Phân tích bài thơ Thu hứng (Cảm xúc mùa thu) – Dàn ý + 7 bài văn mẫu hay nhất

Trong kho tàng thơ Đường, ít bài thơ thu nào để lại ấn tượng sâu như Thu hứng (bài 1) của Đỗ Phủ. Viết năm 766 khi đang lưu lạc ở Quỳ Châu, nhà thơ đã gửi vào tám câu thơ một bức tranh thu tiêu điều và một tấm lòng đau đáu nhớ quê.

Bốn câu đầu tả cảnh. Sương móc trắng dày làm “điêu thương” – tàn úa – cả rừng phong; núi Vu, kẽm Vu chìm trong hơi thu “tiêu sâm” hiu hắt. Không có vẻ trong trẻo, êm đềm của mùa thu quen thuộc, cảnh ở đây lạnh và buồn ngay từ câu mở đầu. Hai câu thực càng dữ dội hơn: sóng giữa lòng sông vọt lên tận trời, mây gió trên ải sà xuống sát đất. Trời đất như đảo lộn, vừa hùng vĩ vừa ngột ngạt, giống như thời cuộc loạn lạc mà nhà thơ đang sống.

Bốn câu cuối chuyển sang tình. Khóm cúc đã nở hai lần – nhà thơ đã hai mùa thu xa nhà – và giọt lệ ngày trước lại tuôn. Con thuyền lẻ loi buộc ở bến như buộc chặt “tấm lòng vườn cũ”. Chiều xuống, khắp nơi rộn ràng may áo rét, tiếng chày đập vải trên thành Bạch Đế dồn dập, càng giục giã nỗi nhớ quê của kẻ tha hương.

Bằng thể thất ngôn bát cú chặt chẽ, phép đối chỉnh và bút pháp tả cảnh ngụ tình, Đỗ Phủ đã biến một bài thơ thu thành tiếng lòng của người con xa quê, lo cho vận nước. Đọc bài thơ, ta hiểu vì sao hậu thế kính trọng gọi ông là “Thi thánh”.

Mùa thu là đề tài quen thuộc của thi ca phương Đông, nhưng mỗi nhà thơ lại tìm thấy ở mùa thu một nỗi niềm riêng. Với Đỗ Phủ, nhà thơ hiện thực lớn nhất đời Đường, mùa thu năm 766 ở Quỳ Châu gắn với cảnh lưu lạc, già yếu và nỗi nhớ quê không nguôi. Tâm trạng ấy kết tinh trong chùm tám bài Thu hứng, mà bài thứ nhất – quen gọi là Cảm xúc mùa thu – được xem là tiêu biểu nhất.

Năm 755, loạn An Lộc Sơn bùng nổ, đẩy nhà Đường vào cảnh suy vong. Đỗ Phủ cùng gia đình chạy loạn qua nhiều vùng đất, đến năm 766 thì dừng chân ở Quỳ Châu, một vùng núi sông hiểm trở bên Trường Giang. Ông đã ngoài năm mươi, nhiều bệnh, lòng luôn hướng về quê nhà nhưng đường về còn xa. Bài thơ ra đời trong hoàn cảnh ấy nên cảnh thu nào cũng nhuốm màu tâm trạng.

Hai câu đề mở ra không khí thu bao trùm cả một vùng rộng lớn:

Ngọc lộ điêu thương phong thụ lâm,
Vu sơn, Vu giáp khí tiêu sâm.

“Ngọc lộ” – sương móc trắng như ngọc – và “phong thụ lâm” – rừng phong – là những thi liệu quen thuộc của thơ thu. Nhưng Đỗ Phủ không dừng ở vẻ đẹp ước lệ; ông dùng hai chữ “điêu thương” để nói sương móc làm tàn úa, làm tổn thương cả rừng phong. Mùa thu trở thành một sức mạnh tàn phá. Câu thơ thứ hai gọi đích danh núi Vu, kẽm Vu – những địa danh có thật ở vùng Tam Hiệp – rồi khép lại bằng “khí tiêu sâm”, hơi thu hiu hắt, âm u. Bản dịch “Ngàn non hiu hắt, khí thu lòa” tuy mượt mà nhưng đã làm mất địa danh cụ thể và phần nào sắc thái thê lương ấy.

Hai câu thực đẩy bức tranh lên một tầm vóc khác:

Giang gian ba lãng kiêm thiên dũng,
Tái thượng phong vân tiếp địa âm.

Hai câu đối nhau rất chỉnh: “giang gian” (giữa sông) đối “tái thượng” (trên ải), “ba lãng” (sóng) đối “phong vân” (gió mây), “kiêm thiên dũng” (vọt lên tận trời) đối “tiếp địa âm” (sà xuống sát đất u ám). Sóng từ dưới thấp vọt lên cao, mây từ trên cao sà xuống thấp; hai chuyển động ngược chiều khiến trời đất như bị khuấy đảo, không còn ranh giới. Không gian được mở theo chiều cao, chiều sâu và chiều xa, hùng vĩ mà ngột ngạt. Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng đằng sau cảnh chao đảo ấy là hình ảnh một xã hội loạn lạc và tâm trạng bất an của nhà thơ. Như vậy, bốn câu đầu tả cảnh mà đã chan chứa tình.

Từ câu thứ năm, bài thơ chuyển hẳn sang tình thu:

Tùng cúc lưỡng khai tha nhật lệ,
Cô chu nhất hệ cố viên tâm.

Hoa cúc là loài hoa của mùa thu. “Lưỡng khai” – nở hai lần – là cách nhà thơ đếm thời gian: đã hai mùa thu ông sống xa quê (năm 765 ở Vân An, năm 766 ở Quỳ Châu). Hoa nở lẽ ra mang niềm vui, vậy mà lại gắn với “tha nhật lệ” – nước mắt ngày trước. Câu thơ có thể hiểu là hoa cúc nở ra giọt lệ, hoặc nhìn hoa mà người rơi lệ; cách hiểu nào cũng cho thấy nỗi buồn đã kéo dài từ quá khứ đến hiện tại. Câu sau đối lại bằng hình ảnh “cô chu” – con thuyền lẻ loi. Thuyền là phương tiện nhà thơ mong sẽ đưa mình về quê, nhưng thuyền lại “nhất hệ” – bị buộc chặt một chỗ. Sợi dây buộc thuyền cũng là sợi dây buộc chặt “cố viên tâm”, tấm lòng nhớ vườn cũ. Bản dịch “Con thuyền buộc chặt mối tình nhà” đã bỏ chữ “cô”, làm nhạt đi nỗi cô đơn của người lữ khách.

Hai câu kết khép bài thơ bằng âm thanh:

Hàn y xứ xứ thôi đao xích,
Bạch Đế thành cao cấp mộ châm.

Khắp nơi người ta giục nhau cắt may áo rét, tiếng chày đập vải trên thành Bạch Đế vang lên dồn dập lúc chiều tà. Đó là nhịp sống bình thường của người dân chuẩn bị đón mùa đông, nhưng với kẻ tha hương, mỗi tiếng dao thước, mỗi tiếng chày lại như gõ vào nỗi nhớ nhà. Chữ “cấp” (gấp, dồn dập) vừa tả âm thanh vừa tả nhịp lòng thổn thức. Bài thơ kết thúc mà âm vang vẫn còn ngân dài.

Về nghệ thuật, Thu hứng là bài thất ngôn bát cú mẫu mực: luật chặt, vần bằng “lâm – sâm – âm – tâm – châm”, hai liên thực và luận đối chỉnh cả ý lẫn lời. Bút pháp tả cảnh ngụ tình khiến cảnh và tình hòa quyện; ngôn ngữ hàm súc, mỗi chữ như “điêu thương”, “lưỡng khai”, “nhất hệ” đều nặng nghĩa.

Cảm xúc mùa thu là bức tranh thu độc đáo và cũng là bức chân dung tâm hồn Đỗ Phủ: một con người dù già yếu, lưu lạc vẫn đau đáu nhớ quê, lo cho vận nước. Chính tấm lòng ấy làm nên sức sống lâu bền của bài thơ qua hơn mười hai thế kỉ.

Đỗ Phủ có biệt tài dựng cảnh bằng vài nét bút cô đọng. Trong Thu hứng (bài 1), chỉ bốn câu thơ đầu đã đủ vẽ nên một mùa thu vùng Quỳ Châu vừa tiêu điều vừa hùng vĩ, khác hẳn những mùa thu dịu dàng ta thường gặp trong thơ.

Câu thơ mở đầu “Ngọc lộ điêu thương phong thụ lâm” có hai hình ảnh rất quen của thơ thu: sương móc và rừng phong. Điều đặc biệt nằm ở chữ “điêu thương”. Sương vốn nhẹ, mong manh, vậy mà ở đây lại có sức làm tàn úa, làm tổn thương cả một cánh rừng. Mùa thu không đến bằng làn gió heo may mà đến bằng sự tàn phá. Người đọc cảm được cái lạnh thấm vào cây cỏ và thấm cả vào lòng người.

Câu thứ hai “Vu sơn, Vu giáp khí tiêu sâm” kéo tầm nhìn ra toàn cảnh núi non. Núi Vu và kẽm Vu là những địa danh có thật bên Trường Giang, nơi núi dựng hai bên, lòng sông hẹp và sâu. Trên toàn vùng ấy phủ một thứ “khí tiêu sâm” – hơi thu hiu hắt, âm u, thê lương. Chỉ bằng hai câu, không khí buồn đã lan khắp không gian, từ rừng cây đến núi kẽm.

Hai câu thực chuyển từ tĩnh sang động. “Giang gian ba lãng kiêm thiên dũng” – giữa lòng sông, sóng tung trào như vọt lên tận trời; “Tái thượng phong vân tiếp địa âm” – trên cửa ải, gió mây sà xuống sát mặt đất u ám. Nhà thơ dùng phép đối chỉnh từng chữ, đặt hai chuyển động ngược nhau cạnh nhau: dưới thấp vươn lên, trên cao đổ xuống. Không gian bị lấp kín cả trên lẫn dưới, trời và đất như chạm vào nhau. Cảnh hoành tráng mà ngột ngạt, gợi cảm giác chao đảo, bất an.

Để có được bức tranh ấy, nhà thơ phải đứng ở một điểm nhìn cao, phóng tầm mắt từ rừng phong, núi kẽm xuống dòng sông rồi ra tận cửa ải xa. Cảnh được trải theo chiều cao, chiều sâu, chiều xa, tạo nên một không gian rộng lớn khác thường. Nhưng càng rộng lớn, con người đứng giữa cảnh càng thấy mình nhỏ bé, cô độc.

Bốn câu đầu vì thế không chỉ tả thiên nhiên. Mùa thu tiêu điều, trời đất đảo lộn cũng là hình ảnh một thời đại loạn lạc sau binh biến và là tâm trạng buồn lo, u uất của nhà thơ. Đó chính là nghệ thuật “tả cảnh ngụ tình” đạt tới độ tinh luyện của Đỗ Phủ.

Nếu bốn câu đầu của Cảm xúc mùa thu mở ra một không gian thu rộng lớn, thì bốn câu cuối thu hẹp dần về khóm cúc, con thuyền, tiếng chày, để rồi dừng lại trong lòng người. Đây là phần bộc lộ trực tiếp nhất nỗi nhớ quê và thân phận tha hương của Đỗ Phủ.

Câu năm “Tùng cúc lưỡng khai tha nhật lệ” chứa một phép tính thời gian rất lặng lẽ. Khóm cúc đã nở hai lần, nghĩa là nhà thơ đã hai mùa thu sống xa nhà. Hoa nở là dấu hiệu của sự sống, của niềm vui, vậy mà gắn liền với “tha nhật lệ” – giọt nước mắt của những ngày đã qua. Hoa cúc như nở ra giọt lệ, hay người nhìn hoa mà rơi lệ – câu thơ để ngỏ cả hai cách hiểu. Chỉ biết rằng nỗi buồn không phải mới có hôm nay; nó đã có từ mùa thu trước và nay lại trào lên.

Câu sáu “Cô chu nhất hệ cố viên tâm” đối lại rất chỉnh. “Cô chu” – con thuyền lẻ loi – là hình ảnh thân phận nhà thơ, trôi nổi nhiều năm trên sông nước. Con thuyền ấy lẽ ra là hi vọng đưa ông trở về, nhưng lại bị “nhất hệ” – buộc chặt một chỗ. Hình ảnh thuyền đứng yên mà lòng người thì cứ hướng mãi về “cố viên” – vườn cũ, quê nhà – tạo nên một nghịch lí đầy xót xa: muốn về mà không về được. Sợi dây buộc thuyền cũng là sợi dây buộc chặt nỗi nhớ, không sao gỡ ra.

Hai câu kết chuyển sang âm thanh của đời sống: “Hàn y xứ xứ thôi đao xích, / Bạch Đế thành cao cấp mộ châm.” Mùa đông sắp đến, khắp nơi rộn ràng cắt may áo rét, tiếng dao thước như giục giã. Trên thành Bạch Đế, tiếng chày đập vải buổi chiều vang lên dồn dập. Người ta đang chuẩn bị cho một mùa đông ấm áp bên gia đình, còn nhà thơ vẫn là kẻ lữ thứ nơi đất khách. Âm thanh ngoài kia càng náo nức, lòng người lại càng quạnh hiu. Chữ “cấp” vừa tả nhịp chày dồn dập vừa tả nhịp lòng thổn thức, giục giã.

Bốn câu thơ cuối cho thấy nỗi nhớ quê của Đỗ Phủ không bộc lộ bằng lời than trực tiếp mà thấm vào từng sự vật: bông cúc, con thuyền, tiếng chày. Chính sự kiệm lời ấy làm nỗi nhớ thêm sâu, thêm thấm thía. Và vì “vườn cũ” của nhà thơ gắn với một đất nước đang điêu tàn sau loạn lạc, nỗi nhớ quê cũng hòa làm một với nỗi lo nước, thương đời.

Thu hứng (bài 1) thường được nhắc đến như một mẫu mực của thể thất ngôn bát cú Đường luật. Đọc kĩ bài thơ, ta thấy Đỗ Phủ không chỉ tuân thủ những quy tắc chặt chẽ của thể thơ mà còn biến chúng thành phương tiện biểu đạt cảm xúc một cách tài tình.

Trước hết là luật và vần. Bài thơ có tám câu, mỗi câu bảy chữ, làm theo luật trắc (chữ thứ hai của câu đầu – “lộ” – là thanh trắc). Toàn bài gieo một vần bằng ở cuối các câu 1, 2, 4, 6, 8: “lâm – sâm – âm – tâm – châm”. Những âm “-âm” khép, trầm, đọc lên nghe nặng và buồn, rất hợp với không khí u uất của bài thơ.

Thứ hai là bố cục. Bài thơ có thể chia theo đề – thực – luận – kết, mỗi phần hai câu, hoặc chia thành hai nửa cảnh – tình. Hai cách chia ấy không mâu thuẫn mà bổ sung cho nhau: đề mở không khí, thực tả cảnh cụ thể, luận chuyển vào tình, kết khép lại bằng âm thanh ngân dài. Mạch thơ đi từ rộng đến hẹp, từ ngoài vào trong rất tự nhiên.

Thứ ba, và đặc sắc nhất, là phép đối. Ở hai câu thực, “giang gian” đối “tái thượng”, “ba lãng” đối “phong vân”, “kiêm thiên dũng” đối “tiếp địa âm”: đối từ loại, đối thanh, đối ý, lại đối cả hướng vận động (lên – xuống). Nhờ vậy, không gian bị lấp kín cả hai đầu, tạo cảm giác trời đất chao đảo. Ở hai câu luận, “tùng cúc” đối “cô chu”, “lưỡng khai” đối “nhất hệ”, “tha nhật lệ” đối “cố viên tâm”: số hai đối số một, quá khứ đối quê nhà, nước mắt đối tấm lòng. Phép đối vừa làm câu thơ cân xứng vừa nhân đôi sức nặng của cảm xúc.

Thứ tư là bút pháp tả cảnh ngụ tình và nghệ thuật chọn chữ. Cảnh thu trong bài không phải để ngắm; mỗi chi tiết đều nhuốm tâm trạng. Chữ “điêu thương” biến sương móc thành sức tàn phá; chữ “tiêu sâm” nhuốm cả vùng núi một màu hiu hắt; chữ “hệ” vừa là buộc thuyền vừa là buộc lòng; chữ “cấp” vừa tả tiếng chày vừa tả nhịp lòng. Đó là lối “thi trung hữu họa”, “ý tại ngôn ngoại” đặc trưng của thơ Đường.

Cuối cùng là cách kết bài bằng âm thanh. Thay vì nói thẳng nỗi buồn, nhà thơ để tiếng chày đập vải chiều vang lên dồn dập rồi dừng lại. Câu thơ khép mà ý thơ mở, dư âm còn đọng mãi.

Có thể nói, qua Thu hứng, Đỗ Phủ đã chứng minh những quy tắc tưởng như gò bó của thơ Đường luật lại có thể trở thành đôi cánh cho cảm xúc. Đó cũng là lí do bài thơ trở thành một trong những đỉnh cao của thể loại.

Người ta thường nói thơ Đỗ Phủ là “thi sử”, ghi lại lịch sử một thời bằng thơ. Nhưng trong Cảm xúc mùa thu, bên cạnh dấu vết của thời cuộc, ta còn thấy rõ một con người: một lữ khách già yếu, cô đơn, mang trong lòng ba tầng tâm sự – nhớ quê, lo nước và xót thân.

Tầng tâm sự đầu tiên và dễ nhận thấy nhất là nỗi nhớ quê. Nỗi nhớ ấy được đo bằng mùa hoa: khóm cúc đã “lưỡng khai”, hai lần nở, nghĩa là hai mùa thu nhà thơ không được ở nhà. Nỗi nhớ được hình dung bằng con thuyền: “cô chu nhất hệ cố viên tâm” – thuyền buộc ở bến mà lòng buộc vào vườn xưa. Nỗi nhớ còn được đánh thức bởi âm thanh: tiếng dao thước may áo rét, tiếng chày đập vải chiều thu. Không một lần nào nhà thơ nói “ta nhớ quê”, vậy mà cả bốn câu cuối đều là nhớ quê.

Tầng tâm sự thứ hai là nỗi lo cho vận nước. Bài thơ ra đời năm 766, khi loạn An Lộc Sơn vừa dứt nhưng đất nước chưa yên, triều đình suy yếu, dân chúng li tán. Cảnh thu ở bốn câu đầu – rừng phong tàn úa, hơi thu u ám, sóng vọt lên trời, mây sà xuống đất – vì thế không chỉ là cảnh thiên nhiên. Đó còn là hình ảnh một xã hội đang bị tàn phá và đảo lộn. “Vườn cũ” mà nhà thơ nhớ về cũng không chỉ là mái nhà riêng mà còn gắn với kinh đô, với một thời thịnh trị đã qua.

Tầng tâm sự thứ ba là nỗi xót xa cho thân phận. Hình ảnh “cô chu” – con thuyền lẻ loi – là chân dung của chính nhà thơ những năm cuối đời: già, bệnh, phiêu bạt từ nơi này đến nơi khác, mong về mà không về được. Giọt “tha nhật lệ” cho thấy nỗi buồn đã tích tụ qua nhiều năm tháng. Trong khi người khác rộn ràng chuẩn bị áo ấm cho mùa đông, ông chỉ biết đứng nghe tiếng chày mà chạnh lòng.

Ba tầng tâm sự ấy đan xen vào nhau: nhớ quê vì thân phận lưu lạc, lưu lạc vì đất nước loạn li, và thương nước cũng là thương cho chính mình, cho bao người như mình. Chính sự hòa quyện giữa cái riêng và cái chung đã làm nên tầm vóc của Đỗ Phủ. Một bài thơ thu tám câu đã trở thành tiếng nói của cả một thế hệ con người sống trong thời loạn.

Đọc Cảm xúc mùa thu hôm nay, ta vẫn thấy được sự đồng cảm với những người phải xa quê hương, và thêm trân trọng một nhà thơ dù trong cảnh khốn khó vẫn không thôi nghĩ về đất nước.

Mùa thu đi vào thơ ca phương Đông như một nguồn cảm hứng bất tận. Cùng viết về mùa thu bằng thể thất ngôn bát cú Đường luật, Thu hứng (bài 1) của Đỗ Phủ và Câu cá mùa thu của Nguyễn Khuyến lại mở ra hai thế giới thu khác hẳn nhau. Đặt hai bài thơ cạnh nhau, ta càng thấy rõ nét độc đáo của bài thơ Đỗ Phủ.

Trước hết, Thu hứng là một mùa thu dữ dội. Sương móc “điêu thương” làm tàn úa rừng phong, núi Vu, kẽm Vu chìm trong hơi thu “tiêu sâm”; sóng dưới sông “kiêm thiên dũng”, mây trên ải “tiếp địa âm”. Cảnh được nhìn từ trên cao, trải rộng theo mọi chiều, tráng lệ mà bi thương. Còn mùa thu trong Câu cá mùa thu là mùa thu làng quê Bắc Bộ trong trẻo, tĩnh lặng: ao thu nước trong, chiếc thuyền câu bé tẻo teo, sóng biếc gợn nhẹ, lá vàng khẽ đưa. Không gian thu nhỏ lại trong một chiếc ao, mọi chuyển động đều rất khẽ. Một bên là cái hùng vĩ của núi sông Trung Hoa, một bên là cái thanh sơ của cảnh quê Việt; cả hai đều chân thực vì được viết bằng con mắt của người sống giữa cảnh.

Tuy vậy, sâu xa hơn, hai bài thơ gặp nhau ở chỗ cảnh thu đều nhuốm tâm trạng. Ở Thu hứng, sự chao đảo của trời đất gợi thời cuộc loạn lạc và lòng người bất an; ở Câu cá mùa thu, sự tĩnh lặng đến mức “vắng teo” lại gợi nỗi cô quạnh của một nhà nho ẩn dật trước thời thế.

Khác biệt rõ nhất nằm ở hình ảnh con thuyền. Trong thơ Đỗ Phủ, “cô chu nhất hệ cố viên tâm” – con thuyền lẻ loi bị buộc lại, mang theo tấm lòng nhớ quê của một người đang phải xa quê. Trong thơ Nguyễn Khuyến, chiếc thuyền câu nhỏ bé trôi trên ao nhà, người ngồi câu đang ở ngay quê mình mà lòng vẫn không yên. Một người nhớ quê vì lưu lạc, một người ở quê mà vẫn mang nỗi buồn thời thế. Hai nỗi buồn khác cảnh ngộ nhưng cùng bắt nguồn từ tấm lòng gắn bó với đất nước.

Về nghệ thuật, cả hai bài đều là thất ngôn bát cú mẫu mực, dùng phép đối và bút pháp tả cảnh ngụ tình. Nhưng Đỗ Phủ dùng hình ảnh lớn, động từ mạnh (“điêu thương”, “dũng”), âm vần “-âm” trầm nặng; còn Nguyễn Khuyến dùng hình ảnh nhỏ, từ láy nhẹ nhàng, vần “eo” oái oăm tạo cảm giác không gian như co lại. Kết bài, Đỗ Phủ để tiếng chày đập vải dồn dập vang lên trong chiều Bạch Đế; Nguyễn Khuyến kết bằng một tiếng cá đớp động dưới chân bèo. Cả hai đều lấy âm thanh để khép lại, nhưng một bên dồn dập giục giã, một bên khẽ khàng làm nổi thêm sự tĩnh mịch.

Sự so sánh cho thấy Thu hứng mang tầm vóc bi tráng hiếm có: cảnh thu hùng vĩ, tâm sự lớn lao, nỗi nhớ quê hòa với nỗi lo cho cả một thời đại. Cũng nhờ đặt cạnh Câu cá mùa thu, ta hiểu thơ Đường luật khi đến Việt Nam đã được các nhà thơ Việt tiếp nhận và làm mới bằng cảnh sắc, tâm hồn dân tộc. Mỗi bài thơ là một mùa thu riêng, nhưng đều cho thấy thiên nhiên chỉ thật sự sống trong thơ khi được soi chiếu bằng một tấm lòng lớn.

Kết luận

Phân tích bài thơ Thu hứng cần bám sát bố cục cảnh thu – tình thu, khai thác những chữ then chốt trong phiên âm (“điêu thương”, “tiêu sâm”, “lưỡng khai”, “cô chu”, “nhất hệ”, “cấp”) và chỉ ra nghệ thuật đối, tả cảnh ngụ tình của thể thất ngôn bát cú. Các bài mẫu trên chỉ để tham khảo cách triển khai ý; em hãy viết bằng cảm nhận và lời văn của riêng mình.

Xem thêm:

• Soạn bài Thu hứng – Ngữ văn 10 Kết nối tri thức
• Cảm xúc mùa thu: tác giả Đỗ Phủ, hoàn cảnh sáng tác, bố cục
• Phân tích Tự tình (bài 2) – văn bản cùng Bài 2 Cánh diều
• Phân tích bài thơ Mùa xuân chín – văn bản cùng Bài 2 Kết nối tri thức
• Tác giả Đỗ Phủ: Thi thánh đời Đường và chùm tám bài Thu hứng