Người tiều phu và thần Hermes là hai nhân vật đại diện cho những giá trị khác nhau trong cuộc sống. Câu chuyện của họ mở ra những bài học sâu sắc về sự khôn ngoan và lòng tham. Hãy cùng theo dõi hành trình của họ để nhận ra những điều quý giá.
Một hôm, người tiều phu ra bờ sông chặt củi. Bỗng anh ta bị tuột tay, làm chiếc rìu rơi tõm xuống sông. Nước sông chảy xiết nên chiếc rìu bị cuốn đi.
Người tiều phu ngồi trên bờ khóc. Tiếng khóc của anh ta làm kinh động đến thần Hermes, vị thần của những người chăn thú trong rừng. Thần Hermes hiện ra, hỏi:
– Sao ngươi lại thảm thiết thương tâm như thế?
Người tiều phu đáp:
– Thưa thần tôn kính, chiếc rìu của con bị rơi xuống sông mất rồi.
Thần Hermes bước xuống sông, một lát sau trở lên, tay cầm một chiếc rìu bằng vàng, đưa cho người tiều phu, hỏi:
– Đây có phải là chiếc rìu của nhà ngươi không?
Người tiều phu nhìn chiếc rìu đáp:
– Không phải ạ, chiếc rìu của con khác cơ.
Thần Hermes lại lặn xuống và trở lên với một chiếc rìu bằng bạc trong tay. Ngài hỏi người tiều phu:
– Chiếc rìu này có phải của ngươi không?
Người tiều phu đáp:
– Cũng không phải ạ.
Thần Hermes lại lặn xuống một lần nữa, và vớt lên chiếc rìu bằng sắt của người tiều phu. Người tiều phu nhìn thấy chiếc rìu của mình thì mừng rỡ nói:
– Đội ơn thần, đây mới đúng là chiếc rìu của con!
Thần Hermes thấy người tiều phu tính tình thật thà chất phác, liền tặng cho anh ta chiếc rìu vàng và rìu bạc.
Người tiều phu đem ba chiếc rìu về nhà và đem chuyện kể cho bà con trong thôn. Có một người nghe xong chuyện, bèn quyết định đi thử vận may. Anh ta đi ra bờ sông và ném rìu của mình xuống nước để dòng nước xiết cuốn đi. Rồi anh ta ngồi bên bờ sông khóc lóc ầm ĩ. Nghe thấy tiếng khóc, thần Hermes đến trước mặt anh ta hỏi:
– Sao ngươi lại khóc?
– Thưa thần! – Anh ta đáp. – Chiếc rìu của con bị rơi xuống sông mất rồi ạ. Xin người giúp con vớt nó lên.
Thần Hermes vớt lên một chiếc rìu vàng, hỏi đó có phải là của anh ta không. Anh ta mừng rỡ đáp:
– Vâng, đúng là chiếc rìu của con đấy ạ!
Thần Hermes nghe vậy, không những không thưởng cho anh ta chiếc rìu bằng vàng đó, mà ngay cả chiếc rìu sắt của anh ta ngài cũng không vớt cho nữa.
Lời bàn: Thật thà là một đức tính tốt. Một người thật thà sẽ được người khác tin tưởng và tôn trọng.
Ý nghĩa truyện Người tiều phu và thần Hermes
Ba lần hỏi, ba lần thử lòng
Thần Hermes không vớt ngay chiếc rìu sắt. Ngài đưa ra rìu vàng trước, rồi rìu bạc, như một phép thử. Người tiều phu nghèo, vừa mất chiếc rìu là kế sinh nhai, lẽ ra rất dễ nhận bừa. Anh vẫn nói thật đến lần thứ ba. Chính vì sự thật thà đứng vững trước cám dỗ mà anh được thưởng cả ba chiếc.
Kẻ bắt chước và cái giá của lòng tham
Người hàng xóm làm lại đúng từng bước: ra bờ sông, ném rìu, ngồi khóc. Nhưng hắn bắt chước hành động chứ không bắt chước tấm lòng. Thấy rìu vàng là nhận ngay, nên mất luôn cả rìu sắt của mình. Hai nửa câu chuyện đặt cạnh nhau làm bài học rõ như hai mặt của đồng xu.
Thật thà có thiệt không?
Người ta hay nghĩ nói thật thì thiệt. Truyện trả lời ngược lại: thật thà có thể chưa được lợi ngay, nhưng làm người khác tin mình, còn gian dối thì một lần lộ là mất hết. Đó cũng là điều “Lời bàn” cuối truyện muốn nhắn gửi.
Nguồn gốc truyện Người tiều phu và thần Hermes
Đây là ngụ ngôn Aesop thường được gọi là “Người tiều phu và thần Hermes” (bản La Mã gọi thần là Mercury). La Fontaine cũng kể lại trong bài “Le Bûcheron et Mercure”. Truyện được Việt hóa rất sớm thành truyện thiếu nhi “Ba lưỡi rìu”, trong đó thần Hermes thành một ông tiên hay ông Bụt; bản này có trong bài tập đọc của Tiếng Việt 1 Cánh diều, Bài 108.
Trên trang có bản kể Việt hóa Ba lưỡi rìu và một bản dịch khác của cùng ngụ ngôn: Thần Mercury và bác tiều phu. Có thể đọc thêm ca dao tục ngữ về trung thực.
Câu hỏi thường gặp
Thần Hermes là ai?
Hermes là một vị thần trong thần thoại Hy Lạp, sứ giả của các thần, che chở người đi đường, người buôn bán và người chăn gia súc; người La Mã gọi là Mercury.
Truyện Người tiều phu và thần Hermes giống truyện nào của Việt Nam?
Giống truyện “Ba lưỡi rìu”: chàng tiều phu nghèo đánh rơi rìu xuống sông, được ông tiên thử bằng rìu vàng, rìu bạc rồi thưởng cả ba vì thật thà.