Ông Ồ là một nhân vật đặc sắc trong kho tàng truyện dân gian Việt Nam. Những câu chuyện xoay quanh ông không chỉ mang tính giải trí mà còn chứa đựng nhiều bài học sâu sắc. Khám phá thế giới của ông Ồ sẽ mở ra những điều thú vị và bất ngờ.
Ngày xưa ở cửa Sót thuộc Hà Tĩnh có một người làng chài có sức khỏe hơn đời. Ông ta làm việc gấp đôi gấp ba người thường, sức ăn mỗi bữa có thể hết một nồi mười cơm. Nghề vật thì rất giỏi, những tay đô vật trong vùng đều hàng phục. Ông ta vẫn lấy thế làm kiêu hãnh.
Nghe tiếng đồn về một người kẻ Ngật tên là ông Ồ có sức khỏe đặc biệt, nên ông có ý muốn tìm đến đọ tài một phen. Nghĩ vậy, một hôm ông quảy hai chum kiệu nước mắm tìm đường đến kẻ Ngật để nhân bán nước mắm dò hỏi cho ra ông Ồ, xem thử mặt mũi thế nào.
Ông đến kẻ Ngật thì trời vừa trưa. Thấy có một ông già đang cày ruộng bên đường, ông bèn dừng lại hỏi thăm:
– Cụ làm ơn chỉ giúp đường vào nhà ông Ồ.
Ông già đáp:
– Chính tôi là ông Ồ đây, ông muốn hỏi việc gì?
Khách chưa biết ông Ồ là người thế nào nên không muốn nói vội mục đích của mình là thi tài, chỉ đáp:
– Tôi nghe tiếng nên muốn đến làm quen.
– Ông chịu khó chờ một tý, ông già đáp, chỉ còn vài đường cày nữa là xong, tôi sẽ đưa ông về nhà chơi!
Nói rồi ông già giục trâu cày nhanh. Người làng chài đặt gánh bên vệ đường chờ.
Bỗng nghe “rắc” một tiếng, nhìn lại thì ra cái náp cày bị gãy, người làng chài nghĩ bụng: – “Thôi gãy náp rồi, thế nào ông này cũng phải về thôi!”. Nhưng ông ta lấy làm ngạc nhiên khi thấy ông Ồ thò ngón tay trỏ của mình vào chỗ vẫn xỏ cái náp để thế cho cái náp, rồi giục trâu đi như không có việc gì xảy ra. Người làng chài chột dạ, nghĩ bụng: – “Trời ôi! Ông này phải là xương đồng da sắt thì mới dám dùng ngón tay thay cho cái náp”.
Sau khi cày xong, người làng chài thấy ông Ồ thôi cày, tháo ách cho trâu nghỉ, rồi rửa cày đưa lên bờ ruộng. Bỗng lại thấy ông Ồ xuống ruộng dùng hai cánh tay nhấc bổng trâu lên khỏa chân trâu mấy cái ở vũng nước cho sạch bùn rồi bỏ lên bờ. Ông kia thấy vậy từ chột dạ đến kinh ngạc, nhưng vẫn nghĩ bụng: – “Nhấc bổng trâu như vậy chưa chắc đã là khỏe”. Nghĩ vậy, không hỏi gì thêm, ông ta chỉ lẳng lặng quảy hai chum kiệu theo ông già về xóm.
Ông Ồ đưa khách về đến nhà rồi nói: – “Chẳng mấy khi ông quá bộ tới chơi, mời ông ở lại ăn cơm với chúng tôi”. Đoạn, ông lấy chiếc bung ra bắc lên bếp, đổ gạo vào rồi đi nhóm lửa. Một đứa cháu của ông đang ngủ bỗng thức dậy khóc ré lên, ông phải chạy lại ẵm cháu rồi bảo khách:
– Trong nhà hết mất củi, ngoài góc vườn đàng Đông có một gốc tre khô, nay tôi bận thằng cháu, phiền ông ra lôi nó vào đây ta đun.
Khách đi ra được một lát lại trở vào mượn cái thuổng để xắn gốc tre. Ông Ồ nói:
– Thằng con tôi nó mang đi làm chưa về. Cái gốc tre khô ấy cũng dễ nhổ thôi?
Nói đoạn ông chạy ra vườn, một tay vẫn bế cháu, một tay lay gốc tre khô chỉ vài lần là đã bật gốc. Đến đây khách từ kinh ngạc đến thán phục, nhưng vẫn không nói gì.
Cơm vừa chín, ông Ồ đặt mâm, dọn cà mắm và mời khách ăn thực tình cho. Người làng chài cố nuốt lắm mới hết một phần ba bung cơm. Nhưng ông ta lấy làm kinh ngạc khi thấy chủ nhân cứ ngồi tỳ tỳ chén hết số cơm còn lại trong bung mà coi bộ vẫn còn thòm thèm.
Ăn xong, chủ khách ngồi uống nước. Ông Ồ lúc này mới hỏi khách:
– Chẳng hay ông đến gặp tôi có việc gì?
Người làng chài không còn dám nói ý định của mình trước đây nữa, chỉ múc ra một vò nước mắm và nói:
– Tôi nghe tiếng ông khỏe nên mang đến tặng ông một vò nước mắm làm quen.
Rồi đó người làng chài quảy hai chum kiệu đi thẳng.
Ý nghĩa truyện Ông Ồ
Người khỏe thật không cần khoe
Người làng chài cửa Sót khỏe hơn đời, vật đâu thắng đấy, lấy thế làm kiêu, bèn gánh nước mắm đi tìm ông Ồ để đọ tài. Còn ông Ồ chỉ là một ông già đang cày ruộng, bế cháu, nấu cơm đãi khách. Từ đầu đến cuối, ông chưa hề nhắc tới sức mình, cũng chẳng hỏi khách đến làm gì cho tới khi ăn xong. Truyện đặt hai kiểu người cạnh nhau: một người đi khắp nơi tìm chỗ hơn thua, một người sống bình thản giữa đời thường.
Mỗi việc nhỏ là một phép thử
Cái hay của truyện là ông Ồ không hề thi thố, mà sức mạnh lộ ra qua những việc vặt: náp cày gãy thì thò ngón tay vào thay, cày xong nhấc bổng con trâu rửa chân, một tay bế cháu một tay lay bật gốc tre khô, ăn hết phần cơm còn lại trong bung mà vẫn thòm thèm. Mỗi lần như thế, người làng chài lại từ chột dạ chuyển sang kinh ngạc, rồi thán phục.
Biết người biết ta
Cuối cùng người khách không dám nói ý định thi tài, chỉ múc tặng một vò nước mắm “làm quen” rồi đi thẳng. Đó là cái kết có hậu cho cả hai: người tự phụ biết dừng lại đúng lúc, người hiền không phải ra tay. Tiếng cười nhẹ nhàng của truyện nằm ở khoảng cách giữa ý định ban đầu và món quà cuối cùng.
Nguồn gốc truyện Ông Ồ
Truyện thuộc loại truyện về những người có sức khỏe phi thường trong dân gian, lấy bối cảnh vùng biển Hà Tĩnh với cửa Sót và nghề làm nước mắm. “Kẻ” là cách gọi làng xưa ở miền Bắc và Bắc Trung Bộ (như kẻ Chợ, kẻ Mọc), nên “người kẻ Ngật” là người làng Ngật. Bản kể trên không ghi người kể hay nơi sưu tầm.
Đọc thêm truyện về những người khỏe phi thường trên trang: Quận He, Lê Như Hổ và Ba chàng dũng sỹ.
Câu hỏi thường gặp
Ông Ồ đã làm những gì khiến người làng chài khâm phục?
Ông dùng ngón tay thay náp cày bị gãy, nhấc bổng con trâu khỏa chân cho sạch bùn, một tay lay bật gốc tre khô trong khi tay kia bế cháu, và ăn hết gần cả bung cơm.
Vì sao người làng chài không thách đấu nữa?
Vì càng chứng kiến sức khỏe của ông Ồ, ông ta càng biết mình không thể sánh được, nên chỉ tặng vò nước mắm làm quen rồi ra về.