Tên Trộm và Bà Mẹ là một câu chuyện ngụ ngôn sâu sắc về lòng tham và sự khôn ngoan. Qua những tình huống éo le, nhân vật chính đối mặt với những bài học quý giá trong cuộc sống. Câu chuyện này gợi mở nhiều suy ngẫm về giá trị của tình yêu thương và sự trung thực.
Có một đứa trẻ từ nhỏ đã thích ăn trộm. Một hôm, nó đi học về, trong cặp có thêm một chiếc bảng học sinh. Mẹ nó hỏi:
– Sao con lại có tới hai chiếc bảng?
Đứa con đáp:
– Một cái là của bạn cùng lớp với con. Con đã lén lấy cho vào cặp đấy.
Bà mẹ vui mừng nói:
– Con của mẹ thật thông minh. Hai cái bảng chắc chắn là tốt hơn một cái rồi.
Ít lâu sau, đứa con lại mang về một cái áo da, trị giá 50 quan tiền. Đứa con đưa chiếc áo da cho mẹ, mẹ nó khen:
– Con trai của mẹ thật là giỏi, biết hiếu thảo với mẹ. Ra mẹ thơm một cái nào.
Đứa con trai ngày một lớn lên, càng ngày càng lấy trộm những thứ có giá trị hơn. Hôm nay ăn trộm bò, ngày mai ăn trộm ngựa, ngày hôm sau trộm vàng bạc châu báu. Bà mẹ luôn luôn khen ngợi con, trong nhà thiếu thứ gì, liền bảo với con trai để nó đi trộm về.
Có một lần, đứa con ăn trộm đồ bị người ta bắt quả tang, giải lên quan phủ. Vì hắn trộm quá nhiều thứ nên bị phạt tội chết. Tên trộm bị trói hai tay ra sau lưng, giải ra pháp trường. Mẹ hắn đi theo sau, khóc lóc thảm thiết. Tại pháp trường, tên trộm xin quan cho hắn được nói với mẹ vài lời. Khi bà mẹ bước tới gần, hắn liền cắn mạnh vào tai mẹ. Mẹ hắn đau quá kêu toáng lên, lớn tiếng mắng con:
– Mày thật là đồ bất hiếu, tự mình phạm tội chết còn chưa đủ hay sao mà còn muốn làm mẹ thành tật à?
Đứa con giận dữ nói với mẹ hắn:
– Lần đầu tiên tôi ăn trộm cái bảng về, nếu bà đánh tôi một trận và dạy bảo tôi thì tôi không đến nỗi như ngày hôm nay và đã không bị xử tội chết.
Lời bàn: Khi làm điều sai trái, dù là cái sai rất nhỏ, thì cũng phải kịp thời sửa chữa. Nếu không, cứ để nó lớn dần lên thành cái sai nghiêm trọng thì có thể khiến mình phải hối hận cả đời.
Ý nghĩa truyện Tên Trộm và Bà Mẹ
Cái sai nhỏ được khen thì thành cái sai lớn
Lần đầu, đứa trẻ chỉ lấy một chiếc bảng của bạn. Nếu khi ấy mẹ nó bắt trả lại và giải thích vì sao không được lấy, câu chuyện đã khác. Nhưng bà mẹ khen con thông minh, rồi khen con hiếu thảo khi nó mang về chiếc áo da. Từ chiếc bảng đến con bò, con ngựa, rồi vàng bạc, mỗi bước leo thang đều có lời khen của mẹ đi kèm. Truyện cho thấy thói xấu không tự nhiên lớn lên; nó được nuôi bằng sự dung túng.
Lời trách muộn màng ở pháp trường
Hành động cắn tai mẹ là một chi tiết dữ dội, khiến người đọc giật mình. Đó không phải là sự hỗn láo đơn thuần, mà là tiếng kêu cuối cùng của người con biết mình đã đi quá xa và hiểu ra ai đã đẩy mình đến đó. Dù vậy, người đọc cũng thấy tên trộm vẫn đang đổ hết lỗi cho mẹ, một cách nhận lỗi chưa trọn vẹn.
Bài học cho cha mẹ và cho người trẻ
Với cha mẹ, truyện là lời nhắc: thương con là dạy con phân biệt đúng sai từ những việc nhỏ nhất, chứ không phải bênh vực mọi điều con làm. Với người trẻ, lời bàn cuối truyện vẫn đúng: cái sai dù nhỏ cũng phải sửa ngay, đừng đợi đến khi không còn kịp.
Nguồn gốc truyện Tên Trộm và Bà Mẹ
Đây là ngụ ngôn Aesop “Tên trộm và mẹ hắn”: cậu bé ăn cắp sách vở của bạn được mẹ khen, lớn lên thành kẻ trộm, trước khi bị xử đã cắn tai mẹ và trách mẹ không dạy mình từ lần đầu. Bản tiếng Việt này đặt câu chuyện vào bối cảnh phương Đông (cái bảng học sinh, áo da năm mươi quan tiền, quan phủ) và thêm phần “Lời bàn”.
Đọc thêm những truyện về cách dạy con: Cậu bé và bức tranh sư tử, Cha và con gái và Chú bé chăn cừu.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao tên trộm cắn tai mẹ mình?
Để trách mẹ: nếu ngay lần đầu lấy trộm chiếc bảng, mẹ đánh và dạy bảo hắn, thì hắn đã không trở thành kẻ trộm và không bị xử tội chết.
Bài học từ truyện Tên Trộm và Bà Mẹ là gì?
Lỗi nhỏ phải được sửa ngay; cha mẹ không nên dung túng cái sai của con, vì cái sai nhỏ bỏ qua sẽ lớn dần thành tội lớn.