh, giá trị mới do cá nhân sáng tạo → cộng đồng lành mạnh = độc lập + gắn kết.
• Thời đại hiện tại → thiếu cá tính, thiếu thủ lĩnh → hội họa, âm nhạc nghèo đi; dân chủ lung lay, độc tài nảy sinh.
• Niềm tin → kĩ thuật + phân công lao động theo kế hoạch → cá nhân phát triển → cộng đồng hồi phục.

Thưa thầy cô và các bạn, văn bản Cộng đồng và cá thể của An-be Anh-xtanh đặt ra một câu hỏi tưởng quen mà sâu: con người nợ xã hội điều gì, và xã hội cần ở con người điều gì? Câu trả lời của tác giả gồm ba bước. Bước thứ nhất, ông chứng minh rằng ta lệ thuộc vào cộng đồng từ bữa ăn, manh áo đến từng chữ ta nói. Bước thứ hai, ông đảo chiều: mọi thành tựu của cộng đồng đều bắt đầu từ một cá nhân dám nghĩ độc lập, nên xã hội lành mạnh phải nuôi dưỡng cá tính. Bước thứ ba, ông soi vào thời đại mình, thấy cá tính bị xem nhẹ, nghệ thuật nghèo đi, độc tài lớn lên, nhưng vẫn tin rằng kĩ thuật và cách tổ chức lao động hợp lí sẽ mở lối cho cá nhân và cộng đồng cùng phát triển. Thông điệp em rút ra là: hãy sống có ích cho mọi người mà không đánh mất tiếng nói riêng của mình.

Kết luận

Khi tóm tắt Cộng đồng và cá thể, em cần giữ đúng trình tự lập luận: cá thể mang ơn cộng đồng → cộng đồng cần cá thể sáng tạo → thực trạng thời đại → niềm tin vào tương lai. Mẫu 4 (theo luận điểm) đặc biệt hữu ích khi trả lời câu hỏi về luận đề, lí lẽ và bằng chứng; mẫu 2 phù hợp khi đề yêu cầu tóm tắt trong một đoạn văn khoảng 150 chữ.

Xem thêm:

• Soạn bài Cộng đồng và cá thể (Kết nối tri thức 11)
• Tóm tắt Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc
• Soạn bài Bài ca ngất ngưởng