Soạn bài Một số giọng điệu của tiếng cười trong thơ trào phúng, văn 8

Đối tượng miêu tả, thể hiện của văn bản trào phúng là: Đối tượng miêu tả, thể hiện của văn học trào phúng là sự bất toàn của con người (những thứ không trọn vẹn, không hoàn hảo) của con người, của cuộc sống.

Văn bản đã nêu đối tượng cụ thể mà tiếng cười trào phúng thường hướng tới:
– Tự cười mình (thấy mình đáng cười, vô tích sự)

– Những thói xấu như thói tự mãn, kiêu căng, đạo đức giả, keo kiệt,…

– Những ông quan xấu: vừa giàu có vừa keo kiệt, bủn xỉn: làm quan nhiều quyền lực nhưng đến cái thân mình cũng không đảm bảo được an toàn.

– Bọn quan tham.

– Sự tha hóa về đạo đức đang diễn ra lan tràn trong xã hội.

Văn bản đề cập đến những giọng điệu của tiếng cười trong thơ trào phúng:

– Một số giọng điệu ở thơ trào phúng được đề cập trong văn bản là: Hài hước, mỉa mai – châm biếm, đả kích. Ba giọng điệu ấy cùng dẫn chứng thơ Phạm Thái, Nguyễn Khuyến, Tú Xương được nêu lại gọn trong các mẫu tóm tắt Một số giọng điệu của tiếng cười.

Dấu hiệu nhận biết từng giọng điệu:

– Hài hước: là cách đùa cợt nhẹ nhàng cùng những yếu tố khác lạ phóng túng, phá vỡ các khuôn khổ quen thuộc, tạo thích thú cho người đọc nhưng không làm mất đi dụng ý châm biếm sâu cay của tác giả.

– Mỉa mai – châm biếm: là đề cập đến những yếu tố vô lí hoặc thiếu lô-gic, đảo lộn trật tự thông thường, tạo nên tiếng cười phê phán, thanh lọc những thói hư xấu như thói tự mãn, kiêu căng, đạo đức giả, keo kiệt,…; tạo cho người đọc cảm giác hả hê, sung sướng vì cái xấu được lật tẩy, bị phê phán.

– Đả kích: mang giọng điệu phủ nhận gay gắt đối tượng, thể hiện quan niệm nhân sinh, đạo đức của tác giả; tạo cho người đọc cảm giác hả hê, khoái chí vì cái xấu bị đả kích, phê phán một cách sâu cay.

Trong các giọng điệu của tiếng cười ở thơ trào phúng mà văn bản đề cập đến, em cảm thấy thích thú với giọng điệu mỉa mai – châm biếm vì giọng điệu này tạo nên tiếng cười phê phán, thanh lọc những thói xấu như thói tự mãn, kiêu căng, đạo đức giả, keo kiệt,… trong đời sống, xã hội, con người. Giọng điệu này dễ làm người khác ấn tượng và làm người khác thấy được những cái sai trái, những mặt xấu của vấn đề từ đó có tinh thần khắc phục, rút kinh nghiệm, có ý thức hoàn thiện bản thân, sống tích cực. Mỉa mai – châm biếm là thủ pháp tạo nên tiếng cười bằng cách “chế nhạo ngầm, đeo mặt nạ nghiêm trang”.

Tác giả khẳng định:

– Tiếng cười trong thơ trào phúng phong phú, đa sắc màu như chính cuộc sống,

– Tiếng cười trong thơ trào phúng thật cần thiết để đẩy lùi cái xấu, hướng mỗi con người đến những giá trị cao đẹp hơn.

⇒ Khẳng định sự đa dạng của các giọng điệu tiếng cười trong thơ trào phúng và giá trị to lớn của thơ trào phúng trong việc hướng con người đến chân, thiện, mĩ. Muốn nắm xuất xứ, luận đề và hệ thống luận điểm trước khi trả lời, em đọc những nét chính về bài nghị luận của Trần Thị Hoa Lê.

Cả hai bài thơ Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu và Lai Tân đều kết hợp hai giọng điệu: mỉa mai – châm biếm và đả kích.

– Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu (Trần Tế Xương): mỉa mai, châm biếm cảnh trường thi nhốn nháo, “ông cử”, “quan trường” nhếch nhác dưới thời thực dân; đồng thời đả kích sâu cay xã hội mất nước, nền thi cử suy đồi.

– Lai Tân (Hồ Chí Minh): châm biếm qua giọng kể tưởng như khách quan, câu kết “Trời đất Lai Tân vẫn thái bình” đầy mỉa mai; đồng thời đả kích, vạch trần bộ máy quan lại thối nát (ban trưởng nhà giam đánh bạc, cảnh trưởng ăn tiền, huyện trưởng hút thuốc phiện).

Soạn văn Một số giọng điệu của tiếng cười trong thơ trào phúng với phần giải đáp chi tiết theo sách giáo khoa ngữ văn 8 đã được tổng hợp chi tiết. Học sinh nên tham khảo những thông tin này để nắm rõ ý nghĩa văn bản.